Campuchia loay hoay chọn cách ‘hóa rồng’

Dồi dào tài nguyên từ 4 thành phố trụ cột quốc gia, Campuchia vẫn gặp khó vì sao?

Bây giờ là năm 2026. Một thanh niên 20 tuổi người Campuchia đang ngồi trên bậc thang bên ngoài một quán cà phê Brown Coffee. Người trẻ này có thể không quá bận tâm đến tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Câu hỏi của chàng trai ấy đơn giản hơn nhiều: Đến năm 2035, mình sẽ làm việc ở đâu?

Giờ đây, hãy hình dung về một Campuchia trong tương lai.

Tại thành phố cảng Sihanoukville, nhiều nhà máy sản xuất xe điện và linh kiện ô tô đang vận hành xung quanh các nhà sản xuất trụ cột. Các nhà cung cấp nội địa dần trở thành một phần trong chuỗi giá trị của họ và những công nhân trẻ Campuchia đang chuyển dịch từ khâu lắp ráp cơ bản sang đảm nhận các công việc kiểm soát chất lượng, kỹ thuật và quản lý sản xuất.

Ở thành phố Battambang, nông sản không còn chủ yếu xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô. Các trung tâm thu gom, cơ sở chế biến, quy trình chứng nhận và hệ thống logistics được kết nối đồng bộ, cho phép các thực phẩm chế biến của Campuchia tiếp cận những thị trường tại Singapore, Malaysia và Trung Đông.

Tại Siem Reap, thành phố lớn thứ 2 của Campuchia, ngành du lịch đã vươn xa hơn dịch vụ lưu trú - nhà hàng truyền thống. Các mô hình chăm sóc sức khỏe, du lịch trị liệu và du lịch lưu trú dài hạn đã tạo ra những dịch vụ cùng việc làm mới.

Và thủ đô Phnom Penh đóng vai trò kết nối tất cả, cung cấp các dịch vụ tài chính, kỹ thuật số và chuyên môn cần thiết để giúp các doanh nghiệp Campuchia phát triển trong nước và nâng cao năng lực cạnh tranh ở nước ngoài.

Bốn thành phố, bốn vai trò khác nhau, cùng nằm trong một nền kinh tế. Đó cũng là câu hỏi lớn được đặt ra: Làm thế nào để Campuchia kết nối các nguồn lực sẵn có nhằm tạo ra giá trị lớn hơn?

Kết nối nông nghiệp với chế biến. Kết nối nhà máy với cảng biển. Kết nối doanh nghiệp với nguồn vốn. Kết nối dữ liệu với tín dụng. Và kết nối giới trẻ với những công việc tốt hơn. Hệ thống hạ tầng, tài chính và thể chế tồn tại là để hiện thực hóa những kết nối đó.

Campuchia không thiếu tài nguyên. Quốc gia láng giềng với Việt Nam này chỉ thiếu sự kết nối đủ mạnh giữa các nguồn lực đó.

Đến năm 2035, Campuchia sẽ cần phải đưa ra những lựa chọn. Quốc gia Đông Nam Á này cần nhiều việc làm có năng suất cao hơn, chứ không chỉ đơn thuần là tăng thêm các công việc lương thấp.

Campuchia cũng cần nhiều mặt hàng xuất khẩu có giá trị gia tăng, chứ không chỉ đơn thuần là tăng xuất khẩu nguyên liệu thô. Quốc gia này cũng cần nhiều khoản đầu tư đi trực tiếp vào sản xuất thực tế, chứ không chỉ đơn thuần là tăng số lượng dự án được phê duyệt trên giấy. Campuchia còn cần nhiều doanh nghiệp trong nước đủ sức cạnh tranh với quốc tế, chứ không chỉ đơn thuần là phụ thuộc vào nguồn tài chính hỗ trợ chính sách. Và trên hết, “xứ sở Angkor” cần chú trọng thực thi thực tế, chứ không chỉ dừng lại ở các kế hoạch.

Campuchia không nhất thiết phải cạnh tranh trong mọi ngành công nghiệp. Không cần phải xây dựng hạ tầng giống hệt nhau ở mọi nơi. Và cũng không thể hỗ trợ tất cả các doanh nghiệp. Quốc gia này cần lựa chọn những lĩnh vực có thể cạnh tranh, kết nối chuỗi giá trị xung quanh các ngành đó, tập trung hạ tầng tại những nơi thực sự quan trọng, chủ động thu hút các nhà đầu tư và hỗ trợ những công ty chứng minh được hiệu quả hoạt động.

Lựa chọn - Kết nối - Thực thi

Bây giờ hãy quay trở lại với chàng trai Campuchia 20 tuổi vào năm 2026. Đến năm 2035, cậu ấy có thể là một quản lý sản xuất tại Sihanoukville. Anh chàng này có khả năng điều hành một công ty thực phẩm tại Battambang. Cậu ấy cũng có thể làm việc trong ngành du lịch trị liệu tại Siem Reap, hoặc có thể là một chuyên gia tài chính tại Phnom Penh hỗ trợ các doanh nghiệp Campuchia vươn ra thị trường toàn cầu. Công việc cụ thể không quan trọng bằng một điều: Chàng thanh niên này có sự lựa chọn.

Một nền kinh tế thành công không ép buộc người dân đi theo một con đường duy nhất. Nó tạo ra nhiều con đường hơn để lựa chọn.

Campuchia không cần phải trở thành Singapore hay Nhật Bản để “hóa rồng”, trở thành quốc gia phát triển. Campuchia có thể học hỏi kinh nghiệm từ cách các quốc gia khác xây dựng ngành công nghiệp, thu hút đầu tư và phát triển thể chế. Nhưng đến cuối cùng, quốc gia này cần xây dựng một nền kinh tế của riêng mình. Đó là nền kinh tế phù hợp với các nguồn lực nội tại của Campuchia, tạo ra cơ hội cho người dân nước này và biến những hạn chế thành động lực để đổi mới sáng tạo.

Mô hình phát triển mà Campuchia có thể xây dựng không được định hình bởi những gì sẵn có hôm nay, mà bởi những gì nước này lựa chọn xây dựng tiếp theo. Quốc gia này cần trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình.

Theo Khmer Times