Cây cầu hơn 120 năm tuổi sắp hoàn thành sứ mệnh lịch sử, chuẩn bị thay thế bằng công trình mới hơn 1.800 tỷ đồng

Sau hơn 120 năm phục vụ giao thông Thủ đô, cầu Đuống hiện hữu đang dần hoàn thành sứ mệnh lịch sử để nhường chỗ cho một công trình hiện đại hơn. Dự án xây dựng cầu Đuống mới với tổng mức đầu tư hơn 1.800 tỷ đồng đang được các nhà thầu tăng tốc thi công sau khi nhiều vướng mắc về giải phóng mặt bằng được tháo gỡ.

Theo kế hoạch, nhịp chính của cầu sẽ được hợp long trong tháng 7 và công trình cơ bản hoàn thành, đưa vào khai thác trong tháng 9/2026. Khi cầu Đuống mới đi vào hoạt động, cầu Đuống hiện hữu sẽ được phá dỡ.

Được đưa vào khai thác từ năm 1902, cầu Đuống là một trong những công trình giao thông lâu đời nhất Hà Nội và là một trong hai cầu quay đầu tiên được xây dựng tại Việt Nam, cùng với cầu Tam Bạc. Ban đầu, cầu được thiết kế với trục quay ở giữa để tàu thuyền lưu thông. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, phần quay bị đánh hỏng và đến năm 1981, công trình được xây dựng lại trên nền móng, vị trí cũ.

Suốt hơn một thế kỷ, cầu Đuống vừa đảm nhiệm giao thông đường bộ, vừa phục vụ tuyến đường sắt kết nối khu vực phía Đông với trung tâm Thủ đô. Tuy nhiên, sau hơn 120 năm khai thác, công trình đã xuống cấp nghiêm trọng. Mặt cầu chỉ cao hơn mực nước khoảng 2 m, khoang thông thuyền rộng khoảng 26 m cùng tĩnh không thấp khiến tàu thuyền trọng tải lớn khó lưu thông, tạo thành "điểm nghẽn" trên tuyến vận tải thủy sông Đuống, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Bên cạnh đó, nhiều đợt lũ lớn đã khiến khu vực chân cầu bị xói lở, làm lộ một phần kết cấu dù đã nhiều lần được gia cố. Thực trạng xuống cấp cùng những hạn chế về tĩnh không và năng lực khai thác là một trong những nguyên nhân khiến dự án xây dựng cầu Đuống mới được triển khai nhằm thay thế công trình hiện hữu, đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông của Thủ đô.

Dự án xây dựng cầu Đuống mới được phê duyệt năm 2022 với tổng mức đầu tư hơn 1.800 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án Đường sắt (Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư. Đây là dự án thành phần quan trọng thuộc chương trình nâng cấp tuyến vận tải thủy sông Đuống, góp phần hoàn thiện đồng bộ hạ tầng giao thông đường bộ, đường sắt và đường thủy khu vực phía Đông Hà Nội.

Nằm cách cầu Đuống hiện hữu khoảng 100 m, dự án được khởi công từ tháng 7/2023 nhưng từng gặp nhiều khó khăn do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Sau khi các điểm nghẽn dần được tháo gỡ, các nhà thầu đã huy động thêm nhân lực, máy móc, triển khai đồng thời nhiều mũi thi công và tăng tốc hoàn thiện đường dẫn hai đầu cầu để bảo đảm tiến độ hợp long trong tháng 7 và cơ bản hoàn thành vào tháng 9/2026.

Theo thiết kế, dự án gồm hai công trình độc lập là cầu đường bộ và cầu đường sắt, bố trí song song và cách nhau khoảng 100 m. Trong đó, cầu đường bộ dài 382 m, rộng 18,5 m với quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 80 km/h. Cầu đường sắt dài gần 1 km, sử dụng kết cấu 6 nhịp dầm thép, cho phép khai thác đồng thời hai khổ ray với tốc độ tối đa 80 km/h.

Một trong những điểm nhấn của dự án là tĩnh không thông thuyền được nâng lên 7 m ngay trong giai đoạn đầu và có thể nâng lên 9,5 m trong tương lai để đáp ứng quy hoạch tuyến đường sắt đô thị số 1. Công trình cũng được bố trí lối đi bộ, hướng tới mô hình hạ tầng đa chức năng, thân thiện với người dân. Bên cạnh đó, hệ thống đường dẫn hai đầu cầu dài khoảng 700 m kết nối từ nút giao Ngô Gia Tự đến khu vực Hà Huy Tập - Phan Đăng Lưu sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới giao thông và tăng cường kết nối khu vực phía Đông Thủ đô.

Nằm trên tuyến giao thông huyết mạch kết nối Hà Nội với Bắc Ninh - địa phương được xem là "thủ phủ công nghiệp" của Việt Nam - cầu Đuống mới được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông khu vực phía Đông Thủ đô. Việc tách biệt hoàn toàn giữa cầu đường bộ và cầu đường sắt sẽ khắc phục tình trạng xung đột giao thông, giảm ùn tắc, tăng năng lực khai thác và nâng cao công suất vận tải. Đồng thời, tĩnh không được nâng cao sẽ khơi thông hành lang vận tải thủy trên sông Đuống, cải thiện khả năng lưu thông của tàu thuyền.

Khi hoàn thành và đưa vào khai thác, cầu Đuống mới không chỉ thay thế cây cầu lịch sử hơn 120 năm tuổi mà còn góp phần nâng cao năng lực kết nối giữa Hà Nội và Bắc Ninh, giảm áp lực cho Quốc lộ 1, đặc biệt trong các dịp cao điểm, đồng thời tăng cường kết nối liên vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía Đông Hà Nội và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại. Sau khi công trình mới đi vào hoạt động, cầu Đuống hiện hữu sẽ được phá dỡ, khép lại hành trình hơn một thế kỷ gắn bó với giao thông Thủ đô.