Bộ trưởng Tư pháp: Cán bộ còn 'sợ sai, sợ trách nhiệm', doanh nghiệp còn chịu thiệt

Phát biểu tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp sáng 18/7, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết công tác hoàn thiện thể chế đang được triển khai với tinh thần đổi mới, quyết liệt nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, khơi thông nguồn lực và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Theo Bộ trưởng, từ đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đến nay, công tác xây dựng pháp luật ghi nhận hai chuyển biến lớn. Trước hết là sự bứt phá về khối lượng và tiến độ lập pháp. Chính phủ đã đề xuất đưa 44 dự án luật vào chương trình xây dựng pháp luật năm 2026 và tiếp tục bổ sung nhiều dự án khác.

Riêng tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI đã thông qua 9 luật và 5 nghị quyết. Dự kiến kỳ họp thứ hai cuối năm nay sẽ xem xét khoảng 40 dự án luật và nghị quyết, tập trung vào các lĩnh vực tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh.

Trong 6 tháng đầu năm, Chính phủ và các bộ, ngành cũng đã ban hành 225 văn bản quy định chi tiết, tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, góp phần xử lý tình trạng chậm ban hành văn bản hướng dẫn.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cũng nhấn mạnh sự thay đổi trong tư duy lập pháp khi chuyển từ sửa đổi đơn lẻ sang rà soát, hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật ở nhiều lĩnh vực như đất đai, đầu tư, bất động sản, nhà ở, tài chính, thuế, chuyển đổi số và dữ liệu. Mục tiêu là xây dựng hệ sinh thái pháp lý ổn định, dễ dự báo, giúp doanh nghiệp giảm chi phí tuân thủ và yên tâm đầu tư.

Theo ông, Chính phủ cũng đang trình Quốc hội các cơ chế đặc thù để xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài, đồng thời quán triệt quan điểm không hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế; phân biệt rõ hành vi tham nhũng với những sai sót trong quá trình thực thi vì lợi ích chung. Đây là cơ sở quan trọng để củng cố niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Về cải cách thủ tục hành chính, Chính phủ đã ban hành 11 nghị quyết cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục và điều kiện đầu tư kinh doanh, với kết quả vượt yêu cầu của Nghị quyết 18 của Trung ương.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều điểm nghẽn vẫn đang cản trở hoạt động của doanh nghiệp. Đó là tình trạng quy định pháp luật còn chồng chéo, chậm ban hành văn bản hướng dẫn, cơ chế phản ứng chính sách chưa kịp thời, "giấy phép con" vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức, dữ liệu giữa các cơ quan chưa được liên thông khiến doanh nghiệp phải khai báo lặp lại. Đặc biệt, tâm lý "sợ sai, sợ trách nhiệm" của một bộ phận cán bộ vẫn ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết hồ sơ và niềm tin của doanh nghiệp.

Để tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, Bộ Tư pháp đưa ra 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới quy trình xây dựng pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, tăng cường tham vấn doanh nghiệp ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách, đồng thời xây dựng lộ trình chuyển tiếp hợp lý đối với các quy định mới để tránh gây xáo trộn hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Thứ hai, nâng cao chất lượng thẩm định chính sách, kiên quyết không ban hành những quy định làm phát sinh thủ tục hành chính hoặc giấy phép nếu không thực sự cần thiết.

Thứ ba, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn trong tổ chức thực thi pháp luật thông qua tăng cường kiểm tra, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương; ban hành kịp thời văn bản hướng dẫn và xây dựng cơ chế phản ứng chính sách nhanh đối với kiến nghị của doanh nghiệp.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính, bảo đảm chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước, không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại những thông tin đã có trong hệ thống.

Thứ năm, hoàn thiện cơ chế xử lý vi phạm theo hướng hài hòa giữa kỷ cương và phát triển, ưu tiên các biện pháp khắc phục hậu quả, cá thể hóa trách nhiệm để doanh nghiệp sớm phục hồi hoạt động sau khi khắc phục sai phạm.