Để Tây Bắc TP.HCM thành cực tăng trưởng dựa trên trí tuệ, TS. Nguyễn Sĩ Dũng hiến kế hút nhân tài, đón ‘đại bàng’ công nghệ

Muốn đón “đại bàng” công nghệ, phải hút được người tài

Chia sẻ tại tọa đàm “Tây Bắc TP.HCM: Tầm nhìn hình thành cực đô thị công viên tri thức mới”, do Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam phối hợp với Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam tổ chức, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng động lực phát triển đã thay đổi, kéo theo sự thay đổi trong cuộc cạnh tranh giữa các đô thị.

Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, những nguồn lực truyền thống như tài nguyên, lao động giá rẻ và mở rộng quỹ đất đang dần chạm giới hạn. Muốn tiếp tục tăng trưởng, các đô thị phải dựa nhiều hơn vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quan trọng nhất là trí tuệ con người.

“Não con người” chính là nguồn lực quyết định trong thời đại mới. Vì vậy, vấn đề cốt lõi không chỉ là xây dựng thêm hạ tầng hay mở rộng không gian đô thị, mà phải tạo được sức hút để người tài lựa chọn đến sinh sống và làm việc.

Ông cho rằng TP.HCM cần được thiết kế để thích ứng với cuộc cạnh tranh mới, trong đó chất lượng sống là điều kiện quan trọng để thu hút nhân lực chất lượng cao.

Ùn tắc giao thông, ô nhiễm, ngập lụt và thời gian di chuyển kéo dài đều làm tăng chi phí sinh sống, kinh doanh, đồng thời ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu quả lao động. Một người chỉ mất 15 phút đi làm ở nơi khác nhưng phải mất 1,5-2 tiếng tại TP.HCM sẽ phải chịu chi phí thời gian rất lớn.

“Nếu anh cứ dồn vào vùng lõi như vậy, năng lực cạnh tranh sẽ giảm rất nghiêm trọng”, ông cảnh báo.

Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, TP.HCM không chỉ cạnh tranh với các đô thị trong nước mà còn phải hướng tới những trung tâm lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Singapore. Trong bối cảnh nguồn lực dịch chuyển trên phạm vi toàn cầu, một đô thị muốn phát triển không thể chỉ dựa vào nguồn lực sẵn có trong phạm vi của mình.

Đây cũng là lý do ông đánh giá định hướng phát triển đa cực, hình thành thêm các trung tâm tăng trưởng mới ở phía Tây Bắc có ý nghĩa quan trọng đối với tương lai thành phố.

Tây Bắc cần hệ sinh thái tri thức, không chỉ những khu đô thị mới

Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, Tây Bắc TP.HCM nên được định hướng trở thành nơi tập trung các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, startup và quỹ đầu tư mạo hiểm. Sự kết nối giữa những thành phần này sẽ tạo nên hệ sinh thái tri thức, gắn với năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Một khu đô thị tri thức không thể chỉ có trường đại học hay các công trình nghiên cứu riêng lẻ. Điều quan trọng là hình thành được cộng đồng có chung định hướng nghề nghiệp, môi trường sống và nhu cầu phát triển.

Ông cũng nhấn mạnh cần phát triển đồng bộ các dịch vụ thiết yếu, không gian sống và những tiện ích trong phạm vi thuận tiện cho người dân. Khi hệ sinh thái được hình thành, người lao động chất lượng cao có thêm lý do để chuyển đến sinh sống, làm việc; các hoạt động nghiên cứu, kinh doanh và đổi mới sáng tạo cũng có điều kiện phát triển theo.

Đối với mục tiêu thu hút các tập đoàn công nghệ lớn như Google, Microsoft hay Nvidia, TS. Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng môi trường sinh thái xanh, chất lượng cao sẽ tạo thêm lợi thế cho Tây Bắc TP.HCM.

Tuy nhiên, ông lưu ý đây không phải yếu tố duy nhất quyết định lựa chọn của các tập đoàn. Nguồn nhân lực mới là trọng tâm, bởi doanh nghiệp công nghệ sẽ tìm đến những nơi có khả năng đáp ứng nhu cầu về nhân tài.

