Bị thu hồi 51,8m² đất ở, gia đình 3 thế hệ đứng trước câu hỏi: Có được nhận đất tái định cư?

Nhà duy nhất bị thu hồi hơn nửa, gia đình có được mua đất, nhà tái định cư?

Mới đây, một người dân tại xã Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh gửi kiến nghị đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị làm rõ quyền lợi của gia đình khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án mở rộng đường giao thông.

Theo phản ánh, gia đình ông Thân Văn Tú đang sử dụng thửa đất có diện tích thực tế 96,7m², được UBND huyện Yên Phong giao đất có thu tiền sử dụng đất từ năm 1991. Năm 1998, gia đình được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với diện tích 86m².

Khoảng 11m² còn lại được gia đình sử dụng ổn định từ năm 1991, không tranh chấp, không lấn chiếm và không bị xử lý vi phạm.

Thửa đất nằm trong phạm vi dự án mở rộng tuyến đường Huỳnh Thúc Kháng. Theo phương án giải phóng mặt bằng, gia đình ông Tú bị thu hồi 51,8m² và chỉ còn lại 45,2m².

Điều đáng chú ý, Ban Giải phóng mặt bằng đề xuất bồi thường bằng tiền thay vì bố trí đất ở tái định cư, dù theo phản ánh của người dân, địa phương đã có quỹ đất tái định cư và một số hộ khác trong cùng dự án được xem xét bồi thường bằng đất ở.

Ông Tú cho biết đây là thửa đất ở duy nhất của gia đình, nơi nhiều thế hệ đang sinh sống. Gia đình không còn đất ở nào khác trên địa bàn xã Yên Phong.

Từ đó, ông đề nghị cơ quan chức năng làm rõ liệu gia đình có thuộc diện được bồi thường bằng đất ở hay không; nếu bồi thường bằng tiền thì giá được xác định theo cơ chế nào; phần đất còn lại sau thu hồi có được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay không.

Đặc biệt, gia đình đặt câu hỏi: Có bắt buộc phải thu hồi toàn bộ thửa đất thì người dân mới được xem xét bồi thường bằng đất ở hoặc bố trí tái định cư?

Trả lời kiến nghị, Cục Quản lý đất đai dẫn khoản 2 Điều 91 Luật Đất đai năm 2024, theo đó việc bồi thường về đất được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi. Trường hợp không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền.

Nếu người có đất thu hồi được bồi thường bằng đất hoặc nhà ở nhưng có nhu cầu nhận tiền thì có thể được bồi thường bằng tiền theo nguyện vọng đã đăng ký khi lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Đáng chú ý, trường hợp người có đất thu hồi có nhu cầu và địa phương có điều kiện về quỹ đất, quỹ nhà ở thì được xem xét bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng với loại đất thu hồi hoặc bằng nhà ở.

Đối với đất ở, việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi được thực hiện theo Điều 98 Luật Đất đai năm 2024 và Điều 11 Nghị định 88/2024/NĐ-CP.

Pháp luật cũng có quy định về bố trí tái định cư đối với trường hợp trong hộ gia đình có nhiều thế hệ hoặc nhiều cặp vợ chồng cùng chung sống trên một thửa đất ở bị thu hồi, tại khoản 4 Điều 111 Luật Đất đai năm 2024.

Như vậy, việc một hộ gia đình có nhiều thế hệ cùng sinh sống trên thửa đất bị thu hồi là một trong những trường hợp được pháp luật quy định khi xem xét bố trí tái định cư.

Bồi thường bằng tiền tính theo giá nào?

Một vấn đề khác được gia đình ông Tú đặt ra là nếu không được bồi thường bằng đất mà nhận tiền thì mức giá được xác định ra sao.

Theo Cục Quản lý đất đai, khoản 6 Điều 3 Nghị quyết số 254/2025/QH15 quy định giá đất tính tiền bồi thường về đất theo khoản 2 Điều 91 Luật Đất đai và giá đất tính tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư theo khoản 3 Điều 111 được tính theo giá đất trong bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất.

Như vậy, việc xác định tiền bồi thường phải căn cứ vào cơ chế giá đất theo quy định hiện hành, không đơn thuần là một mức giá thị trường do các bên tự thỏa thuận.

Dù viện dẫn các quy định liên quan, Cục Quản lý đất đai cho biết chưa đủ cơ sở để kết luận phương án bồi thường bằng tiền đối với gia đình ông Tú có đúng quy định hay không, do cơ quan này không có hồ sơ, tài liệu chi tiết của vụ việc.

Theo Cục, trường hợp cụ thể phải được xem xét dựa trên hồ sơ thu hồi đất, nguồn gốc và quá trình sử dụng đất, phương án bồi thường, diện tích đất ở còn lại sau thu hồi và điều kiện về quỹ đất tái định cư tại địa phương.

Cục Quản lý đất đai đề nghị công dân liên hệ cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để được xem xét, giải quyết trên cơ sở hồ sơ cụ thể và quy định pháp luật hiện hành.