Chuyên gia đề xuất nâng ngưỡng người phụ thuộc năm 2026 lên 4,5 triệu đồng/tháng

Mức 3 triệu đồng vẫn chưa theo kịp chi phí sinh hoạt

Tại dự thảo Thông tư hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), Bộ Tài chính đề xuất nâng mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng/tháng.

Theo quy định hiện hành, người có thu nhập trên 1 triệu đồng/tháng sẽ không được tính là người phụ thuộc để người nộp thuế được giảm trừ gia cảnh. Quy định này đã được áp dụng nhiều năm trong bối cảnh chi phí sinh hoạt liên tục gia tăng, khiến ngưỡng 1 triệu đồng bị đánh giá là quá thấp và không còn phù hợp với thực tế.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cho rằng việc Bộ Tài chính chuyển từ tiêu chí hộ nghèo sang tiêu chí chi tiêu bình quân đầu người để xác định ngưỡng người phụ thuộc là hướng tiếp cận hợp lý.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, mức 3 triệu đồng/tháng được xây dựng dựa trên dữ liệu chi tiêu bình quân đầu người giai đoạn 2014-2024, trong đó mức chi tiêu năm 2024 đã đạt khoảng 2,977 triệu đồng/người/tháng.

"Nếu áp dụng mức 3 triệu đồng từ năm 2026 thì thực chất đây là dữ liệu của năm 2024. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt đến năm 2026 chắc chắn đã tăng lên đáng kể", ông Tuấn nhận định.

Phân tích thêm, vị chuyên gia cho rằng giai đoạn 2020-2024 chịu tác động mạnh của dịch Covid-19 nên mức chi tiêu của người dân có nhiều biến động bất thường, không phản ánh đầy đủ xu hướng tăng chi phí sinh hoạt trong điều kiện kinh tế bình thường.

Nếu lấy mức tăng chi tiêu bình quân giai đoạn 2014-2020 làm cơ sở tham chiếu, tương đương khoảng 15% sau mỗi hai năm, thì đến năm 2026, mức chi tiêu bình quân đầu người có thể lên khoảng 3,4 triệu đồng/tháng.

"Với cách tính này, ngưỡng thu nhập để xác định người phụ thuộc nên là 3,4 triệu đồng thay vì 3 triệu đồng", ông Tuấn đề xuất.

Đề xuất nâng ngưỡng lên 4,5 triệu đồng/tháng

Theo chuyên gia, hạn chế lớn nhất của chỉ tiêu "chi tiêu bình quân đầu người" là đây là số liệu bình quân của cả nước, bao gồm cả vùng nông thôn, miền núi, khu vực khó khăn và các đô thị lớn.

Trong khi đó, phần lớn người nộp thuế thu nhập cá nhân và đăng ký người phụ thuộc lại tập trung tại Hà Nội, TP.HCM và các trung tâm kinh tế lớn, nơi chi phí sinh hoạt cao hơn đáng kể so với mức bình quân cả nước.

Chi phí nuôi con tại đô thị hiện không chỉ bao gồm ăn uống mà còn là học phí, nhà trẻ, y tế, bỉm sữa, chăm sóc sức khỏe và nhiều khoản chi thiết yếu khác.

Đối với người cao tuổi, các khoản chi y tế, thuốc men và chăm sóc sức khỏe cũng ngày càng gia tăng. "Người lao động không nuôi con hay cha mẹ già theo chuẩn nghèo. Họ phải chi trả những chi phí thực tế để đảm bảo cuộc sống cho người phụ thuộc", ông Tuấn nhấn mạnh.

Theo ông Tuấn, thay vì căn cứ vào chuẩn nghèo hoặc mức chi tiêu bình quân, cơ quan quản lý có thể xem xét lấy lương tối thiểu vùng làm căn cứ xác định ngưỡng người phụ thuộc.

Hiện mức lương tối thiểu vùng bình quân áp dụng từ năm 2026 tương đương khoảng 4,5 triệu đồng/người/tháng. Đây có thể là cơ sở phù hợp hơn để xác định ngưỡng thu nhập của người phụ thuộc trong giai đoạn mới.