Chủ tịch VINASME Nguyễn Văn Thân đề xuất mở thêm ‘cửa’ vốn cho DNNVV, không chỉ dựa vào tài sản thế chấp

Tại Hội nghị Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa diễn ra sáng 18/9, TS Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa (VINASME), Đại biểu Quốc hội khóa XVI, đưa ra 5 nhóm kiến nghị nhằm mở rộng kênh vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV).

Đáng chú ý, Hiệp hội đề xuất thí điểm ngân hàng số chuyên doanh cho DNNVV, phát triển các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi của công chúng và mở rộng các hình thức tín dụng dựa trên dòng tiền, đơn hàng, khoản phải thu.

Đề xuất ngân hàng số chuyên DNNVV

Theo ông Thân, nhu cầu vốn của DNNVV ngày càng đa dạng nhưng việc cung ứng vốn hiện vẫn chủ yếu dựa vào hệ thống ngân hàng thương mại và tài sản bảo đảm truyền thống. Điều này khiến một bộ phận doanh nghiệp, đặc biệt doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, khó tiếp cận vốn dù có hoạt động kinh doanh và dòng tiền.

Vì vậy, kiến nghị đầu tiên là Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, phối hợp với VINASME thí điểm mô hình ngân hàng số chuyên doanh cho DNNVV và hộ kinh doanh.

Theo đề xuất, mô hình này có thể tập trung vào tín dụng vốn lưu động, tài trợ đơn hàng, tài trợ khoản phải thu, tài trợ chuỗi cung ứng, cho vay dựa trên dòng tiền, thanh toán và bảo lãnh.

Ông Thân cho rằng DNNVV có số lượng lớn, nhu cầu vốn đa dạng nhưng quy mô mỗi khoản vay thường không lớn. Nếu áp dụng hoàn toàn mô hình ngân hàng truyền thống, chi phí thẩm định và quản lý có thể trở thành rào cản.

Mở thêm tổ chức cho vay ngoài hệ thống ngân hàng

Kiến nghị thứ hai là đa dạng hóa các tổ chức cung ứng tín dụng ngoài hệ thống nhận tiền gửi. Theo dữ liệu được công bố trong một báo cáo chuyên đề năm 2026, hệ thống hiện có 16 công ty tài chính và 10 công ty cho thuê tài chính, tổng cộng 26 tổ chức tín dụng phi ngân hàng.

VINASME cho rằng số lượng này chưa tạo thành một thị trường đa dạng các tổ chức cho vay thương mại chuyên biệt cho DNNVV. Do đó, Hiệp hội đề nghị Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tạo điều kiện phát triển thêm các mô hình cung ứng vốn không dựa vào tiền gửi của công chúng.

Một điểm đáng chú ý là đề xuất thay đổi cách tiếp cận tài sản bảo đảm. Theo đó, với DNNVV, cơ sở để cấp tín dụng không nhất thiết chỉ là bất động sản hay máy móc cố định mà có thể gồm đơn hàng, hàng tồn kho, khoản phải thu và dòng tiền tương lai.

Biến khoản phải thu thành nguồn vốn

Kiến nghị thứ ba là thúc đẩy thị trường bao thanh toán và tài trợ khoản phải thu, đặc biệt là bao thanh toán miễn truy đòi.

Theo ông Thân, DNNVV có thể chuyển hóa các khoản phải thu từ khách hàng có uy tín thành vốn lưu động mà không nhất thiết phải dùng tài sản cố định làm tài sản bảo đảm.

Để thị trường này phát triển, VINASME đề xuất hoàn thiện cơ chế về đại lý bao thanh toán nước ngoài, bảo hiểm khoản phải thu và các công cụ quản trị rủi ro. Đồng thời, cần có hệ thống kết nối, chia sẻ dữ liệu trong phạm vi pháp luật cho phép để hạn chế rủi ro một khoản phải thu được sử dụng để tài trợ nhiều lần.

Tăng vai trò của dữ liệu và xếp hạng tín nhiệm

Kiến nghị thứ tư tập trung vào hệ sinh thái xếp hạng tín nhiệm và dữ liệu doanh nghiệp.

VINASME đề xuất khuyến khích các tổ chức độc lập cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm cho DNNVV, đồng thời hình thành thị trường dữ liệu và phân tích dữ liệu phục vụ đánh giá sức khỏe tài chính doanh nghiệp.

Theo ông Thân, nếu dữ liệu được thu thập, xử lý và phân tích đúng quy định, ngân hàng và các tổ chức tài chính sẽ có thêm cơ sở đánh giá khả năng trả nợ, qua đó giảm sự phụ thuộc vào tài sản thế chấp.

Đây cũng là nền tảng để các mô hình tín dụng số và cho vay dựa trên dòng tiền phát triển.

Đưa DNNVV vào sâu hơn trong chuỗi cung ứng

Kiến nghị cuối cùng hướng tới việc đưa DNNVV tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo ông Thân, khi tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp lớn, tập đoàn đa quốc gia hoặc thị trường quốc tế, DNNVV không chỉ cần công nghệ và năng lực quản trị mà còn cần vốn lưu động để mua nguyên liệu, thực hiện đơn hàng, duy trì hàng tồn kho và chờ thanh toán.

Vì vậy, Hiệp hội đề nghị phát triển các sản phẩm tài trợ dựa trên động sản và dòng tiền như tài trợ khoản phải thu, hàng hóa luân chuyển, kho hàng, chuỗi cung ứng, bao thanh toán, cho thuê tài chính và tài trợ thương mại.

Các kiến nghị trên hướng tới việc mở rộng cách thức đánh giá khả năng tiếp cận vốn của DNNVV, từ chỗ phụ thuộc nhiều vào tài sản bảo đảm sang khai thác thêm dòng tiền, đơn hàng, khoản phải thu và dữ liệu doanh nghiệp.