Bộ trưởng Tài chính: Việt Nam không thể tăng trưởng hai con số nếu thiếu FDI
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định Việt Nam không thể đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số nếu thiếu vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ thu hút vốn đơn thuần sang nâng cao giá trị gia tăng, tiếp nhận công nghệ và tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước.
Phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 5 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư ngày 24/10, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết vốn FDI thực hiện trong 9 tháng năm 2026 đạt khoảng 21 tỷ USD. Việt Nam đặt mục tiêu cả năm thu hút vốn FDI thực hiện tối thiểu 30 tỷ USD.
Theo Bộ trưởng, khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động xuất nhập khẩu và tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, nhu cầu huy động vốn đầu tư ngày càng lớn, khiến việc duy trì dòng vốn đầu tư nước ngoài trở thành yêu cầu quan trọng.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng này, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần tương đương khoảng 40% GDP, trong khi hệ số sử dụng vốn ICOR phải giảm từ 6,4 xuống còn 4,5–4,8. Nhu cầu vốn trong giai đoạn 2026–2030 dự kiến cao gấp 2,67 lần giai đoạn 2021–2025.
“Chúng ta có thể tăng trưởng mà không cần FDI được không? Xin thưa rằng câu trả lời rất đơn giản: Không thể!”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.
Chuyển từ thu hút vốn sang nâng cao giá trị gia tăng
Dù khẳng định vai trò thiết yếu của FDI, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng thu hút đầu tư không chỉ là câu chuyện về quy mô vốn đăng ký hay giải ngân. Điều quan trọng hơn là khả năng tạo ra giá trị gia tăng, tiếp nhận công nghệ và giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thực tế trong ngành bán dẫn cho thấy mỗi công đoạn sản xuất đòi hỏi trình độ công nghệ, chất lượng nhân lực và tạo ra giá trị gia tăng khác nhau. Vì vậy, Việt Nam cần xác định lộ trình phát triển phù hợp, đồng thời đầu tư cho nghiên cứu, đào tạo nhân lực và phát triển công nghiệp hỗ trợ.
Theo Bộ trưởng, chuyển giao công nghệ cũng cần gắn với năng lực tiếp nhận thực tế của doanh nghiệp, các cơ sở nghiên cứu và đào tạo trong nước. Nếu năng lực của doanh nghiệp nội địa chưa đáp ứng yêu cầu về chất lượng, giá thành và khả năng cung ứng, cơ hội tham gia vào chuỗi sản xuất của các tập đoàn quốc tế sẽ còn hạn chế.
Tính đến tháng 8/2026, Việt Nam có khoảng 47.796 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký khoảng 561,6 tỷ USD. Quy mô này đặt ra yêu cầu tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đồng thời nâng cao hiệu quả lan tỏa của khu vực FDI đối với nền kinh tế trong nước.
Đổi mới chính sách hỗ trợ, tăng liên kết với doanh nghiệp Việt
Một vấn đề khác được Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề cập là sức ép cạnh tranh trong thu hút đầu tư quốc tế ngày càng lớn. Trong khi đó, việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu làm giảm hiệu quả của các ưu đãi thuế truyền thống, đòi hỏi Việt Nam nghiên cứu những phương thức hỗ trợ đầu tư phù hợp hơn.
Theo Bộ trưởng, chính sách hỗ trợ cần hướng đến các ngành, lĩnh vực và đối tác có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế, tập trung vào công nghệ cao, nghiên cứu khoa học, liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước và nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị.
Việc hỗ trợ cần gắn với kết quả thực chất, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà đầu tư và nền kinh tế Việt Nam, thay vì chỉ chú trọng quy mô vốn thu hút.
Bộ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực của doanh nghiệp nội địa để tận dụng tốt hơn cơ hội hợp tác với các tập đoàn quốc tế. Cùng với hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ là những yếu tố quan trọng giúp tăng khả năng kết nối giữa khu vực FDI và doanh nghiệp Việt Nam.
