Chi hơn 7,3 tỷ USD nhập khẩu than, áp lực nhiên liệu cho ngành điện

Nhập khẩu than tăng hơn 6 triệu tấn

Theo số liệu Cục Hải quan, từ đầu năm đến ngày 15/10, Việt Nam nhập khẩu hơn 60 triệu tấn than các loại, trị giá 7,3 tỷ USD. So với cùng kỳ năm ngoái, lượng nhập khẩu tăng hơn 6 triệu tấn, tương đương 11,2%, trong khi kim ngạch tăng gần 2 tỷ USD, tương đương 36,2%.

Đáng chú ý, giá nhập khẩu than bình quân đạt khoảng 122,3 USD/tấn, tăng 22,5% so với mức 99,8 USD/tấn cùng kỳ năm ngoái.

Riêng nửa đầu tháng 10, Việt Nam nhập khẩu 2,5 triệu tấn than, trị giá 340,3 triệu USD, tăng 19,3% về lượng và 51,8% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Xét theo thị trường, Indonesia tiếp tục là nguồn cung than lớn nhất của Việt Nam trong 9 tháng, với khoảng 23,5 triệu tấn, trị giá 2,3 tỷ USD, tăng 15,7% về lượng và 44,3% về trị giá so với cùng kỳ. Đứng thứ hai là Australia với kim ngạch gần 2,6 tỷ USD.

Đặc biệt, khẩu than từ Nga tăng gần gấp đôi, đạt khoảng 9,8 triệu tấn, trị giá gần 1,3 tỷ USD, tăng 94,1% về lượng và 96,6% về trị giá.

Đáng chú ý, giá than nhập khẩu bình quân tăng 22,5% so với cùng kỳ đang tạo thêm sức ép chi phí đối với ngành điện.

Theo Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), Bộ Công Thương, tổng sản lượng điện sản xuất toàn hệ thống trong 9 tháng năm nay ước đạt 266,2 tỷ kWh, tăng khoảng 9,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, nhiệt điện than đóng góp 132,9 tỷ kWh, chiếm gần 50% tổng sản lượng.

Ông Nguyễn Quốc Trung - Phó Tổng giám đốc NSMO - cho biết, hiện đơn vị đã xây dựng 4 phương án vận hành hệ thống điện quốc gia năm 2027. Để bảo đảm nguồn nước tại các hồ thủy điện, chuẩn bị cho mùa khô năm tới được dự báo nhiều khó khăn, hệ thống sẽ tiếp tục phải huy động cao các nhà máy nhiệt điện trong thời gian tới.

Đề xuất 'nới' cơ chế khai thác than

Theo Ban Chỉ đạo điều hành cấp than cho sản xuất điện giữa EVN, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và Tổng Công ty Đông Bắc, nhu cầu dự kiến than cho sản xuất điện trong quý IV năm nay khoảng 9,6 triệu tấn.

Trước yêu cầu bảo đảm điện năm 2027, ông Ngô Sơn Hải - Phó Tổng Giám đốc EVN - đề nghị các nhà máy nhiệt điện phối hợp với TKV và Tổng Công ty Đông Bắc nâng lượng than tồn kho lên mức tối đa ngay từ đầu tháng 3/2027, đồng thời hoàn tất đàm phán, ký kết các hợp đồng cung cấp than antracite năm 2027 ngay trong tháng 10 năm nay.

Đối với các đơn vị cung cấp than, EVN đề nghị tăng cường phương tiện vận chuyển và nguồn hàng, đáp ứng nhu cầu thực tế của các nhà máy, nhất là trong mùa khô; kiểm soát chất lượng than theo quy định về môi trường và nghiên cứu các giải pháp ký hợp đồng cung cấp than dài hạn nhằm ổn định nguồn cung, giá thành trước những biến động về giá và khả năng vận chuyển.

Trước nhu cầu than cho sản xuất điện tăng cao, Bộ Công Thương đang đề xuất sửa đổi Nghị quyết 28 của Chính phủ về cơ chế cho phép khai thác than vượt tối đa 15% công suất được cấp phép, nhằm tăng nguồn cung trong nước, ưu tiên cho sản xuất điện.

Bộ Công Thương đề xuất giữ nguyên mức khai thác vượt tối đa 15% công suất và thời hạn áp dụng đến hết năm 2027, nhằm tăng nguồn cung trong nước, giảm áp lực nhập khẩu.