Siêu sân bay quốc tế rộng gấp 1,2 lần Nội Bài, vốn đầu tư hơn 100.000 tỷ đồng, vừa khai trương đã lộ điểm yếu lớn

Sân bay Quốc tế Tây Sydney hay Western Sydney International, nằm cách trung tâm Sydney khoảng 50km, sẽ đón chuyến bay chở khách đầu tiên vào ngày 25/10, do Jetstar khai thác tới Gold Coast.

Dự án trị giá 5,6 tỷ AUD (tương đương khoảng 101.000 tỷ đồng), được xây dựng trên khu đất khoảng 1.780 ha. Nếu so với quy mô khoảng 1.500 ha của sân bay Nội Bài theo quy hoạch hiện hành, sân bay mới của Sydney rộng gấp khoảng 1,2 lần.

Theo dữ liệu của Cirium, sân bay hiện chỉ thu hút được một số ít hãng và trong 12 tháng tới, lịch khai thác bình quân chỉ ở mức khoảng 6 chuyến hoặc ít hơn mỗi ngày.

Đây là một khởi đầu khá khiêm tốn đối với dự án hạ tầng hàng không lớn nhất Australia trong nhiều thập kỷ.

Mở cửa đúng lúc ngành hàng không gặp khó

Western Sydney International đi vào hoạt động trong bối cảnh ngành hàng không toàn cầu trải qua giai đoạn khó khăn nhất kể từ đại dịch Covid-19.

Giá nhiên liệu tăng mạnh do xung đột kéo dài tại Trung Đông đang khiến nhiều hãng phải tăng giá vé, cắt đường bay hoặc thu hẹp công suất.

Tại Australia, Qantas cũng đang giảm bớt năng lực khai thác nội địa thay vì mở rộng mạnh.

Một trở ngại khác là tình trạng thiếu máy bay mới. Các hãng đang gặp khó trong việc nhận thêm tàu bay, khiến họ có ít dư địa để bố trí đội bay cho những sân bay mới, nơi nhu cầu hành khách còn chưa được kiểm chứng.

Một bất lợi lớn khác là kết nối giao thông.

Tuyến đường sắt tới Western Sydney International sớm nhất phải tới năm 2027 mới đi vào hoạt động. Trong thời gian chờ đợi, hành khách muốn vào trung tâm Sydney có thể phải đi xe buýt trung chuyển với giá khoảng 55 AUD, thời gian di chuyển gần một giờ.

Trong khi đó, sân bay Kingsford Smith hiện chỉ cách trung tâm thương mại Sydney khoảng 20 phút bằng taxi hoặc tàu điện và vẫn là cửa ngõ hàng không chính của Australia.

David Levinson, giáo sư giao thông tại Đại học Sydney, cho rằng sân bay chính hiện vẫn hấp dẫn hơn rất nhiều và các dự báo hành khách dành cho Western Sydney International có phần lạc quan.

Mục tiêu 8,4 triệu khách vào cuối thập kỷ

Sân bay mới được đặt theo tên Nancy Bird Walton, một nữ phi công tiên phong của Australia.

Theo quy hoạch tổng thể, Western Sydney International kỳ vọng phục vụ 8,4 triệu hành khách mỗi năm vào cuối thập kỷ này và gần 20 triệu khách vào năm 2045.

Dù vậy, cả hai con số vẫn chỉ bằng một phần lượng khách mà sân bay chính của Sydney đang xử lý.

Sân bay được xây trên vùng đất nông nghiệp cũ tại Badgerys Creek. Chính phủ Australia lựa chọn địa điểm này vào năm 2014, khép lại cuộc tranh luận kéo dài từ tận năm 1946 về việc Sydney có cần sân bay thứ hai hay không và nếu có thì nên đặt ở đâu.

Công trình bắt đầu xây dựng năm 2018 và đã khai thác các chuyến hàng hóa từ tháng 7.

Jetstar là khách hàng chính, Virgin chưa có chuyến nào

Tương lai thương mại của sân bay phụ thuộc lớn vào khu vực phía Tây Sydney.

