Chủ tịch Viettel, Petrovietnam nêu ý kiến về việc miễn trách nhiệm hình sự trong hoạt động kinh tế

Theo Báo Tuổi Trẻ, chiều 4/8, trong phiên thảo luận về dự thảo nghị quyết của Quốc hội liên quan đến cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và hoạt động ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nhiều đại biểu là lãnh đạo các tập đoàn kinh tế lớn đã đóng góp ý kiến.

Nội dung nhận được nhiều sự quan tâm nhất là quy định tại Điều 5 của dự thảo về các trường hợp không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Dưới góc độ của một tập đoàn công nghệ lớn, đại biểu Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel, nhận định nghị quyết là bước bổ sung rất quan trọng sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57.

Theo ông Thắng, đối với doanh nghiệp, nghiên cứu khoa học và công nghệ là yếu tố mang tính sống còn. Ông nhấn mạnh: "Nếu không đổi mới khoa học, công nghệ, không áp dụng, không nghiên cứu, sẽ không có sản phẩm mới, không có khả năng cạnh tranh, không có tiềm lực và sẽ chết".

Tuy nhiên, Điều 5 cũng là nội dung khiến lãnh đạo Viettel băn khoăn nhất. Ông cho rằng nếu điều kiện để được áp dụng cơ chế không truy cứu trách nhiệm hình sự chỉ giới hạn ở các dự án "đã hoàn thành" và "mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội" thì sẽ chưa bao quát hết nhiều trường hợp thực tế.

Đại biểu phân tích rằng trong quá trình đầu tư luôn có khả năng xuất hiện thiên tai hoặc các yếu tố khách quan làm dự án chậm tiến độ, chưa hoàn thành hoặc chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng ban đầu.

Từ đó, ông Thắng đề xuất bổ sung trường hợp dự án "không đạt được mục tiêu hoặc chưa mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội như dự kiến do nguyên nhân khách quan, nhưng đã áp dụng kịp thời các biện pháp nhằm hạn chế thiệt hại".

Theo ông, nếu quy định này được bổ sung, doanh nghiệp sẽ yên tâm hơn khi triển khai đầu tư. Ông phân tích: "Nguyên tắc kinh doanh thì trăm trận không thể trăm trận đều thắng được. Có trận thắng, trận thua, nhưng tổng thể trên mặt trận là chúng ta thắng", đồng thời cho rằng hiệu quả cần được đánh giá trên tổng thể hoạt động của doanh nghiệp thay vì chỉ xem xét từng dự án riêng lẻ.

Trong khi đó, đại biểu Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam, cho rằng các doanh nghiệp nhà nước hiện vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản.

Ông lấy ví dụ Petrovietnam đang triển khai trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Láng Hòa Lạc nhưng vẫn phải thực hiện đầy đủ quy trình đấu thầu theo quy định hiện hành.

Theo ông Sơn, việc đấu thầu kéo dài khiến quá trình triển khai không thể diễn ra nhanh chóng. Ông cho rằng nếu không sớm hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp, thì sẽ rất khó thúc đẩy hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong thực tiễn.

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Mai, Đoàn ĐBQH TP. HCM đề nghị thống nhất cơ chế loại trừ trách nhiệm hình sự đối với cả đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ.

Việc dẫn chiếu riêng hoạt động ứng dụng khoa học, công nghệ sang Điều 25 Bộ luật Hình sự là không cần thiết và có thể dẫn đến tranh cãi trong quá trình áp dụng, bởi trên thực tế ba hoạt động này luôn đan xen với nhau. Đại biểu cũng đề nghị thay cụm từ "biện pháp phòng ngừa" bằng "biện pháp quản trị rủi ro" để thống nhất với dự thảo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đối với quy định tại Điều 5, đại biểu Trần Anh Tuấn, Đoàn ĐBQH TP. HCM đề nghị làm rõ tiêu chí "đã hoàn thành" đối với dự án đầu tư, bởi nếu gắn với việc hoàn tất thanh quyết toán thì nhiều trường hợp sẽ khó đáp ứng điều kiện để được áp dụng chính sách.

Đại biểu cũng đề nghị khi xem xét điều kiện "không gây thất thoát, lãng phí tài sản" cần cân đối giữa mức độ thất thoát và hiệu quả kinh tế - xã hội mà dự án mang lại, đồng thời bổ sung việc xem xét lợi ích đối với đơn vị, địa phương bên cạnh lợi ích của đất nước.

Ngoài ra, đại biểu cũng đề nghị điều chỉnh một số thuật ngữ như: thay "cải thiện hạ tầng kỹ thuật" bằng "cải thiện kết cấu hạ tầng"; rà soát quy định về "quyền sở hữu trí tuệ" và "quyền, lợi ích hợp pháp" để tránh trùng lặp khái niệm.