Đề xuất thêm trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội: Áp dụng cho đối tượng nào, ở đâu?

Chiều 1/10, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Thừa ủy quyền Chính phủ, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp trình bày tờ trình dự thảo luật.

Theo đề xuất, 32 trường hợp Nhà nước thu hồi đất phục vụ quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo luật hiện hành sẽ tiếp tục được giữ nguyên. Đồng thời, Chính phủ đề nghị bổ sung 3 trường hợp mới.

Cụ thể, Nhà nước sẽ thu hồi đất để thực hiện điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên trong trường hợp điều ước yêu cầu phải thu hồi đất; thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê và nhà ở chính sách; hoặc xây dựng trung tâm logistics phục vụ cảng biển, cảng hàng không, cảng thủy nội địa có quy mô sử dụng đất trên 50 ha.

Bên cạnh đó, Chính phủ đề xuất luật hóa 3 trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội đã được quy định tại Nghị quyết 254 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thi hành Luật Đất đai 2024.

Một trong những trường hợp đáng chú ý là khi chủ đầu tư đã đàm phán được trên 75% diện tích đất và hơn 75% số người có đất, HĐND cấp tỉnh có thể quyết định thu hồi phần diện tích còn lại để giao cho nhà đầu tư thực hiện dự án.

Chính phủ cũng đề xuất bổ sung một trường hợp thu hồi đất phục vụ quốc phòng, an ninh để xây dựng bãi tạm giữ phương tiện vi phạm, tai nạn; trung tâm sát hạch, cấp giấy phép lái xe và nhà khách phục vụ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Đề nghị lượng hóa tiêu chí thu hồi đất

Thẩm tra dự thảo luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết cơ quan thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Đất đai, đồng thời đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện các quy định về trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội.

Theo cơ quan thẩm tra, dự thảo cần xác định rõ tiêu chí đối với những dự án thuộc diện Nhà nước thu hồi đất, nhất là các trường hợp thật sự cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Chính phủ cũng cần quy định cụ thể để lượng hóa các tiêu chí về quy mô và lợi ích mà dự án mang lại, qua đó làm rõ tính cấp thiết và lợi ích chung của việc thu hồi đất.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát, hạn chế tối đa việc thu hồi đất ở của người dân chỉ nhằm đấu giá tạo nguồn thu cho Nhà nước.

Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý trường hợp thu hồi đất, nhất là đất ở, để thực hiện dự án tái định cư khi tách dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập. Theo Ủy ban, cách làm này có thể dẫn tới việc thu hồi đất hai lần, tại hai khu vực để triển khai một dự án, làm tăng chi phí xã hội và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của người dân.