Chuyên gia Hoàng Trọng Thủy nói về ‘vốn mồi’ cho nông dân

“Vốn mồi” để phá thế sản xuất nhỏ lẻ

Tại tọa đàm trực tuyến “Nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân đồng hành cùng nông dân Thủ đô trong giai đoạn mới” do Báo Nông thôn Ngày nay/Dân Việt tổ chức ngày 24/9, theo chuyên gia nông nghiệp Hoàng Trọng Thủy, lực lượng nông dân sản xuất quy mô vừa và nhỏ hiện vẫn chiếm số đông. Trong khi đó, nhiều hộ sản xuất và doanh nghiệp nông nghiệp đang mắc trong một vòng luẩn quẩn: thiếu vốn nên chỉ có thể sản xuất nhỏ lẻ, chất lượng hàng hóa hạn chế, khó tiêu thụ, dẫn đến thất thu và tiếp tục thiếu vốn.

“Vốn đóng vai trò là tác nhân hàng đầu trong chuỗi cung ứng nông nghiệp”, ông Thủy nhận định.

Từ góc độ này, ông đánh giá cao tính chất đặc thù của nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân. Theo ông, khi có được nguồn vốn ban đầu, người nông dân có thêm điều kiện để tái cơ cấu sản xuất, thay vì tiếp tục duy trì phương thức tự phát.

Cụ thể, nguồn vốn có thể tạo điều kiện để nông dân chuyển sang tổ chức sản xuất bài bản hơn, tăng diện tích và sản lượng, đưa tiến bộ kỹ thuật vào canh tác, chế biến, đồng thời hình thành các chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ.

“Vốn mồi” vì thế không chỉ đơn thuần là một khoản tiền hỗ trợ, mà có thể tạo bước chuyển về cách thức tổ chức sản xuất, giúp nông dân từng bước trở thành đầu mối cung ứng ổn định cho doanh nghiệp.

Một đồng vốn phải kéo thêm những dòng vốn khác

Điểm đáng chú ý trong phân tích của ông Thủy là nguồn vốn Quỹ Hỗ trợ nông dân không nên được nhìn như một kênh vốn đứng độc lập.

Hiện nông nghiệp có nhiều nguồn vốn khác nhau, từ ngân hàng thương mại, quỹ tín dụng nhân dân, ngân sách địa phương đến vốn tự có của người dân. Theo chuyên gia, nguồn vốn của Quỹ Hỗ trợ nông dân có thể đóng vai trò đòn bẩy, tạo điều kiện để các dòng vốn khác cùng tham gia vào quá trình tổ chức lại sản xuất.

Khi mô hình sản xuất của nông dân được tổ chức bài bản hơn, quy mô lớn hơn và có đầu ra rõ ràng, khả năng tiếp cận các nguồn vốn khác cũng có thể được cải thiện.

Theo ông Thủy, điều quan trọng là phải tăng tính cạnh tranh lành mạnh giữa các kênh cung ứng tín dụng cho nông nghiệp, đồng thời định hướng các dòng vốn cùng tham gia vào quá trình nâng cao hiệu quả sản xuất.

Một vai trò khác của nguồn vốn, theo chuyên gia Hoàng Trọng Thủy, là nâng cao năng lực hàng hóa và mở rộng năng lực thị trường.

Khi có vốn để mở rộng quy mô và ứng dụng khoa học kỹ thuật, chất lượng nông sản có điều kiện được cải thiện. Sản phẩm khi đó không chỉ phục vụ những thị trường dân sinh truyền thống mà có thể trở thành nông sản chủ lực của vùng, của quốc gia và hướng tới xuất khẩu.

Năng lực hàng hóa tăng sẽ đi cùng với năng lực cạnh tranh trên thị trường. Doanh thu, lợi nhuận tạo ra từ sản xuất cũng trở thành nguồn lực để người dân tiếp tục tái đầu tư, mở rộng quy mô theo hướng bền vững.

Tuy nhiên, để dòng vốn phát huy hiệu quả, ông Thủy cho rằng không chỉ người nông dân cần thay đổi mà đội ngũ cán bộ Hội Nông dân cũng phải nâng cao năng lực.

Theo ông, việc quản lý và giải ngân nguồn vốn đòi hỏi cán bộ Hội chuyển từ tư duy “hoạt động phong trào” sang tư duy “quản lý kinh tế”. Cán bộ cần có kiến thức về kinh tế, biết đánh giá chi phí, lợi ích, các biến số và rủi ro thị trường để hỗ trợ nông dân sử dụng vốn hiệu quả, hạch toán chi phí và tối ưu hóa lợi nhuận.

Quá trình đồng hành với dòng vốn, theo ông Thủy, cũng là quá trình đội ngũ cán bộ Hội trưởng thành hơn trong việc tập hợp, tổ chức và đoàn kết nông dân.

Đích đến không phải là phụ thuộc vào hỗ trợ

Từ câu chuyện nguồn vốn, chuyên gia Hoàng Trọng Thủy nhấn mạnh một vấn đề lớn hơn: Muốn nông dân thực sự trở thành chủ thể, phải nâng cao năng lực làm chủ của chính họ.

“Năng lực của người nông dân cũng là một bộ phận cấu thành năng lực của nền nông nghiệp và rộng hơn là năng lực của quốc gia”, ông Thủy nói.

Theo chuyên gia, người nông dân không chỉ cần biết sử dụng vốn hiệu quả mà còn phải nâng cao năng lực tổ chức, năng lực thị trường và năng lực hợp tác.

Khi những năng lực này được cải thiện, giá trị tạo ra từ nông nghiệp cũng không còn dừng ở một sản phẩm đơn lẻ. Người nông dân có thể khai thác đa giá trị từ sản phẩm, đất đai, công nghệ, thương hiệu và các dịch vụ gắn với nông nghiệp.

Vì vậy, theo ông Thủy, mục tiêu của chính sách hỗ trợ không phải để người dân phụ thuộc vào hỗ trợ, mà là giúp họ từng bước đủ năng lực tự đứng vững và phát triển.

“Đó cũng chính là điểm chuyển từ một giai đoạn hỗ trợ sang một giai đoạn mới: từ hỗ trợ sang làm chủ. Hỗ trợ là cần thiết để tạo nền tảng, nhưng mục tiêu cuối cùng phải là giúp người nông dân đủ năng lực để tự đứng vững, tự quyết định và phát triển sản xuất bằng chính năng lực của mình”, ông Thủy nhấn mạnh.