Chính quyền Trump bắt đầu hoàn trả 166 tỷ USD tiền thuế đối ứng, cộng thêm 22 triệu USD tiền lãi mỗi ngày

Khi công bố gói thuế quan toàn cầu quy mô lớn vào mùa xuân năm ngoái, ông Trump từng khẳng định các biện pháp này sẽ mang lại nguồn thu khổng lồ và giúp “nước Mỹ giàu có trở lại”.

Tuy nhiên, sau thất bại pháp lý đáng kể tại Tòa án Tối cao, ông Trump hiện buộc phải hoàn trả số tiền đó.

Theo The New York Times, ngày thứ Hai, chính quyền ông Trump đã bắt đầu các bước đầu tiên nhằm hoàn lại hơn 166 tỷ USD tiền thuế đã thu từ các mức thuế bị tuyên vô hiệu vào tháng 2. Chỉ hơn một năm sau khi áp thuế, chính phủ đã bắt đầu tiếp nhận hồ sơ yêu cầu hoàn tiền từ doanh nghiệp, đồng thời phải trả thêm cả tiền lãi.

Đối với nhiều doanh nghiệp Mỹ, khoản hoàn thuế này có thể rất lớn và mang lại nguồn hỗ trợ tài chính quan trọng, dù đến khá muộn. Thuế quan thực chất là thuế đánh vào hàng nhập khẩu, khiến nhiều công ty phụ thuộc vào nguồn hàng nước ngoài chịu áp lực nặng nề. Họ buộc phải lựa chọn giữa việc tự hấp thụ chi phí, cắt giảm các khoản chi khác hoặc chuyển gánh nặng sang người tiêu dùng thông qua tăng giá.

Từ sáng thứ Hai, các doanh nghiệp có thể bắt đầu nộp hồ sơ để đòi lại khoản thuế mà họ đã nộp theo các mức thuế bị coi là bất hợp pháp. Cho thấy nhu cầu rất lớn, hơn 3.000 doanh nghiệp, bao gồm FedEx và Costco, đã khởi kiện chính quyền Trump nhằm đảm bảo quyền được hoàn tiền, thậm chí một số vụ kiện được nộp trước cả khi Tòa án Tối cao ra phán quyết.

Tuy nhiên, chỉ những đơn vị trực tiếp nộp thuế mới đủ điều kiện nhận hoàn tiền. Điều này đồng nghĩa với việc hàng triệu người tiêu dùng Mỹ – những người phải mua hàng với giá cao hơn do tác động của thuế quan – sẽ không được hoàn trả trực tiếp.

Việc người tiêu dùng có được hưởng lợi hay không sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có chia sẻ khoản hoàn tiền này hay không, điều mà hiện rất ít công ty công khai cam kết. Một số người tiêu dùng đã bắt đầu tham gia các vụ kiện tập thể nhằm yêu cầu được bồi hoàn.

Nhiều chủ doanh nghiệp cho biết họ vẫn chưa rõ quy trình hoàn tiền sẽ diễn ra thuận lợi đến đâu, đặc biệt khi ông Trump từng công khai phản đối việc hoàn trả khoản thu này. Chính quyền cũng cho biết có thể mất nhiều tháng trước khi doanh nghiệp thực sự nhận được tiền. Nhà Trắng hiện từ chối bình luận về khả năng tiếp tục quay lại tòa án nhằm trì hoãn hoặc ngăn chặn quá trình hoàn tiền.

Ông Melkon Khosrovian, đồng sáng lập hãng rượu Greenbar Distillery tại Los Angeles, cho biết đã chuẩn bị hồ sơ và đăng ký trên cổng hoàn thuế mới của chính phủ. Theo ông, chính sách thuế của Trump là một “cơn ác mộng” đối với doanh nghiệp của mình vì hãng phải nhập khẩu các nguyên liệu như vani, nhục đậu khấu, quả bách xù, cà phê, trà và hoa hibiscus.

Công ty của ông đã nộp gần 100.000 USD tiền thuế hiện bị coi là bất hợp pháp.

“Chúng tôi nghĩ có thể sẽ lấy lại được tiền, nhưng cũng có thể không. Đây là một quy trình rất thiếu minh bạch”, ông nói.

Cốt lõi tranh chấp: Quyền áp thuế khẩn cấp của Tổng thống Trump

Tranh cãi xoay quanh các mức thuế “đối ứng” mà ông Trump áp đặt năm ngoái dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA).

Trước ông Trump, chưa từng có tổng thống Mỹ nào sử dụng đạo luật này để áp thuế quan, khiến Tòa án Tối cao ra phán quyết chống lại ông vào tháng 2.

Phán quyết này đã chấm dứt một trong những công cụ thương mại mạnh và linh hoạt nhất của ông Trump - vốn được ông sử dụng cho nhiều mục tiêu, từ chống buôn bán ma túy đến bảo vệ các đồng minh chính trị ở nước ngoài.

Theo số liệu của chính phủ Mỹ, đến tháng 3 có hơn 330.000 nhà nhập khẩu đã nộp thuế theo diện IEEPA đối với hơn 53 triệu lô hàng nhập khẩu.

