Tìm thấy loại 'ấu trùng' trong thân cây ở Việt Nam có tác dụng y học ngang ngửa đông trùng hạ thảo, khách muốn mua phải đặt trước cả tháng, giá thế nào?
Dù có giá lên tới hàng triệu đồng mỗi kg, loại ấu trùng này vẫn thường xuyên khan hiếm khi vào mùa.
Tại các tỉnh miền núi phía Bắc, đặc biệt là Điện Biên, sâu chít từ lâu đã được người dân biết đến như một nguyên liệu chế biến món ăn truyền thống. Những năm gần đây, loại sâu có vẻ ngoài khá đặc biệt này ngày càng được thực khách miền xuôi ưa chuộng, khiến giá bán tăng cao.
Sâu chít thực chất là ấu trùng sinh sống bên trong thân cây chít, còn được gọi là cây le hoặc cây đót. Loài cây này thường mọc ở những khu vực đồi núi, rừng tự nhiên tại các tỉnh phía Bắc.
Không giống nhiều loại côn trùng có thể dễ dàng thu gom, sâu chít ẩn sâu trong thân cây nên việc tìm kiếm và khai thác tương đối khó khăn. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến loại đặc sản này có giá bán đắt đỏ.
Mùa thu hoạch sâu chít thường bắt đầu vào khoảng tháng 11 và kéo dài đến tháng 12 hằng năm. Đây là thời điểm ấu trùng phát triển đầy đặn, thân căng tròn và được đánh giá có chất lượng tốt.
Trên thị trường, giá sâu chít có sự chênh lệch tùy theo hình thức bán và mức độ sơ chế. Những bó cây chít khoảng 100 ngọn thường được giao dịch với giá 160.000-200.000 đồng.
Trong khi đó, sâu chít tươi đã được tách khỏi thân cây có giá khoảng 900.000 đồng đến 1 triệu đồng/kg. Đối với loại sấy khô, mức giá có thể lên tới vài triệu đồng mỗi kg.
Giá bán cao không chỉ xuất phát từ nhu cầu tiêu thụ mà còn bởi công đoạn khai thác loại ấu trùng này đòi hỏi nhiều thời gian và công sức.
Để tìm sâu chít, người dân thường phải vào rừng từ sáng sớm, vượt qua những khu vực đồi núi để tìm các bụi cây chít phù hợp. Tuy nhiên, không phải thân cây nào cũng có sâu.
Vào những ngày thuận lợi, người khai thác có thể mang về vài kg sâu chít. Ngược lại, có những chuyến đi kéo dài từ sáng đến chiều nhưng lượng sâu thu được chỉ vài lạng.
Từ món ăn vùng cao thành báu vật được săn đón
Ngoài hương vị béo ngậy có thể chế biến đa dạng thành các món ăn ngon như rang lá chanh, chiên giòn, rán cùng trứng hoặc nấu cháo thì mới đây các nhà khoa học của Việt Nam đã bước đầu nghiên cứu cho thấy loài sâu này có những tác dụng trong y học.
TS Phan Anh Tuấn cùng đội ngũ các bác sỹ thuộc Viện Y học Cổ truyền Quân đội đã có những nghiên cứu đầu tiên trên thế giới về tác đụng của loại sâu này.
Các nghiên cứu khoa học bước đầu cho thấy sâu chít (Brihaspa atrostigmella Moore) là một nguồn dược liệu quý mang lại những lợi ích sức khỏe. Nổi bật nhất là khả năng tăng cường sinh lý nam giới thông qua việc cải thiện rõ rệt số lượng, chất lượng tinh trùng và phục hồi nồng độ hormone testosterone ngay cả khi cơ thể chịu tổn thương hay căng thẳng.
Không dừng lại ở đó, sâu chít còn phát huy tác dụng mạnh mẽ trong việc kích thích phục hồi hệ miễn dịch và chức năng tạo máu, giúp tái tạo các cơ quan cốt lõi như tủy xương, lách, tuyến ức ở những trường hợp bị suy giảm miễn dịch do tia xạ.
Đặc biệt, nguồn dược liệu dồi dào acid amin và vi lượng thiết yếu này đang mở ra triển vọng lớn trong việc hỗ trợ điều trị ung thư. Các thử nghiệm cho thấy, ngoài khả năng kháng lại một số dòng tế bào ung thư biểu mô trong ống nghiệm, sâu chít còn giúp bệnh nhân ung thư vú sau phẫu thuật và tia xạ nhanh chóng phục hồi thể trạng, tăng sinh các tế bào miễn dịch (TCD4, TCD8) có khả năng tiêu diệt khối u mà hoàn toàn không gây tác dụng phụ lên chức năng gan hay thận.
Với những dược tính y học như vây, có thể coi sâu chít chính là "đông trùng hạ thảo của Việt Nam".
