Đề xuất hỗ trợ người dân đổi xe máy xăng khi triển khai vùng phát thải thấp

Chính phủ đề xuất luật hóa quy định về vùng phát thải thấp, ưu tiên kiểm soát phương tiện phát thải cao, sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Việc triển khai phải có lộ trình phù hợp, hạn chế ảnh hưởng đến sinh kế, hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Kiểm soát phương tiện phát thải cao phải có lộ trình

Sáng 24/10, thừa ủy quyền Thủ tướng, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là bổ sung quy định về vùng phát thải thấp và các nguyên tắc quản lý phương tiện giao thông trong khu vực này.

Theo dự thảo, vùng phát thải thấp là khu vực được thiết lập để áp dụng các biện pháp giảm phát thải, chủ yếu từ phương tiện giao thông, nhằm cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tại Điều 65, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung các nguyên tắc thiết lập và quản lý vùng phát thải thấp. Theo đó, việc triển khai phải phù hợp với yêu cầu bảo vệ chất lượng môi trường không khí, sức khỏe cộng đồng, quy hoạch đô thị và tổ chức giao thông. Khả năng đáp ứng của hệ thống giao thông công cộng cũng phải được tính đến khi thiết lập và quản lý khu vực này.

Dự thảo nêu nguyên tắc ưu tiên kiểm soát phương tiện phát thải cao và phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, trong đó có các phương tiện chạy xăng, dầu. Việc kiểm soát phải được thực hiện theo lộ trình phù hợp, bảo đảm tính khả thi, công khai, minh bạch, đồng thời hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đời sống người dân.

Đáng chú ý, đề xuất của Chính phủ chưa ấn định thời điểm áp dụng, phạm vi địa bàn hay biện pháp hạn chế cụ thể đối với từng loại phương tiện. Dự thảo giao Chính phủ quy định tiêu chí xác định vùng phát thải thấp và các biện pháp kiểm soát phát thải phù hợp với từng khu vực.

Việc bổ sung quy định về vùng phát thải thấp cũng nằm trong định hướng hoàn thiện cơ chế kiểm soát ô nhiễm, nâng cao chất lượng môi trường, tăng cường phòng ngừa, dự báo, cảnh báo và công khai thông tin. Phương thức quản lý được định hướng chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro.

Hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện khi triển khai vùng phát thải thấp

Bên cạnh việc kiểm soát nguồn phát thải, dự thảo yêu cầu thiết lập và quản lý vùng phát thải thấp phải gắn với phát triển giao thông công cộng, hạ tầng kỹ thuật phục vụ giao thông phát thải thấp, sử dụng năng lượng sạch và chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện.

Theo đề xuất, Chính phủ sẽ quy định các chính sách ưu đãi, hỗ trợ và khuyến khích phát triển phương tiện giao thông công cộng; phương tiện sử dụng năng lượng tái tạo, tiêu hao ít nhiên liệu, phát thải thấp hoặc không phát thải.

Đồng thời, Chính phủ được giao ban hành chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phương tiện gây ô nhiễm môi trường. Dự thảo hiện chưa quy định cụ thể mức hỗ trợ cũng như đối tượng được hưởng chính sách.

Việc gắn các biện pháp kiểm soát với hỗ trợ chuyển đổi phương tiện nhằm tạo điều kiện để người dân thích ứng với các yêu cầu giảm phát thải. Theo nguyên tắc được đề xuất, việc thiết lập vùng phát thải thấp không chỉ căn cứ vào yêu cầu bảo vệ môi trường mà còn phải tính đến điều kiện giao thông và khả năng đáp ứng của hệ thống giao thông công cộng.

Ngoài các quy định về giao thông, dự thảo luật còn bổ sung nội dung giám sát bụi liên tục đối với công trình xây dựng trong khu vực đô thị. Chính phủ sẽ quy định quy mô công trình phải áp dụng và các biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế phát tán bụi từ hoạt động phá dỡ, thi công.

Khái niệm vùng phát thải thấp đã được quy định trong Luật Thủ đô. Hà Nội hiện thí điểm mô hình này tại hai khu vực thuộc phường Hoàn Kiếm từ ngày 1/7 đến hết năm 2026, gồm khu vực quanh hồ Gươm và một phần phố cổ.

Trong giai đoạn đầu, thành phố chưa cấm xe máy chạy xăng mà khuyến khích tài xế xe ôm công nghệ hạn chế hoạt động tại khu vực thí điểm. Đối với phương tiện cá nhân, Hà Nội vận động người dân hạn chế sử dụng môtô sản xuất, nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy trước năm 2016, đồng thời chuyển sang phương tiện xanh hoặc giao thông công cộng.

Thẩm tra dự án luật, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải carbon và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Đối với hoạt động quan trắc môi trường, cơ quan thẩm tra đề nghị công khai năng lực của các đơn vị quan trắc trên cơ sở dữ liệu quốc gia, đồng thời nghiên cứu cơ chế để các hội nghề nghiệp tham gia giám sát độc lập.

Ủy ban cũng đề nghị xử lý nghiêm các đơn vị cố ý can thiệp phần mềm của trạm quan trắc tự động nhằm làm sai lệch số liệu, trong đó có thể áp dụng biện pháp cấm hành nghề.

Theo chương trình dự kiến, Quốc hội sẽ thảo luận dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường vào ngày 6/11 và xem xét thông qua ngày 21/11.