Chủ tịch VINASME chỉ ra nghịch lý: Càng được ưu tiên, doanh nghiệp nhỏ và vừa càng khó vay vốn

Doanh nghiệp nhỏ và vừa không thể bị bỏ lại phía sau

Theo ông Thân, trong kiến nghị gửi Thủ tướng Chính phủ, VINASME đã đề xuất sáu nhóm giải pháp, trong đó nhấn mạnh việc sớm xây dựng cơ chế xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp.

Ông cho rằng nếu được triển khai bài bản và được các cơ quan, tổ chức tín dụng công nhận, xếp hạng tín nhiệm sẽ trở thành công cụ quan trọng giúp đánh giá mức độ uy tín, năng lực tài chính và khả năng thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp.

Không chỉ hỗ trợ ngân hàng trong quá trình thẩm định tín dụng, hệ thống xếp hạng còn giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khi các tập đoàn lớn hoặc nhà đầu tư nước ngoài có thêm cơ sở lựa chọn đối tác.

"Đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc doanh nghiệp được xếp hạng theo các mức A, B hay C sẽ là căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ uy tín và rủi ro trước khi quyết định hợp tác", ông Thân nói.

Theo Chủ tịch VINASME, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 97-98% tổng số doanh nghiệp cả nước, vì vậy nếu lực lượng này không phát triển thì nền kinh tế khó có thể tăng trưởng bền vững.

Ông cho rằng điều doanh nghiệp cần nhất không chỉ là vốn mà là được tiếp cận vốn kịp thời.

"DNNVV chủ yếu phát triển bằng nội lực, khả năng chống chịu khá tốt, hoạt động trong hầu hết các ngành nghề. Vì vậy họ cần được tiếp cận nguồn vốn ngay khi có nhu cầu", ông nhấn mạnh.

Tuy nhiên, hiện nay doanh nghiệp gần như chỉ có thể trông chờ vào tín dụng ngân hàng vì chưa có nhiều kênh huy động vốn khác.

Theo ông Thân, Việt Nam cần sớm hoàn thiện cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho các mô hình tài chính mới và xem xét thành lập ngân hàng chuyên biệt phục vụ doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo điều kiện để phát triển các hình thức cho vay mới giữa các chủ thể trong nền kinh tế.

"Khi người dân có thể đưa nguồn vốn nhàn rỗi vào các kênh đầu tư phù hợp thì thị trường mới có điều kiện phát triển trái phiếu doanh nghiệp và nhiều kênh huy động vốn khác. Chúng ta không thể thử nghiệm mãi khi nhiều nước đã triển khai thành công", ông nói.

Một kiến nghị đáng chú ý được ông Nguyễn Văn Thân đưa ra là giải thể Quỹ Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo ông, sau nhiều năm hoạt động, hai quỹ này chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng.

"Tôi đã đề nghị giải thể hai quỹ này suốt 10 năm qua vì không giải quyết được vấn đề gì. Toàn bộ nguồn lực nên chuyển sang hệ thống ngân hàng để cho vay trực tiếp doanh nghiệp", ông nêu quan điểm.

Ông cũng cho rằng nếu chưa giải thể thì khi sửa Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần xem xét lại mô hình hoạt động của các quỹ này.

Muốn phát triển doanh nghiệp phải hỗ trợ cả hộ kinh doanh

Theo Chủ tịch VINASME, Việt Nam hiện có gần 6 triệu hộ kinh doanh, trong đó nhiều hộ có quy mô vốn và doanh thu rất lớn nhưng chưa được hưởng các chính sách hỗ trợ như doanh nghiệp.

Ông đề xuất Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cần mở rộng phạm vi điều chỉnh, đưa các hộ kinh doanh đang thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế vào diện được hỗ trợ.

Theo đề xuất của ông, các hộ kinh doanh có doanh thu từ 3 tỷ đồng/năm trở lên khi chuyển đổi thành doanh nghiệp nên được miễn thuế trong ba năm đầu và giảm 50% thuế trong ba năm tiếp theo để tạo động lực chuyển đổi.

Xa hơn, ông kiến nghị đổi tên Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa thành "Luật Phát triển doanh nghiệp tư nhân" nhằm phản ánh đúng định hướng phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

"Càng ưu tiên, doanh nghiệp nhỏ và vừa càng khó vay"

Theo ông Nguyễn Văn Thân, mặc dù Thủ tướng Chính phủ nhiều lần yêu cầu giảm lãi suất để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Ngân hàng Nhà nước cũng chỉ đạo các ngân hàng thương mại tăng cường cho vay, nhưng trên thực tế các doanh nghiệp vẫn rất khó tiếp cận tín dụng.

Nguyên nhân là các ngân hàng luôn đánh giá cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa có mức độ rủi ro cao, thủ tục phức tạp trong khi lợi nhuận thấp do lãi suất ưu đãi.

"Kết quả là chính sách càng ưu tiên thì doanh nghiệp nhỏ và vừa lại càng khó vay, còn dòng vốn vẫn chủ yếu chảy vào doanh nghiệp lớn. Cuối cùng doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn là đối tượng chịu thiệt", ông nói.

Theo Chủ tịch VINASME, một nguồn lực rất lớn của nền kinh tế hiện vẫn chưa được khai thác hiệu quả.

Ông dẫn số liệu cho biết hiện còn khoảng 500.000 tỷ đồng nguồn vốn trong dân chưa được huy động vào nền kinh tế.

Theo ông, để khai thác nguồn lực này, cần có cơ chế đủ hấp dẫn đối với vàng, ngoại tệ và USD trong dân.

"Nếu Nhà nước chấp nhận vay vốn quốc tế với lãi suất khoảng 6% thì cũng nên nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực trong dân với mức lợi ích phù hợp. Khi người dân có lợi ích, họ sẽ sẵn sàng đưa nguồn vốn vào hệ thống, vừa giúp Nhà nước quản lý được dòng tiền, vừa tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp và nền kinh tế", ông Thân đề xuất.

Ông cho rằng dư địa huy động vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn còn rất lớn, vấn đề là cần nhìn đúng thực tế và có cơ chế phù hợp để khơi thông nguồn lực.