MSCI cảnh báo 'giáng hạng', chứng khoán nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á 'bốc hơi' 16% chỉ sau 2 phiên

Chỉ số Jakarta Composite giảm hơn 5% trong phiên đầu tuần, nối tiếp cú lao dốc 11,6% hôm 16/10. Đây là đợt bán tháo kéo dài hai phiên nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận trên thị trường Indonesia.

Nguyên nhân trực tiếp đến từ việc MSCI cho biết đang cân nhắc chuyển Indonesia từ nhóm “thị trường mới nổi” xuống nhóm “standalone”, tức thị trường đứng riêng, trong đợt xem xét các phân loại vào năm tới.

Đây là mức phân loại thấp hơn cả nhóm thị trường cận biên mà MSCI từng cảnh báo trước đó. Nếu kịch bản này xảy ra, cổ phiếu Indonesia có nguy cơ bị loại khỏi hàng loạt chỉ số quốc tế mà các quỹ đầu tư toàn cầu sử dụng làm chuẩn tham chiếu.

Sở Giao dịch Chứng khoán Indonesia thừa nhận thông báo của MSCI nằm ngoài dự đoán và đã gây ra tâm lý hoảng loạn trên thị trường.

Để hạn chế đà bán tháo, sàn chứng khoán ngày 19/10 đã giảm một nửa biên độ giảm tối đa của cổ phiếu xuống còn 7%.

Rupiah áp sát đáy lịch sử, lợi suất trái phiếu vọt lên 7,4%

Áp lực không chỉ xuất hiện trên thị trường cổ phiếu.

Đồng rupiah giảm xuống khoảng 18.040 rupiah/USD, tiến gần mức thấp kỷ lục 18.190 rupiah/USD thiết lập hồi tháng 6.

Trên thị trường trái phiếu, lợi suất trái phiếu chính phủ Indonesia kỳ hạn 10 năm tăng lên khoảng 7,4%, từ mức 7,169% cuối tuần trước. Lợi suất tăng đồng nghĩa giá trái phiếu giảm, phản ánh áp lực bán và yêu cầu lợi tức cao hơn từ nhà đầu tư.

Rain Lin, chuyên gia phân tích tín nhiệm quốc gia tại S&P Global Ratings, cho rằng cảnh báo của MSCI nhiều khả năng sẽ khiến dòng vốn tiếp tục rút ra.

Tuy nhiên, theo bà, rủi ro đáng lo hơn không nằm ở chi phí vay ngay lập tức mà ở tác động lâu dài tới niềm tin của nhà đầu tư, thị trường trái phiếu chính phủ và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Tổng thống triệu tập cuộc họp với lãnh đạo tài chính

Theo các nguồn tin chính phủ, Tổng thống Prabowo Subianto dự kiến họp với các quan chức tài chính cấp cao trong chiều 19/10 để thảo luận về “tình hình kinh tế hiện tại”.

Cuộc họp dự kiến có sự tham gia của quỹ đầu tư quốc gia Danantara cùng Ủy ban Ổn định Hệ thống Tài chính Indonesia, gồm Bộ trưởng Tài chính, Thống đốc Ngân hàng Trung ương, lãnh đạo Cơ quan Dịch vụ Tài chính và Cơ quan Bảo hiểm Tiền gửi.

Áp lực hiện cũng dồn lên Ngân hàng Indonesia trước cuộc họp chính sách tiền tệ trong tuần này.

Phần lớn thị trường vẫn kỳ vọng ngân hàng trung ương giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, một số chuyên gia bắt đầu đề cập khả năng tăng lãi suất nhằm hỗ trợ đồng rupiah và ngăn đà bán tháo trên thị trường trái phiếu.

Nguy cơ hàng tỷ USD tiếp tục rút khỏi Indonesia

S&P Global Ratings nhận định cảnh báo mới của MSCI có thể kéo theo thêm dòng vốn rút khỏi Indonesia, dù chưa chắc đủ lớn để làm tăng đáng kể chi phí tài trợ của chính phủ.

Điều đáng lo hơn, theo tổ chức xếp hạng này, là thiệt hại đối với niềm tin của nhà đầu tư và nguy cơ tâm lý tiêu cực lan sang thị trường trái phiếu cũng như dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.

Goldman Sachs ước tính nếu Indonesia bị loại hoàn toàn khỏi các chỉ số MSCI toàn cầu, các quỹ đầu tư thụ động có thể buộc phải rút khoảng 5,6 tỷ USD khỏi thị trường.

Ngoài ra, các quỹ chủ động lấy chỉ số MSCI làm chuẩn hiện nắm hơn 8 tỷ USD tài sản Indonesia. Việc bán ra của nhóm này không bắt buộc, nhưng rủi ro vẫn tăng nếu niềm tin tiếp tục suy yếu.

Từ đầu năm đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 4,88 tỷ USD cổ phiếu Indonesia. Nếu xu hướng này kéo dài, năm 2026 có thể trở thành năm chứng kiến dòng vốn ngoại rút mạnh nhất trong ít nhất 16 năm.

Indonesia buộc phải chứng minh cải cách thực chất

Goldman Sachs cho rằng gánh nặng chứng minh hiện đã chuyển sang phía Indonesia.

Theo ngân hàng này, để tránh bị hạ phân loại, Jakarta không chỉ cần công bố cải cách mà còn phải cho thấy các biện pháp đó thực sự được thực thi và cải thiện rõ rệt chất lượng vận hành thị trường.

Cuối tuần trước, cơ quan quản lý tài chính Indonesia đã công bố án phạt đối với các bên liên quan đến nghi án thao túng giao dịch cổ phiếu của ba doanh nghiệp, với tổng mức phạt 2.100 tỷ rupiah, tương đương khoảng 116,4 triệu USD.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng như vậy vẫn chưa đủ.

Angus Mackintosh, chuyên gia ASEAN tại Aletheia Capital, nhận định các khoản phạt là tín hiệu tích cực, nhưng cơ quan quản lý cần hành động mạnh và nhất quán hơn đối với những đối tượng có lịch sử lạm dụng thị trường.

Nếu Indonesia thực sự bị đưa xuống nhóm standalone, nước này sẽ đứng cùng một số thị trường như Lebanon và Zimbabwe, đồng thời đối mặt nguy cơ bị tách khỏi lượng lớn vốn quốc tế theo dõi các chỉ số thị trường mới nổi.

Vì vậy, cú lao dốc hơn 16% chỉ trong hai phiên hiện trở thành phép thử đối với khả năng Jakarta khôi phục niềm tin trước thời hạn đánh giá phân loại tiếp theo của MSCI.