Chính phủ ước tính đã thu hơn 166 tỷ USD từ các khoản thuế này. Khoản tiền chưa hoàn trả hiện vẫn phát sinh thêm khoảng 650 triệu USD tiền lãi mỗi tháng, tương đương khoảng 22 triệu USD mỗi ngày, theo ông Scott Lincicome thuộc Cato Institute.

Trong suốt quá trình kiện tụng, ông Trump từng tuyên bố rằng nếu chính phủ thua kiện, Mỹ có thể rơi vào một thời kỳ “Đại suy thoái” - nhận định bị nhiều nhà kinh tế bác bỏ.

Sau khi thua kiện tại Tòa án Tối cao, chính quyền Trump đã cố kéo dài quá trình hoàn tiền cho đến khi U.S. Court of International Trade can thiệp vào tháng 3 và yêu cầu chính phủ hoàn trả tiền cho các nhà nhập khẩu.

Hệ thống hoàn tiền mới đối mặt rủi ro kỹ thuật

Theo các tài liệu pháp lý, lệnh của tòa đã buộc giới chức hải quan Mỹ phải gấp rút xây dựng hệ thống số hóa để xử lý lượng lớn hồ sơ hoàn tiền.

Chính quyền cho biết họ phải xây dựng hoàn toàn một hệ thống mới có khả năng xử lý hoàn tiền hàng loạt và tách riêng các khoản thuế bất hợp pháp khỏi các khoản thuế hợp pháp áp lên cùng một mặt hàng.

Ban đầu, chính phủ thậm chí còn chưa có cơ chế chuyển tiền trực tiếp vào tài khoản ngân hàng của phần lớn nhà nhập khẩu.

Hệ thống hoàn tiền mới ra mắt hôm thứ Hai có tên CAPE, hiện chỉ có thể xử lý khoảng 63% số lô hàng chịu thuế IEEPA, dù chính phủ cho biết sẽ tiếp tục mở rộng hệ thống trong thời gian tới.

Cơ quan Hải quan Mỹ trước đó cho biết sẽ mất khoảng 60–90 ngày để hoàn tiền sau khi chấp nhận hồ sơ của doanh nghiệp.

Bà Katie Hilferty, chuyên gia thương mại tại hãng luật Morgan Lewis, cho rằng quy trình này vừa mới mẻ vừa phức tạp.

Bà nói sẽ “ngạc nhiên theo hướng tích cực” nếu tiền hoàn được giải ngân đúng tiến độ chính phủ cam kết.

“Tôi sẽ không bất ngờ nếu xuất hiện lỗi kỹ thuật hoặc sai sót trong quá trình xử lý”.

Doanh nghiệp vẫn sống trong bất ổn

Nhiều doanh nghiệp nhỏ tỏ ra bi quan sau một năm liên tục phải đối mặt với những thay đổi chính sách thuế từ Washington.

Bà Cassie Abel, CEO công ty thời trang ngoài trời Wild Rye, cho biết doanh nghiệp của bà dự kiến được hoàn khoảng 250.000 USD, chưa tính lãi.

Tuy nhiên, ngay cả khi nhận được tiền, nhiều tập đoàn lớn có thể phải đối mặt với áp lực chia sẻ khoản hoàn trả này với khách hàng – những người đã phải chịu mức giá cao hơn vì thuế quan.

FedEx đã tuyên bố sẽ hoàn trả tiền cho khách hàng vì hãng thường chỉ là đơn vị đứng tên nhập khẩu hộ.

Costco cũng phát tín hiệu có thể chuyển lợi ích này cho người mua thông qua giảm giá sản phẩm, dù hãng hiện vẫn đối mặt với một vụ kiện tập thể từ khách hàng yêu cầu hoàn tiền trực tiếp.

Ông Alex Durante thuộc Tax Foundation cho rằng doanh nghiệp khó có động lực ngay lập tức chuyển toàn bộ khoản tiền hoàn thuế cho người tiêu dùng.

Một nguyên nhân là nhiều công ty đang chuẩn bị cho khả năng ông Trump áp dụng các mức thuế mới để thay thế những mức thuế vừa bị tòa bác bỏ.

Chính quyền ông Trump hiện đã mở các cuộc điều tra thương mại với hàng chục quốc gia theo Đạo luật Thương mại 1974 và dự kiến có thể ban hành các mức thuế mới tương đương.

Ông Trump cũng đã áp mức thuế tạm thời 10% lên phần lớn hàng nhập khẩu theo một điều khoản khác của đạo luật này.

Các doanh nghiệp nhỏ và nhiều bang của Mỹ tiếp tục kiện chính quyền Trump liên quan đến việc sử dụng điều khoản này.

Bà Sara Albrecht, Chủ tịch tổ chức pháp lý Liberty Justice Center, cho rằng dù tiền hoàn có thể được giải ngân nhanh hơn dự kiến, điều đó vẫn không thể bù đắp toàn bộ thiệt hại mà doanh nghiệp phải chịu trong suốt một năm qua.

“Điều đó không thể xóa bỏ những tổn thất mà các doanh nghiệp nhỏ đã phải gánh chịu”, bà nói, nhấn mạnh rằng các đợt sa thải nhân sự và cắt giảm chi phí trước đây khiến nhiều công ty “không thể trở lại trạng thái ban đầu”.