ĐBQH: Kiệt sức tâm lý do không thể ngắt kết nối công việc vẫn bị bỏ ngỏ

Sáng 9/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận tại hội trường về các dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Tại phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị hoàn thiện các quy định nhằm bảo vệ sức khỏe, quyền lợi người lao động, đặc biệt trong bối cảnh các mô hình làm việc từ xa, làm việc linh hoạt ngày càng phổ biến.

Những lỗ hổng pháp lý đối với người lao động làm việc từ xa

Góp ý vào dự thảo luật, đại biểu Phạm Anh Tuấn (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình) bày tỏ thống nhất với việc sửa đổi, bổ sung luật nhằm đáp ứng yêu cầu phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng cả luật hiện hành và dự thảo sửa đổi lần này đều chưa đề cập đến những quy định điều chỉnh mô hình làm việc từ xa và làm việc linh hoạt.

Theo đại biểu, phương thức làm việc từ xa đã xuất hiện trong nền kinh tế số và sẽ ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, cách tiếp cận trong các quy định hiện hành vẫn chủ yếu dựa trên mô hình nơi làm việc truyền thống là nhà xưởng, văn phòng cố định.

Dẫn Điều 69 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 với tên gọi "An toàn, vệ sinh lao động đối với người lao động nhận công việc về làm tại nhà", đại biểu Phạm Anh Tuấn cho rằng việc duy trì cách tiếp cận này mà không bổ sung quy định điều chỉnh mô hình làm việc từ xa đang để lại những lỗ hổng pháp lý.

Trước hết, phạm vi điều chỉnh của Điều 69 mới chỉ đề cập đến trường hợp người lao động nhận công việc về làm tại nhà. Trong khi đó, người lao động hiện có thể làm việc tại quán cà phê, không gian làm việc chung hoặc bất kỳ địa điểm nào có kết nối internet.

Theo đại biểu, nếu xảy ra tai nạn ngoài nơi ở cá nhân, cả người lao động, doanh nghiệp và cơ quan bảo hiểm xã hội đều có thể gặp khó khăn do thiếu căn cứ pháp lý để xác định tính chất tai nạn lao động.

Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 69 quy định người sử dụng lao động phải kiểm tra việc bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động đối với nơi làm việc của người lao động.

Đại biểu Phạm Anh Tuấn nhận định quy định này khó khả thi đối với lao động trí thức làm việc từ xa, bởi doanh nghiệp không thể đến từng địa điểm làm việc của nhân viên để đo kiểm ánh sáng, bàn ghế hoặc đánh giá điều kiện an toàn.

Một bất cập khác được đại biểu chỉ ra là việc điều tra tai nạn lao động và xác định các rủi ro sức khỏe trong môi trường làm việc số. Theo đó, làm việc từ xa khiến ranh giới giữa giờ làm việc và đời sống gia đình trở nên không rõ ràng.

Trong bối cảnh này, quy trình điều tra hiện trường vật lý truyền thống sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu cơ sở công nhận dữ liệu số, lịch sử truy cập hệ thống và các lệnh giao việc điện tử.

“

Cả luật hiện hành và dự thảo sửa đổi đều đang bỏ ngỏ những rủi ro sức khỏe đặc thù của người lao động làm việc từ xa, trong đó có các bệnh lý cơ xương khớp do tư thế làm việc gò bó kéo dài và tình trạng kiệt sức tâm lý do thiếu cơ chế ngắt kết nối công việc.

Đại biểu Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh

Đề xuất quyền ngắt kết nối công việc ngoài giờ, bảo vệ sức khỏe người lao động

Từ những bất cập trên, đại biểu đề xuất sửa đổi, mở rộng Điều 69 theo hướng đổi tên thành "An toàn, vệ sinh lao động đối với người lao động làm việc từ xa, làm việc tại nhà".

Cùng với đó, cần chuyển trách nhiệm từ kiểm tra thực địa sang hướng dẫn, tập huấn và tự đánh giá rủi ro; đồng thời quy định nguyên tắc tôn trọng quyền ngắt kết nối công việc ngoài giờ nhằm bảo vệ sức khỏe tâm thần của người lao động.

Đối với việc xác định tai nạn lao động, đại biểu đề xuất bổ sung quy định tại điểm b khoản 1 Điều 45 về trường hợp tai nạn xảy ra tại địa điểm làm việc từ xa đã được thỏa thuận, trong khung giờ làm việc được xác nhận thông qua hệ thống phân công, quản lý công việc của người sử dụng lao động, làm căn cứ giải quyết chế độ tai nạn lao động.

Đồng thời, đại biểu kiến nghị bổ sung khoản 9 Điều 35, giao Chính phủ quy định chi tiết phương thức điều tra, xác minh tai nạn lao động dựa trên dữ liệu số và phương tiện điện tử đối với mô hình làm việc từ xa.

Đáng chú ý, đại biểu Phạm Anh Tuấn còn đề xuất bổ sung khoản 6 Điều 85, giao Bộ Y tế nghiên cứu ban hành hướng dẫn về tiêu chuẩn an toàn, vệ sinh lao động đặc thù đối với làm việc từ xa.

Cơ quan này cũng được đề xuất nghiên cứu bổ sung vào danh mục bệnh nghề nghiệp các bệnh lý cơ xương khớp do tư thế làm việc không phù hợp kéo dài, các rối loạn tâm thần và tình trạng kiệt sức tâm lý phát sinh từ môi trường làm việc từ xa.

Theo đại biểu, việc kịp thời khắc phục những lỗ hổng pháp lý này là bước đi chủ động để đón đầu tương lai số, bảo đảm tính bền vững, bao trùm của pháp luật và bảo vệ thực chất người lao động trong thời kỳ mới.