Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo khẩn về một loại thuốc, người dân tuyệt đối không sử dụng

Mới đây, Bệnh viện Bạch Mai phát đi cảnh báo về trường hợp bệnh nhân nguy kịch vì uống thuốc có chứa chất cấm Phenylbutazone. Theo đó, Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận một bệnh nhân 72 tuổi trong trình trạng nguy kịch, hôn mê, phải đặt ống thở máy, dùng thuốc vận mạch, lọc máu.

Khi được chuyển đến Trung tâm Chống độc, người bệnh đã trong tình trạng rất nặng với các biểu hiện thở nhanh, tụt huyết áp, suy thận cấp, rối loạn ý thức và nhanh chóng rơi vào sốc. Ê-kíp điều trị khẩn trương đặt nội khí quản, cho bệnh nhân thở máy, lọc máu kết hợp hồi sức tích cực.

Kết quả thăm khám và xét nghiệm xác định người bệnh bị tan máu cấp kèm thiếu máu nghiêm trọng. Chỉ số hemoglobin chỉ còn 31 g/L, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng bình thường từ 120-155 g/L.

Quá trình khai thác bệnh sử cho thấy khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện triệu chứng đi ngoài phân đen và đã được điều trị tại cơ sở y tế địa phương. Tuy nhiên, tình trạng sức khỏe không cải thiện mà tiếp tục diễn biến xấu với sốt cao liên tục 38-39 độ C, mệt nhiều và tiểu ra máu đỏ sẫm kéo dài cho đến thời điểm nhập viện.

Bệnh nhân sử dụng thuốc bị cấm từ năm 2001

Người nhà đã mang theo 5 lọ thuốc gồm 2 lọ màu trắng và 3 lọ màu đỏ, đều có nhãn in chữ Trung Quốc. Trong đó, lọ thuốc lớn nhất ghi thành phần Phenylbutazone - hoạt chất đã bị cấm sử dụng trong thuốc dành cho người tại Việt Nam từ nhiều năm trước do nguy cơ gây ra các phản ứng có hại nghiêm trọng.

Theo người nhà, số thuốc trên được bệnh nhân mua qua mạng sau khi nghe bạn bè giới thiệu, hoàn toàn không được bác sĩ thăm khám hay kê đơn. Ngoài ra, bệnh nhân có tiền sử mắc đái tháo đường và hạ huyết áp nhưng không duy trì điều trị thường xuyên. Các bác sĩ nhận định việc sử dụng thuốc chứa Phenylbutazone là yếu tố cần đặc biệt lưu ý trong quá trình đánh giá nguyên nhân khiến người bệnh rơi vào tình trạng tan máu và thiếu máu cấp nặng.

Các bác sĩ Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, tình trạng đi ngoài phân đen của bệnh nhân nhiều khả năng là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa. Nước tiểu có màu đỏ sẫm không chỉ phản ánh tình trạng chảy máu mà còn có thể xuất phát từ tan máu cấp - hiện tượng hồng cầu bị phá hủy hàng loạt, gây thiếu máu nặng, tổn thương thận và làm tăng nguy cơ sốc nếu không được điều trị kịp thời.

Lý giải nguyên nhân dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng này, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết Phenylbutazone là hoạt chất có thể gây hàng loạt tác dụng không mong muốn như tan máu, suy tủy, giảm bạch cầu hạt, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan, suy thận và các phản ứng dị ứng nặng, thậm chí đe dọa tính mạng người sử dụng.

Do những nguy cơ trên, từ ngày 14/5/2001, Cục Quản lý Dược đã yêu cầu ngừng nhập khẩu nguyên liệu và thành phẩm chứa Phenylbutazone, đồng thời chấm dứt việc sản xuất các thuốc có chứa hoạt chất này tại Việt Nam.

Đáng chú ý, không chỉ Việt Nam, nhiều quốc gia khác như Mỹ hay một số nước ở châu Âu cũng đã loại bỏ Phenylbutazone khỏi điều trị. Cụ thể, tại Mỹ, hoạt chất này không còn được phép sử dụng cho người và cũng bị cấm dùng trên các loài động vật cung cấp thịt hoặc sữa. Phần lớn các nước châu Âu cũng đã ngừng sử dụng Phenylbutazone trong y tế.

Cảnh giác với “thuốc gia truyền”, “thuốc xách tay”

Từ trường hợp bệnh nhân nói trên, TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhận định đây là lời cảnh báo rõ ràng về những rủi ro khi tự ý sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc các sản phẩm được giới thiệu qua truyền miệng, mạng xã hội mà không có chỉ định của bác sĩ.

Đặc biệt, người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh lý mạn tính và phải dùng đồng thời nhiều loại thuốc. Bởi thế, việc tự ý bổ sung các loại thuốc không rõ thành phần hoặc xuất xứ có thể làm tăng nguy cơ tương tác thuốc, kéo theo nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng.

Từ trường hợp này, các bác sĩ khuyến cáo người dân không tự ý mua thuốc qua mạng hoặc sử dụng thuốc theo lời truyền miệng, nhất là các sản phẩm không rõ nguồn gốc, không có số đăng ký lưu hành. Khi có dấu hiệu bệnh, mọi người cần đến cơ sở y tế hoặc người hành nghề được cấp phép để được khám, tư vấn và chỉ định điều trị phù hợp.

Hiện nay, nhiều cá nhân, hội nhóm lợi dụng mạng xã hội để quảng cáo, rao bán các loại thuốc với những lời giới thiệu hấp dẫn như "thuốc gia truyền", "thuốc xách tay", "khỏi đau sau vài viên", "không có tác dụng phụ"... nhằm đánh trúng tâm lý muốn chữa bệnh nhanh của người dân. Tuy nhiên, thời gian qua, cơ quan chức năng đã phát hiện, triệt phá và xử lý nhiều vụ việc liên quan đến việc sản xuất, buôn bán thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc giả, thuốc kém chất lượng và các sản phẩm chứa hoạt chất cấm, tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe người sử dụng.

Chính vì thế, nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường sau khi dùng thuốc, bệnh nhân cần ngừng sử dụng ngay và đến cơ sở y tế gần nhất. Đồng thời, nên mang theo vỏ thuốc, viên thuốc, hình ảnh sản phẩm hoặc thông tin nơi mua để hỗ trợ bác sĩ xác định nguyên nhân và xử trí kịp thời.

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, thuốc không rõ nguồn gốc hoặc mua qua mạng có thể chứa hoạt chất bị cấm, pha trộn nhiều thành phần, sai hàm lượng hoặc được sản xuất không bảo đảm chất lượng. Việc tự ý sử dụng những sản phẩm này không chỉ làm tăng nguy cơ ngộ độc và phản ứng có hại, mà còn có thể che lấp triệu chứng bệnh, gây khó khăn cho chẩn đoán, điều trị, thậm chí dẫn đến biến chứng nặng hoặc tử vong.

Bệnh viện Bạch Mai cũng từng tiếp nhận nhiều bệnh nhân bị phản ứng nghiêm trọng sau khi dùng thuốc chứa Phenylbutazone mua trên mạng để chữa đau khớp, với các biểu hiện như sốt cao, phát ban toàn thân, tổn thương gan, sốc nhiễm khuẩn và hội chứng dị ứng thuốc nặng; trong đó đã có trường hợp tử vong.