Bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ 2026: Cuộc đua quyết định quyền kiểm soát Quốc hội

Cuộc đua giành quyền kiểm soát Quốc hội

Ngày 3/11, cử tri Mỹ sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, bầu lại toàn bộ 435 ghế Hạ viện, 35 trong tổng số 100 ghế Thượng viện và thống đốc tại 36 bang, cùng nhiều vị trí trong cơ quan lập pháp cấp bang.

Hoạt động bỏ phiếu sớm đã được triển khai tại nhiều nơi. Riêng trong tuần từ ngày 19/10, có thêm 18 bang bắt đầu tổ chức bỏ phiếu sớm, trong đó có Alaska, Texas, Michigan, Wisconsin và New York.

Bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào thời điểm giữa nhiệm kỳ 4 năm của tổng thống. Dù không trực tiếp quyết định vị trí người đứng đầu Nhà Trắng, kết quả bầu cử sẽ xác định đảng nào kiểm soát Quốc hội, qua đó ảnh hưởng đáng kể đến khả năng triển khai chương trình nghị sự của Tổng thống Donald Trump trong 2 năm cuối nhiệm kỳ.

Hiện đảng Cộng hòa nắm quyền kiểm soát cả 2 viện Quốc hội, song khoảng cách với đảng Dân chủ tại Hạ viện rất sít sao.

Tại Thượng viện, đảng Cộng hòa đang giữ 53 ghế, so với 47 ghế của đảng Dân chủ và các nghị sĩ độc lập liên minh với đảng này. Trong số 35 ghế được bầu lại, 22 ghế hiện thuộc đảng Cộng hòa và 13 ghế thuộc đảng Dân chủ. Để giành quyền kiểm soát Thượng viện, đảng Dân chủ cần bảo vệ toàn bộ số ghế hiện có và giành thêm ít nhất 4 ghế từ đối thủ.

Theo tổ chức phân tích bầu cử phi đảng phái Cook Political Report, cuộc cạnh tranh đang mở rộng sang cả những khu vực vốn được coi là thành trì của đảng Cộng hòa. Các cuộc đua vào Thượng viện tại Alaska, Michigan và Texas đang diễn ra sít sao. Những bang như Maine, Ohio, Bắc Carolina, Iowa và Georgia cũng được chú ý trong cuộc cạnh tranh giành quyền kiểm soát cơ quan lập pháp này.

Cook Political Report đánh giá đảng Dân chủ đang có lợi thế tại Hạ viện và vẫn có khả năng cạnh tranh tại Thượng viện. Trong khi đó, đảng Cộng hòa phải tập trung nguồn lực bảo vệ những ghế đang nắm giữ, thay vì chỉ hướng tới mở rộng thế đa số.

Cuộc bầu cử năm nay cũng chứng kiến mức chi tiêu lớn cho hoạt động vận động tranh cử. Theo AdImpact, tính đến ngày 12/10, khoảng 3,8 tỷ USD đã được chi cho quảng cáo chính trị. Trong đó, các cuộc đua vào Thượng viện tại Texas, Ohio và Michigan nằm trong nhóm thu hút nhiều chi tiêu quảng cáo nhất.

Cuộc thăm dò trước thềm bầu cử

Một trong những yếu tố đáng chú ý trước thềm bầu cử là sự suy giảm tỉ lệ ủng hộ Tổng thống Donald Trump, trong bối cảnh cử tri Mỹ lo ngại về chi phí sinh hoạt và những tác động từ cuộc xung đột với Iran.

Theo cuộc thăm dò Reuters/Ipsos công bố ngày 19/10, chỉ 31% người Mỹ tán thành cách điều hành của Tổng thống Trump, giảm 1 điểm phần trăm so với 2 tuần trước và là mức thấp nhất kể từ khi ông bắt đầu nhiệm kỳ hiện tại.

Cũng theo cuộc thăm dò này, khi được hỏi sẽ lựa chọn đảng nào nếu cuộc bầu cử Quốc hội diễn ra ngay thời điểm khảo sát, 47% cử tri đã đăng ký cho biết ủng hộ đảng Dân chủ, trong khi 35% lựa chọn đảng Cộng hòa.

