Đề xuất đầu tư gần 180.000 tỷ mở rộng cao tốc Bắc - Nam phía Đông theo phương thức PPP

Bộ trưởng Bộ Xây dựng vừa có văn bản báo cáo Chính phủ về phương án đầu tư mở rộng các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông theo phương thức đối tác công tư (PPP) với sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 178.357 tỷ đồng.

Trước đó, Bộ Xây dựng đã giao Ban Quản lý dự án 2 lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, thực hiện khảo sát, thu thập số liệu và tính toán phương án đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam theo phương thức PPP. Kết quả nghiên cứu sơ bộ cho thấy phương án này có tính khả thi.

Theo phương án đề xuất, việc đầu tư mở rộng tập trung vào tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, đoạn Hà Nội - TP. HCM, gồm 18 đoạn tuyến với tổng chiều dài 1.144km. Các đoạn Mỹ Thuận - Cần Thơ và Cần Thơ - Cà Mau sẽ được nghiên cứu đầu tư theo các dự án riêng.

Quy mô tuyến đường dự kiến được nâng từ 4 làn xe hạn chế lên 6 làn xe cao tốc theo quy hoạch. Riêng đoạn Phan Thiết - Dầu Giây sẽ được mở rộng từ 4 làn xe hoàn chỉnh lên 6 làn xe nhằm bảo đảm đồng bộ với quy mô các đoạn tuyến liền kề.

Đối với 3 đoạn tuyến đang được nhà đầu tư thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ, gồm Diễn Châu - Bãi Vọt, Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo, tổng chiều dài khoảng 178km, sơ bộ tổng mức đầu tư mở rộng khoảng 27.948 tỷ đồng. Các đoạn tuyến này dự kiến được chia thành 3 dự án độc lập.

Hình thức và mức vốn hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước (nếu có) sẽ được xác định căn cứ vào hợp đồng dự án PPP đã ký, tình hình lưu lượng giao thông và kết quả phân tích tài chính chi tiết đối với từng đoạn tuyến. Theo phương án đề xuất, việc lập và phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi sẽ được triển khai sau khi xác định nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước, nếu phát sinh nhu cầu.

Đối với 15 đoạn tuyến đã được đầu tư bằng vốn đầu tư công và đang do Nhà nước tổ chức thu phí, Bộ Xây dựng dự kiến chia thành 2 dự án để triển khai theo phương thức PPP, không cần sử dụng vốn ngân sách Nhà nước hỗ trợ.

Cụ thể, dự án phía Bắc, đoạn Mai Sơn - Cam Lộ, có chiều dài khoảng 415km, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 72.186 tỷ đồng, thời gian hoàn vốn dự kiến khoảng 20 năm.

Trong khi đó, dự án phía Nam, đoạn Quảng Ngãi - Dầu Giây, có chiều dài khoảng 551km, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 78.223 tỷ đồng, thời gian hoàn vốn dự kiến khoảng 15 năm.

Với phương án này, Bộ Xây dựng dự kiến triển khai 2 dự án PPP độc lập tại phía Bắc và phía Nam. Do dự kiến không sử dụng vốn ngân sách Nhà nước, các dự án sẽ được lập và phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi. Sau khi báo cáo nghiên cứu khả thi được phê duyệt, Bộ Xây dựng sẽ tổ chức lựa chọn nhà đầu tư theo quy định.

Bộ Xây dựng cho biết, sơ bộ tổng mức đầu tư và phương án phân chia các dự án thành phần sẽ tiếp tục được rà soát, xác định chính xác hơn trong các bước tiếp theo, trên cơ sở kết quả nghiên cứu chi tiết theo quy định.

Để triển khai các bước tiếp theo, Bộ Xây dựng nhận thấy cần báo cáo Quốc hội điều chỉnh, bổ sung nội dung liên quan đến thời điểm mở rộng các tuyến cao tốc được đầu tư phân kỳ. Theo nội dung Chính phủ đã báo cáo Quốc hội khi trình các nghị quyết thông qua chủ trương đầu tư trước đây, thời điểm cần mở rộng các tuyến này dự kiến vào giai đoạn 2040-2045.

Bên cạnh đó, do các dự án đã được Quốc hội cơ bản thông qua chủ trương đầu tư công, đặc biệt công tác giải phóng mặt bằng đã được thực hiện theo quy mô quy hoạch của từng đoạn tuyến, Bộ Xây dựng đề xuất Chính phủ báo cáo Quốc hội cho phép triển khai lập báo cáo nghiên cứu khả thi nhằm giảm thiểu thủ tục và rút ngắn thời gian thực hiện. Đề xuất này cũng nhằm xử lý trường hợp phát sinh yêu cầu trình, phê duyệt chủ trương đầu tư theo quy định.

Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng đề nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, trình Quốc hội giao Chính phủ tiếp tục nghiên cứu và tổ chức đầu tư mở rộng các đoạn tuyến theo hình thức phù hợp, gồm PPP, đầu tư công hoặc các hình thức đầu tư khác theo quy định.

Đối với phương án huy động vốn ngoài ngân sách Nhà nước, Bộ Xây dựng đề xuất cho phép nhà đầu tư tổ chức thu phí hoặc thu giá theo quy định pháp luật sau khi hoàn thành việc đầu tư mở rộng từng đoạn tuyến.

Đồng thời, Bộ Xây dựng kiến nghị đưa vào nghị quyết chung tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI nội dung cho phép Chính phủ thực hiện ngay việc lập và phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi mà không phải trình, phê duyệt chủ trương đầu tư đối với dự án hoặc dự án thành phần, trong trường hợp phát sinh thủ tục này. Đây sẽ là cơ sở để Chính phủ triển khai các bước tiếp theo trong quá trình đầu tư mở rộng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.