Phó Thủ tướng yêu cầu ngăn lợi ích nhóm, kiểm soát quyền lực ngay từ khâu xây dựng pháp luật

Phấn đấu tháo gỡ cơ bản các vướng mắc pháp lý trong năm 2027

Sáng 8/11, tại Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11), Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, kiểm soát quyền lực và ngăn ngừa lợi ích nhóm ngay từ khâu hoạch định chính sách.

Trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Phó Thủ tướng đề nghị các cấp, ngành tiếp tục quán triệt trách nhiệm tuân thủ Hiến pháp trong mọi hoạt động xây dựng pháp luật, tổ chức bộ máy và thực thi quyền lực nhà nước. Mọi cơ quan, người có thẩm quyền phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật và chịu trách nhiệm về nhiệm vụ được giao.

Để tạo chuyển biến thực chất,Phó Thủ tướng đề nghị các cấp, ngành tập trung thực hiện 5 nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, phải tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Pháp luật cần xuất phát từ thực tiễn, mở đường cho phát triển, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng yêu cầu đồng bộ, minh bạch, ổn định và khả thi.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng yêu cầu ngăn ngừa lợi ích nhóm, kiểm soát quyền lực ngay từ khâu xây dựng chính sách, pháp luật. Các cơ quan cần hoàn thiện kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, xử lý đến cùng những điểm nghẽn, phấn đấu cơ bản tháo gỡ các vướng mắc ngay trong năm 2027.

Cùng với việc giải quyết những bất cập trước mắt, cần hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền Đề án, Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, tạo nền tảng pháp lý lâu dài cho phát triển.

Nhiệm vụ thứ hai là siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Theo Phó Thủ tướng, chất lượng pháp luật không chỉ được đánh giá qua quy định trên văn bản mà phải được đo bằng hiệu quả thực thi trong thực tế.

Cần khắc phục tình trạng luật đã có hiệu lực nhưng văn bản hướng dẫn thi hành chậm ban hành, quy định đúng nhưng khó thực hiện hoặc những vướng mắc từ cơ sở không được giải quyết kịp thời. Việc phân cấp, phân quyền phải đi đôi với bảo đảm nguồn lực và trách nhiệm giải trình, chấm dứt tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu nâng cao năng lực phản ứng chính sách, chủ động phát hiện sớm những bất cập phát sinh để kịp thời xử lý. Trong đó, phải phân biệt rõ vướng mắc xuất phát từ quy định pháp luật với hạn chế trong tổ chức thực hiện để xác định đúng nguyên nhân và trách nhiệm.

Pháp luật phải được thực thi công bằng, minh bạch, nghiêm minh

Nhiệm vụ thứ ba là đổi mới thực chất công tác truyền thông chính sách và phổ biến, giáo dục pháp luật. Công tác truyền thông cần đi trước một bước, ngay từ khi đề xuất chính sách, đồng thời coi trọng việc lắng nghe, tiếp thu và giải trình ý kiến của người dân, doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, phổ biến pháp luật không chỉ dừng ở việc giúp người dân biết quy định mà quan trọng hơn là giúp họ hiểu, thực hiện đúng và biết sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Các cơ quan cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và nền tảng mạng xã hội, tránh tuyên truyền hình thức.

Nhiệm vụ thứ tư là xây dựng văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật trong toàn xã hội. Theo Phó Thủ tướng, việc tuân thủ pháp luật phải từng bước trở thành nhu cầu tự thân, nếp sống văn hóa và trách nhiệm của mỗi cá nhân, cơ quan, tổ chức.

Đáng chú ý, tinh thần thượng tôn pháp luật phải bắt đầu từ chính các cơ quan nhà nước và những người được giao thực thi quyền lực. Mọi cơ quan, cán bộ, công chức phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật, thực thi công vụ liêm chính, công tâm và có trách nhiệm.

"Muốn người dân tôn trọng pháp luật, trước hết cán bộ, công chức phải gương mẫu; muốn người dân tin vào pháp luật thì pháp luật phải được thực hiện một cách công bằng, minh bạch và nghiêm minh", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Nhiệm vụ cuối cùng là nâng cao năng lực thực thi công vụ, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị. Người đứng đầu các cấp, các ngành phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về chất lượng xây dựng, hiệu quả thi hành pháp luật cũng như công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Phó Thủ tướng lưu ý, đây không phải nhiệm vụ riêng của ngành tư pháp hay bộ phận pháp chế mà đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của toàn hệ thống chính trị. Bộ Tư pháp cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành và phổ biến pháp luật; đồng thời củng cố hệ thống pháp chế tại các bộ, ngành và cơ quan tư pháp địa phương.

Cùng với đó, cần phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội; huy động sự tham gia của đội ngũ luật sư, luật gia, cơ sở giáo dục, cơ quan báo chí, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Phó Thủ tướng tin tưởng, với quyết tâm và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, công tác xây dựng và thi hành pháp luật sẽ chuyển biến mạnh mẽ, thực chất, đưa thể chế trở thành động lực, nguồn lực và lợi thế cạnh tranh quốc gia.