Bộ Tài chính đề xuất bổ sung hợp đồng quyền chọn chỉ số trên thị trường chứng khoán phái sinh
Sau gần 10 năm đi vào hoạt động, thị trường chứng khoán phái sinh đang đứng trước thay đổi lớn với đề xuất đa dạng hóa sản phẩm, hướng tới thu hút thêm các lớp nhà đầu tư.
Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 58/2021/TT-BTC về chứng khoán phái sinh và thị trường chứng khoán phái sinh, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 14/2025/TT-BTC. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bổ sung hợp đồng quyền chọn niêm yết dựa trên chỉ số chứng khoán, gồm hợp đồng quyền chọn mua và hợp đồng quyền chọn bán.
Bổ sung hợp đồng quyền chọn chỉ số
Theo Bộ Tài chính, việc sửa đổi nhằm hoàn thiện khung pháp lý, tạo cơ sở triển khai thêm các sản phẩm phái sinh và đáp ứng định hướng phát triển thị trường theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả.
Việc bổ sung hợp đồng quyền chọn chỉ số cũng phù hợp với Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, trong đó đặt mục tiêu thị trường chứng khoán phái sinh tăng trưởng bình quân 20% - 30% mỗi năm trong giai đoạn 2021 - 2030 và từng bước triển khai hợp đồng quyền chọn chỉ số để đa dạng hóa sản phẩm.
Dự thảo bổ sung các quy định về tài sản cơ sở, loại hợp đồng, giá thực hiện, thời điểm và hình thức thực hiện hợp đồng, cùng các khái niệm liên quan.
Về thanh toán, phí quyền chọn được bù trừ giữa giá trị phí phải nhận và phí phải trả đối với các giao dịch có cùng ngày giao dịch. Khi thực hiện hợp đồng, khoản thanh toán được xác định dựa trên chênh lệch giữa giá thực hiện và giá thanh toán cuối cùng của chỉ số cơ sở vào ngày giao dịch cuối cùng.
Hợp đồng quyền chọn đang có trạng thái lãi sẽ được tự động thực hiện tại ngày đáo hạn, trừ trường hợp nhà đầu tư có yêu cầu khác theo quy chế của VSDC.
Dự thảo cũng bổ sung quy định về ký quỹ, thanh toán phí quyền chọn hàng ngày và thanh toán khi thực hiện hợp đồng.
VSC dự kiến đảm nhiệm chức năng CCP
Dự thảo đồng thời điều chỉnh cơ chế bù trừ, thanh toán trên thị trường chứng khoán. Khi cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) được áp dụng cho thị trường chứng khoán cơ sở, Công ty Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSC) sẽ thực hiện chức năng CCP cho cả thị trường cơ sở và phái sinh, thay cho VSDC trong các nghiệp vụ tương ứng.
Theo đó, tài khoản do VSDC đứng tên tại ngân hàng thanh toán sẽ được chuyển sang VSC quản lý. Trách nhiệm báo cáo giữa hai đơn vị cũng được điều chỉnh, đặc biệt trong trường hợp thành viên bù trừ mất khả năng thanh toán.
Dự thảo đồng thời đề xuất bãi bỏ yêu cầu thành viên bù trừ phải ký hợp đồng bù trừ, thanh toán với VSDC, nhằm đơn giản hóa và rút ngắn quy trình đăng ký.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, các nghiệp vụ dự kiến giao cho VSC vẫn do VSDC thực hiện cho đến khi VSC chính thức vận hành theo phân công.
Thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam chính thức hoạt động từ năm 2017 và đến nay đã vận hành ổn định, an toàn. Cơ sở hạ tầng hiện tại được đánh giá đã đáp ứng yêu cầu phát triển theo chiều sâu, tạo điều kiện triển khai các sản phẩm mới như hợp đồng quyền chọn chỉ số chứng khoán.
Việc sửa đổi Thông tư nhằm tạo cơ sở pháp lý để đa dạng hóa sản phẩm phái sinh, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của nhà đầu tư, đặc biệt là các tổ chức, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính và nhà đầu tư chuyên nghiệp, qua đó đưa thị trường chứng khoán Việt Nam tiến gần hơn với thông lệ quốc tế.
