Đề xuất lập Tổ công tác đặc biệt, Quốc hội sẽ giám sát cả việc nghị định có ‘đẻ’ thêm thủ tục hay không

Phát biểu tại Hội thảo "Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp", sáng 8/7, ông Phan Đức Hiếu, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, nhấn mạnh cải cách thể chế là quá trình liên tục, không thể coi là hoàn thành sau một vài đợt sửa luật.

Theo ông, hiện nay tồn tại hai thách thức lớn. Thứ nhất là khoảng cách giữa tư duy cải cách và kỹ thuật xây dựng pháp luật. Chủ trương yêu cầu thể chế phải mang tính kiến tạo, thúc đẩy phát triển, nhưng khi chuyển thành các quy định cụ thể lại rất dễ phát sinh thêm giấy phép con hoặc điều kiện kinh doanh mới.

"Thiết kế được một quy định vừa bảo đảm quản lý nhà nước, vừa không tạo thêm rào cản cho doanh nghiệp là bài toán rất khó", ông nói.

Thách thức thứ hai, và cũng là điểm nghẽn lớn nhất, nằm ở khâu thực thi. Theo ông Hiếu, cùng một quy định pháp luật nhưng có địa phương thực hiện rất thuận lợi, trong khi nơi khác lại phát sinh nhiều vướng mắc. Điều đó cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở nội dung luật mà còn ở cách tổ chức thực hiện.

Đề xuất thành lập Tổ công tác đặc biệt để doanh nghiệp biết "kêu ai"

Để xử lý những bất cập này, ông Phan Đức Hiếu đề xuất cần có một cơ chế chuyên trách giải quyết các khó khăn phát sinh trong quá trình thực thi.

Theo ông, hiện nay khi gặp vướng mắc về thủ tục, nhiều doanh nghiệp không biết phải phản ánh tới đâu hoặc cơ quan nào có đủ thẩm quyền giải quyết.

Vì vậy, ông kiến nghị thành lập Tổ công tác đặc biệt với địa chỉ rõ ràng, quy tụ các chuyên gia ở trung ương và địa phương, có thẩm quyền tiếp nhận, lắng nghe và xử lý trực tiếp những vướng mắc trong thực hiện điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính.

"Tổ công tác này không chỉ ghi nhận kiến nghị mà phải đủ thẩm quyền xử lý, để doanh nghiệp biết rõ ai đang giải quyết vấn đề của mình và giải quyết đến đâu. Điều đó cũng giúp đội ngũ cán bộ thực thi yên tâm hơn trong quá trình xử lý công việc", ông nhấn mạnh.

Gộp luật, gộp nghị định để giảm chồng chéo

Một giải pháp khác được ông Hiếu đề xuất là thay đổi kỹ thuật lập pháp theo hướng tăng tính hệ thống.

Theo ông, hiện nay mỗi đạo luật thường điều chỉnh một lĩnh vực riêng của từng bộ, ngành nên nhìn riêng lẻ thì hợp lý. Tuy nhiên, một dự án đầu tư của doanh nghiệp lại phải đi qua nhiều luật khác nhau, dẫn tới tình trạng thủ tục chồng chéo, trùng lặp.

Ông cho rằng trong thời gian tới cần nghiên cứu hợp nhất một số đạo luật có liên quan để tạo thành một quy trình thống nhất.

Tương tự, thay vì mỗi luật có một nghị định hướng dẫn riêng, Chính phủ có thể ban hành một nghị định chung hướng dẫn nhiều luật đối với cùng một nhóm vấn đề, chẳng hạn như dự án đầu tư, nhằm giảm sự trùng lặp và nâng cao tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Quốc hội sẽ giám sát cả nội dung nghị định, không chỉ tiến độ ban hành

Đáng chú ý, ông Phan Đức Hiếu cho biết Quốc hội đang thay đổi cách thức giám sát hoạt động xây dựng pháp luật.

Nếu trước đây việc giám sát chủ yếu tập trung vào việc các nghị định hướng dẫn có được ban hành đầy đủ, đúng thời hạn hay không thì sắp tới trọng tâm sẽ chuyển sang giám sát chất lượng nội dung.

Theo đó, Quốc hội sẽ xem xét liệu các nghị định, thông tư hướng dẫn có thực sự bám sát tinh thần cải cách của luật hay không, có phát sinh thêm thủ tục hoặc điều kiện kinh doanh mới hay không.

Ông cũng nhấn mạnh bài học từ nhiều năm cải cách cho thấy, nếu không có cơ chế kiểm soát hiệu quả thì những điều kiện kinh doanh đã được cắt giảm rất dễ quay trở lại dưới những hình thức khác.

Bên cạnh đó, Quốc hội cũng đang nghiên cứu xây dựng cơ chế tiếp nhận và phản biện kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp theo hướng bài bản hơn, không chỉ dừng ở việc ghi nhận phản ánh mà còn tổng hợp, phân tích để kiến nghị trực tiếp tới Chính phủ và các bộ, ngành nhằm tháo gỡ các rào cản trong quá trình thực thi chính sách.