Nói cách khác, muốn thu hút các “đại bàng” công nghệ, thành phố cần xây dựng được môi trường mà người tài muốn đến và sẵn sàng gắn bó. Chất lượng sống tốt sẽ bổ sung sức hút cho hệ sinh thái tri thức, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp công nghệ phát triển.

Tầm nhìn 100 năm: Quy hoạch Tây Bắc gắn với biến đổi khí hậu

Không chỉ nhìn vào nhu cầu phát triển trước mắt, TS. Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng quy hoạch Tây Bắc TP.HCM cần tính đến những biến động dài hạn, đặc biệt là biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Theo ông, các dữ liệu về xu hướng nước biển dâng và giảm phát thải khí nhà kính có thể giúp thành phố xây dựng những kịch bản phát triển dài hạn, dù không thể dự báo chính xác tuyệt đối mọi biến động.

Trên cơ sở đó, quy hoạch cần tính đến việc dự trữ không gian cho các thế hệ tương lai, đồng thời tạo điều kiện để người dân tự nguyện dịch chuyển đến những khu vực phù hợp hơn.

Ông nhấn mạnh việc dịch chuyển dân cư nên diễn ra trên cơ sở cơ hội phát triển, gắn với việc làm, đời sống và các dịch vụ đi kèm, thay vì ép buộc người dân di dời.

Nếu Tây Bắc trở thành trung tâm khoa học công nghệ, đại học và đổi mới sáng tạo, dòng người dịch chuyển đến đây sẽ không chỉ gồm giới trí thức mà còn có gia đình họ, người lao động và các ngành dịch vụ phục vụ cộng đồng. Vì vậy, quy hoạch cần tính đến toàn bộ hệ sinh thái kinh tế - xã hội, chứ không chỉ bố trí đất xây dựng.

Theo ông, định hướng phát triển lên những khu vực cao hơn, đồng thời tạo động lực để người dân và hoạt động kinh tế dịch chuyển tự nhiên, là vấn đề cần được tính toán trong tầm nhìn 100 năm.

Phát triển metro, khai thác nguồn lực đất đai để tạo động lực mới

Bên cạnh hệ sinh thái tri thức, TS. Nguyễn Sĩ Dũng cũng đề cập vai trò của hạ tầng giao thông trong việc mở rộng không gian phát triển Tây Bắc TP.HCM.

Ông cho rằng việc phát triển metro về phía Tây Bắc cần được tính toán đồng bộ với quy hoạch đất đai xung quanh các điểm kết nối. Thành phố có thể quy hoạch quỹ đất quanh những điểm hội tụ của metro, sau đó đấu giá để tạo nguồn lực tài chính đầu tư cho hạ tầng giao thông.

Theo ông, đây là cơ hội để khai thác tốt hơn giá trị đất đai, thay vì chỉ tập trung cải tạo khu vực trung tâm hiện hữu, nơi việc giải phóng mặt bằng và đền bù có thể phát sinh chi phí lớn.

Khi được kết nối hiệu quả với khu vực Tây Ninh, cửa khẩu Mộc Bài và các tuyến giao thông liên vùng, Tây Bắc có thể góp phần mở rộng không gian kinh tế của TP.HCM.

Từ góc độ quản trị, TS. Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng thành phố cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang quản trị. Thay vì chỉ lập quy hoạch và yêu cầu các bên tuân thủ, chính quyền cần chủ động xác định điểm nghẽn, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, thu hút nhân tài và điều phối hài hòa lợi ích.

Theo ông, nếu được định hướng đúng, Tây Bắc có thể bổ sung cho TP.HCM một cực tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và trí tuệ, bên cạnh các thế mạnh hiện hữu về tài chính, thương mại, vận tải biển và kinh tế biển.

Đây không chỉ là sự mở rộng không gian đô thị, mà còn là cơ hội để thành phố nâng cấp mô hình tăng trưởng, gia tăng năng lực cạnh tranh và kết nối sâu hơn với các trung tâm kinh tế trong khu vực.