Chuyên gia Dragon Capital: Không thể xây nền kinh tế 40 năm bằng vốn vay 12 tháng

Tại hội thảo "Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn" diễn ra ngày 15/7, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết nhu cầu vốn phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030 lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, nguồn vốn từ ngân sách nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 20%, đồng nghĩa gần 80% nguồn lực còn lại phải được huy động từ khu vực tư nhân và thị trường tài chính.

Theo ông Hải, nhiều năm qua tín dụng ngân hàng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ lực của nền kinh tế. Tuy nhiên, khi các chỉ tiêu an toàn hệ thống ngày càng tiến sát giới hạn, dư địa mở rộng tín dụng không còn nhiều. Điều này khiến việc tái cấu trúc các kênh dẫn vốn, đặc biệt là phát triển thị trường vốn, trở thành yêu cầu cấp thiết.

Đến cuối tháng 5/2026, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đã đạt hơn 10,6 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 82,6% GDP năm 2025. Số lượng tài khoản chứng khoán vượt mốc 13 triệu, hoàn thành sớm mục tiêu đến năm 2030.

Hoạt động huy động vốn qua thị trường chứng khoán cũng tăng tốc mạnh mẽ. Chỉ trong 5 tháng đầu năm, tổng giá trị phát hành cổ phiếu và IPO đạt gần 290.000 tỷ đồng, tăng hơn 86% so với cùng kỳ năm trước và cao gấp 2,5 lần mức bình quân 5 năm gần đây.

Trong khi đó, quy mô thị trường trái phiếu niêm yết cũng đạt khoảng 2,82 triệu tỷ đồng, tương đương gần 22% GDP.

Theo lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, những con số này cho thấy thị trường vốn đang ngày càng khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng trong giai đoạn tới, thị trường vẫn cần một cuộc cải cách mạnh mẽ hơn.

"Không thể xây nền kinh tế 40 năm bằng vốn vay 12 tháng"

Đưa ra góc nhìn đáng chú ý tại hội thảo, bà Đặng Nguyệt Minh, Giám đốc Nghiên cứu Dragon Capital, cho rằng Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi tư duy về cấu trúc dòng vốn.

"Không thể xây một nền kinh tế 40 năm bằng nguồn vốn kỳ hạn 12 tháng", bà nhấn mạnh.

Theo bà Minh, tại các nền kinh tế phát triển, ngân hàng chủ yếu đảm nhiệm vai trò cung cấp vốn ngắn hạn và vốn lưu động cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân. Trong khi đó, những dự án đầu tư dài hạn như hạ tầng, công nghệ hay chuyển đổi xanh sẽ được tài trợ thông qua thị trường cổ phiếu và trái phiếu.

Đây cũng là mô hình mà Việt Nam cần hướng tới nếu muốn duy trì tăng trưởng nhanh trong nhiều năm liên tiếp.

Tuy nhiên, theo đại diện Dragon Capital, thị trường vốn Việt Nam hiện vẫn tồn tại hai "nút thắt" lớn.

Thứ nhất là thiếu nguồn cung chất lượng.

Hiện nhóm doanh nghiệp tài chính, ngân hàng và bất động sản đang chiếm tới khoảng 65% vốn hóa toàn thị trường. Trong khi đó, các doanh nghiệp công nghệ cao, sản xuất quy mô lớn, hạ tầng số hay trí tuệ nhân tạo vẫn còn rất ít, khiến thị trường thiếu những doanh nghiệp đủ sức hấp dẫn dòng vốn quốc tế.

"Nếu không có thêm những doanh nghiệp đại diện cho nền kinh tế mới, rất khó thu hút được các nhà đầu tư dài hạn trên thế giới", bà Minh nhận định.

Vốn ngoại không thể là lời giải duy nhất

Theo bà Đặng Nguyệt Minh, một điểm nghẽn khác nằm ở chính cấu trúc nhà đầu tư.

Việt Nam nhiều năm qua tập trung thu hút dòng vốn ngoại nhưng lại chưa tạo được lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước đủ mạnh để trở thành "mỏ neo" cho thị trường.

Hiện tổng tài sản do các quỹ đầu tư nội địa quản lý chỉ tương đương khoảng 6% GDP, thấp hơn rất nhiều so với nhiều quốc gia trong khu vực như Indonesia hay Ấn Độ.

Đáng chú ý, quy mô quỹ hưu trí tự nguyện tại Việt Nam mới chỉ khoảng 81 triệu USD, trong khi tại nhiều nền kinh tế mới nổi con số này đã lên tới hàng chục tỷ USD.

Việc thiếu các dòng tiền đầu tư dài hạn khiến thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nhà đầu tư cá nhân, dẫn tới biến động mạnh mỗi khi xuất hiện thông tin bất lợi.

"Không thể chỉ trông chờ vốn ngoại. Muốn thị trường ổn định và phát triển bền vững, Việt Nam phải xây dựng được hệ thống nhà đầu tư tổ chức trong nước, bao gồm quỹ hưu trí, bảo hiểm nhân thọ và các quỹ mở", bà Minh nhấn mạnh.

Muốn tăng trưởng hai con số, phải mở khóa dòng vốn dài hạn

Đại diện Dragon Capital đề xuất ba nhóm giải pháp để tái cấu trúc thị trường vốn.

Thứ nhất, tăng nguồn cung hàng hóa chất lượng thông qua đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, khuyến khích các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực công nghệ, sản xuất, tiêu dùng niêm yết và nâng cao chuẩn mực quản trị doanh nghiệp.

Thứ hai, phát triển lực cầu dài hạn bằng cách mở rộng ngành quản lý quỹ, thúc đẩy quỹ hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ, quỹ mở, đồng thời nghiên cứu các ưu đãi thuế nhằm khuyến khích người dân đầu tư dài hạn.

Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và thể chế, từ minh bạch hóa thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nâng cấp hệ thống giao dịch, thanh toán bù trừ đến tăng cường bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.

Theo bà Minh, tái cấu trúc các kênh dẫn vốn không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho giai đoạn trước mắt mà còn quyết định khả năng phát triển bền vững của nền kinh tế trong nhiều thập kỷ tới.

"Phát triển thị trường vốn không đơn thuần để tăng trưởng nhanh hơn, mà để nền kinh tế có thể đi xa hơn và bền vững hơn", bà nói.