Khoảng cách 12 điểm phần trăm là mức chênh lệch lớn nhất nghiêng về đảng Dân chủ trong chu kỳ bầu cử hiện tại.

Theo nhận định của The Washington Post, tỉ lệ tín nhiệm thấp của Tổng thống Trump, tình trạng giá cả cao và cuộc chiến với Iran không được lòng nhiều cử tri đang củng cố lợi thế của đảng Dân chủ.

Bên cạnh những lo ngại về kinh tế, chính sách nhập cư cũng là vấn đề được chú ý. Một số dấu hiệu cho thấy bộ phận cử tri gốc Mỹ Latinh từng ủng hộ ông Trump có xu hướng quay trở lại với đảng Dân chủ do không hài lòng với tình hình kinh tế và một số biện pháp thực thi chính sách nhập cư.

Tuy nhiên, các cuộc thăm dò trên phạm vi toàn quốc chưa phản ánh đầy đủ cục diện tại từng bang và từng khu vực bầu cử. Đảng Cộng hòa vẫn có những lợi thế nhất định, trong đó có nguồn lực tài chính tranh cử và sự hoài nghi của một bộ phận cử tri đối với đảng Dân chủ.

Do đó, dù đang có những tín hiệu thuận lợi, khả năng đảng Dân chủ giành chiến thắng áp đảo vẫn chưa thể được khẳng định.

Phép thử đối với 2 năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Trump

Lịch sử bầu cử Mỹ cho thấy đảng của tổng thống đương nhiệm thường gặp bất lợi trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, nhất là khi cùng kiểm soát Nhà Trắng và Quốc hội.

Năm 2010, dưới thời Tổng thống Barack Obama, đảng Dân chủ mất 63 ghế tại Hạ viện và 6 ghế tại Thượng viện, qua đó đánh mất quyền kiểm soát Hạ viện. Đến năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Donald Trump, đảng Dân chủ giành thêm 40 ghế Hạ viện, trong khi đảng Cộng hòa tiếp tục kiểm soát Thượng viện.

Cuộc bầu cử năm 2026 vì vậy được theo dõi sát sao không chỉ bởi cuộc cạnh tranh giữa 2 đảng mà còn bởi những hệ quả đối với hoạt động của chính quyền Tổng thống Trump.

Nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện, Hạ nghị sĩ Hakeem Jeffries, hiện là lãnh đạo phe Dân chủ tại cơ quan này, có thể trở thành Chủ tịch Hạ viện tiếp theo.

Khi đó, đảng Dân chủ có thể thúc đẩy các cuộc điều tra của Quốc hội đối với chính quyền Tổng thống Trump, đồng thời ưu tiên các chương trình lập pháp liên quan đến giảm chi phí chăm sóc sức khỏe, nhà ở, thực phẩm và năng lượng.

Ngược lại, nếu đảng Cộng hòa giữ được quyền kiểm soát Hạ viện, đảng này có thể tiếp tục theo đuổi các ưu tiên về cắt giảm thuế, tăng chi tiêu quốc phòng và điều chỉnh các chương trình an sinh xã hội.

Trong trường hợp đảng Dân chủ kiểm soát một hoặc cả hai viện Quốc hội, Tổng thống Trump sẽ phải đối mặt với nhiều trở ngại hơn trong việc thúc đẩy các dự luật quan trọng và thực hiện chương trình nghị sự trong nửa cuối nhiệm kỳ.

Bên cạnh đó, kết quả ngày 3/11 còn là một chỉ dấu quan trọng về xu hướng lựa chọn của cử tri Mỹ, cung cấp cơ sở để hai đảng điều chỉnh chiến lược trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.

Với các cuộc đua còn sít sao tại nhiều bang và hoạt động bỏ phiếu sớm đang được mở rộng, quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ vẫn là câu hỏi chưa có lời giải trước ngày bầu cử chính thức.