Xuất khẩu nửa đầu tháng 9: Điện tử tăng 30% nhưng dệt may, giày dép giảm sâu

Theo báo cáo sơ bộ của Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trong kỳ 1 tháng 9/2026 đạt khoảng 54,86 tỷ USD, tăng 4,85% so với kỳ 1 tháng 8. Lũy kế từ đầu năm đến hết ngày 15/9, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa đạt 825,19 tỷ USD, tăng 29,44% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 26,02 tỷ USD, tăng 2,4%, còn nhập khẩu đạt 28,84 tỷ USD, tăng 7,16%. Chênh lệch tốc độ tăng trưởng giữa hai chiều khiến Việt Nam nhập siêu khoảng 2,82 tỷ USD trong kỳ.

Xuất khẩu phụ thuộc vào một số nhóm hàng chủ lực

Mức tăng 2,4% của xuất khẩu trong kỳ 1 tháng 9 chủ yếu được thúc đẩy bởi nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này đạt khoảng 9,57 tỷ USD, tăng 30,62% so với kỳ 1 tháng 8.

Với quy mô lớn và tốc độ tăng mạnh, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện trở thành động lực chính giúp kim ngạch xuất khẩu duy trì mức tăng trong kỳ. Nếu không có sự đóng góp đột biến của nhóm hàng này, xuất khẩu nhiều khả năng đã suy giảm khi nhiều mặt hàng chủ lực khác đồng loạt đi xuống.

Trong khi đó, xuất khẩu điện thoại và linh kiện giảm 20,41%, qua đó triệt tiêu một phần mức tăng của nhóm điện tử. Diễn biến trái chiều cho thấy hoạt động xuất khẩu trong lĩnh vực điện tử đang có sự phân hóa rõ rệt giữa các phân khúc sản phẩm.

Nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác cũng ghi nhận tín hiệu tích cực khi kim ngạch xuất khẩu tăng 9,47% so với kỳ 1 tháng 8. Đây là nhóm hàng gắn với hoạt động sản xuất công nghiệp, đầu tư và cung ứng thiết bị.

Tuy nhiên, mức đóng góp của nhóm máy móc vẫn tương đối khiêm tốn nếu so với nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Điều này cho thấy tăng trưởng xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong kỳ vẫn phụ thuộc đáng kể vào một số mặt hàng điện tử có quy mô lớn.

Ở chiều ngược lại, nhiều ngành hàng thâm dụng lao động tiếp tục ghi nhận mức giảm sâu. Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may giảm 17,4%, tương ứng giảm hơn 321,4 triệu USD, trong khi giày dép giảm 18,89%, tương ứng giảm khoảng 184,2 triệu USD.

Sự trái chiều giữa các nhóm hàng công nghệ cao và nhóm hàng tiêu dùng cho thấy đà phục hồi của nhu cầu quốc tế chưa diễn ra đồng đều. Trong khi các sản phẩm điện tử tiếp tục tăng trưởng mạnh, những ngành hàng truyền thống như dệt may và giày dép vẫn chịu sức ép từ sức mua và thị trường tiêu thụ.

Nhập khẩu đầu vào tăng, cần theo dõi khả năng hấp thụ

Ở chiều nhập khẩu, mức tăng 7,16% trong kỳ 1 tháng 9 chủ yếu đến từ các nhóm linh kiện, nguyên vật liệu và hàng hóa phục vụ hoạt động sản xuất.

Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục là nhóm hàng có kim ngạch nhập khẩu lớn nhất, đạt khoảng 13,12 tỷ USD, tăng 3,06% so với kỳ trước.

Việc nhập khẩu nhóm hàng này tăng cùng chiều với xuất khẩu, trong bối cảnh xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 30,62%, có thể phản ánh hoạt động bổ sung nguyên liệu, linh kiện cho quá trình sản xuất và giao hàng. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi khả năng chuyển hóa lượng đầu vào nhập khẩu thành sản phẩm xuất khẩu trong các kỳ tiếp theo.

Đối với nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác, nhập khẩu tăng 4,79%, trong khi xuất khẩu tăng 9,47%, tương ứng tăng thêm gần 294,6 triệu USD. Diễn biến này cho thấy hoạt động xuất nhập khẩu của nhóm hàng phục vụ sản xuất và đầu tư đang có sự cải thiện.

Trái lại, nhập khẩu điện thoại và linh kiện tăng 9,17%, trong khi xuất khẩu giảm 20,41%. Sự lệch pha giữa đầu vào và đầu ra có thể liên quan đến độ trễ trong chu kỳ sản xuất, sự thay đổi cơ cấu sản phẩm hoặc thời điểm giao hàng.

Nếu tình trạng nhập khẩu tăng trong khi xuất khẩu suy giảm kéo dài, khả năng hấp thụ lượng linh kiện nhập khẩu có thể trở thành yếu tố cần lưu ý, nhất là trong bối cảnh doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực về tồn kho, dòng tiền và hiệu quả sử dụng vốn.

Diễn biến tương tự cũng xuất hiện trong ngành dệt may. Trong kỳ, nhập khẩu vải tăng 26,88%, trong khi xuất khẩu hàng dệt may giảm 17,4%. Điều này cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa khâu nhập khẩu nguyên liệu và xuất khẩu thành phẩm.

Một phần nguyên nhân có thể đến từ độ trễ của chuỗi sản xuất, khi nguyên liệu nhập khẩu trong kỳ này được sử dụng cho các đơn hàng giao trong những kỳ tiếp theo. Tuy nhiên, nếu xuất khẩu tiếp tục suy giảm trong khi nhập khẩu nguyên liệu vẫn tăng cao, khoảng cách giữa đầu vào và đầu ra có thể gây sức ép lên hàng tồn kho và dòng tiền của doanh nghiệp.

Trong nhóm năng lượng, dầu thô ghi nhận mức tăng nhập khẩu 43,83%, trong khi xăng dầu các loại giảm 19,46% và than đá giảm 24,1%. Diễn biến này có thể liên quan đến nhu cầu nguyên liệu của các cơ sở sản xuất, lọc hóa dầu, cũng như sự thay đổi về giá và cơ cấu nguồn cung năng lượng.

Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục chi phối hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam. Trong kỳ 1 tháng 9, khu vực này xuất khẩu khoảng 21,81 tỷ USD, tăng 5,57% so với kỳ 1 tháng 8. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu đạt 22,25 tỷ USD, tăng 7,16%.

Như vậy, khu vực FDI vẫn đóng vai trò quan trọng trong hoạt động xuất khẩu, nhưng tốc độ tăng nhập khẩu đang cao hơn tốc độ tăng xuất khẩu. Chênh lệch khoảng 440 triệu USD giữa nhập khẩu và xuất khẩu khiến khu vực FDI ghi nhận trạng thái nhập siêu trong kỳ.

Diễn biến này cho thấy hoạt động sản xuất của khu vực FDI tiếp tục phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung ứng từ bên ngoài, đặc biệt là linh kiện, nguyên vật liệu và thiết bị. Đồng thời, khả năng gia tăng giá trị tạo ra trong nước và chuyển hóa lượng đầu vào nhập khẩu thành sản phẩm xuất khẩu vẫn là vấn đề cần tiếp tục theo dõi trong những tháng cuối năm.