Theo quy hoạch sân bay, đến năm 2030, khoảng một nửa trong tổng số 6,1 triệu dân Sydney sẽ sống ở phía Tây thành phố. Khoảng 40% dân số Greater Western Sydney sinh ra ở nước ngoài, được kỳ vọng tạo nhu cầu đáng kể cho các đường bay tới Ấn Độ, Trung Quốc và Việt Nam.

Tuy nhiên, kế hoạch khai thác ban đầu của các hãng vẫn khá thận trọng.

Dữ liệu Cirium cho thấy từ tháng 3/2027, Qantas dự kiến chỉ khai thác trung bình hơn một chuyến nội địa mỗi ngày từ sân bay mới.

Virgin Australia, hãng lớn thứ hai nước này, chưa lên lịch chuyến bay nào.

Khách hàng lớn nhất hiện tại là Jetstar, hãng hàng không giá rẻ thuộc Qantas.

Virgin cho biết đang đánh giá cơ hội tại Western Sydney International và xem xét khả năng đưa sân bay này vào mạng bay nếu phù hợp với nhu cầu khách hàng.

Trong khi đó, CEO Qantas Vanessa Hudson từng nói hồi tháng 6 rằng phía Tây Sydney là một thị trường quan trọng, đặc biệt với Jetstar, và hãng sẽ tăng tần suất khi nhu cầu đủ lớn.

Ngoài các hãng nội địa, những hãng dự kiến sử dụng sân bay mới còn có Air New Zealand, Vietjet, Fiji Airways và Singapore Airlines.

Không giới nghiêm ban đêm là lợi thế lớn

CEO Western Sydney International Simon Hickey cho rằng sẽ có thêm hãng tham gia trong tương lai và sân bay đang đàm phán với nhiều đối tác khác.

Ông cũng thừa nhận sân bay cần người dân địa phương sử dụng đủ nhiều để chứng minh nhu cầu với các hãng hàng không.

Theo ông, nếu người dân sử dụng sân bay, các hãng khác sẽ có thêm lý do để tham gia.

Về dài hạn, Western Sydney International vẫn có một số lợi thế mà Kingsford Smith không có.

Quan trọng nhất là sân bay mới không bị áp dụng lệnh giới nghiêm ban đêm. Điều này cho phép các hãng quốc tế linh hoạt hơn trong việc xếp lịch cất cánh, đặc biệt với các chuyến nối chuyến qua trung tâm trung chuyển của họ.

Sân bay đặt mục tiêu phục vụ 82 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2063 và cuối cùng trở thành đầu mối hàng không chính của Sydney.

Nguy cơ đi vào vết xe đổ của các sân bay thứ cấp

Dù triển vọng dài hạn vẫn còn, giới chuyên gia cảnh báo sân bay mới có thể mất nhiều năm mới tìm được vị trí trên thị trường.

Stephen Beckett, CEO Airlines for Australia & New Zealand, cho rằng một số hãng sẽ chờ xem nhu cầu thực tế ra sao trước khi quyết định mở đường bay.

David Levinson thậm chí so sánh Western Sydney International với sân bay Mirabel bên ngoài Montreal.

Mirabel mở cửa năm 1975 trước Thế vận hội Montreal nhưng không đạt kỳ vọng và ngừng phục vụ khách thương mại vào năm 2004. Hiện sân bay này chủ yếu hoạt động như trung tâm hàng hóa.

Theo Levinson, Western Sydney International đang cố gắng phục vụ một thị trường mà hiện tại vẫn chưa thực sự tồn tại và việc khai trương có thể là “hơi sớm” so với nhu cầu thực tế.

Peter Forsyth, chuyên gia kinh tế hàng không và cựu giáo sư Đại học Monash, cũng cho rằng sân bay mới có nguy cơ rơi vào tình trạng tương tự Avalon, sân bay cách Melbourne hơn 50 km nhưng chưa bao giờ trở thành đối trọng thực sự với sân bay chính của thành phố.

Theo Forsyth, Western Sydney International chắc chắn có thị trường, nhưng tốc độ tăng trưởng nhiều khả năng sẽ chậm và quy mô cuối cùng vẫn là dấu hỏi.