'Ngòi nổ' của khủng hoảng tài chính toàn cầu?

Các lãnh đạo tài chính thế giới đã dành tuần trước tại Bangkok để tranh luận về những rủi ro lớn nhất đối với kinh tế toàn cầu, trong đó nợ công, trí tuệ nhân tạo (AI) và mất cân đối thương mại là những vấn đề nổi bật nhất.

Các cuộc họp tại Bangkok là sự kiện đầu tiên được tổ chức tại châu Á kể từ năm 2018, khi Hội nghị diễn ra ở Bali, Indonesia. Thái Lan lần gần nhất đăng cai sự kiện này là vào năm 1991, tức sáu năm trước khi đồng baht bị chấm dứt cơ chế neo tỷ giá vào USD, châm ngòi cho cuộc khủng hoảng tài chính châu Á.

Chuyển nhanh đến năm 2026, bất cứ yếu tố nào, từ tình trạng mất cân đối kinh tế toàn cầu, cơn sốt AI cho đến sự tích tụ nợ khổng lồ tại các nền kinh tế thuộc “phương Bắc toàn cầu” (Global North), đều có thể trở thành tác nhân kích hoạt cuộc khủng hoảng tài chính tiếp theo.

Đây là nhận định của Kevin Gallagher, Giám đốc Trung tâm Chính sách Phát triển Toàn cầu thuộc Đại học Boston, trong cuộc trao đổi với các phóng viên tại Bắc Kinh sau khi tham dự các cuộc họp của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank).

IMF đưa ra đánh giá lạc quan đối với những nền kinh tế có vị thế thuận lợi để hưởng lợi từ chuỗi cung ứng AI toàn cầu, chẳng hạn như Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc.

Ngược lại, tổ chức này tỏ ra kém lạc quan hơn với những nền kinh tế không có lợi thế tương tự, đồng thời cảnh báo quá trình mở rộng hạ tầng AI đang khiến khoảng cách giữa các nền kinh tế ngày càng gia tăng.

Hoạt động vay vốn liên quan đến AI cũng đang đẩy nợ lên cao và cạnh tranh nguồn vốn với các Chính phủ, qua đó tiếp tục làm tăng chi phí vay. IMF cảnh báo nếu công nghệ AI không mang lại mức tăng năng suất như kỳ vọng, hậu quả đối với kinh tế toàn cầu có thể sẽ rất nghiêm trọng.

Gallagher cho biết ông đang theo dõi khả năng phối hợp chính sách giữa IMF, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC). Theo ông, điều đáng quan ngại là các tổ chức này có thể không phối hợp được với nhau mà lại đi theo những hướng khác nhau, khiến tình hình “trở nên tồi tệ hơn”.

Bộ Tài chính Mỹ hiện có quan điểm trái ngược với IMF về vấn đề nợ của chính nước này. Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva cho rằng tăng trưởng mạnh mẽ, tự thân nó, sẽ không đủ để đưa Mỹ vào quỹ đạo tài khóa bền vững, trong bối cảnh nợ liên bang đã vượt 40.000 tỷ USD.

David Zervos, cố vấn của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, bác bỏ cảnh báo này. Ông nhận xét: “Cũng nên nhớ rằng những dự báo của họ trong quá khứ đã sai lệch như thế nào. Vì vậy, hãy tiếp nhận tất cả những điều đó với một thái độ hoài nghi nhất định”.

Các dấu hiệu phối hợp giữa Mỹ và Trung Quốc cũng không nhiều. Theo sơ đồ chỗ ngồi mà CNBC tiếp cận được, các quan chức tài chính Trung Quốc và Mỹ ngồi cách xa nhau tại cuộc họp các Bộ trưởng tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương G20 diễn ra hôm thứ Năm (15/10) tại Bangkok.

Thống đốc PBOC Pan Gongsheng phát biểu trước Ủy ban Tiền tệ và Tài chính Quốc tế (IMFC) hôm thứ Bảy (17/10) rằng Trung Quốc ủng hộ việc IMF tăng cường giám sát những tác động lan tỏa từ “các rủi ro tài khóa của những nền kinh tế phát triển lớn”.

Ông cho rằng các quốc gia cần giải quyết thâm hụt ngân sách của chính mình, trong khi những nước có thặng dư cần thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư.