Doanh nghiệp xuất khẩu gạo hàng đầu Việt Nam kêu khó, có thời điểm bán 1kg gạo chỉ lãi 50 đồng

Ngày 21/7, Báo Tiền Phong đã tổ chức hội thảo với chủ đề "Tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước: Từ sắp xếp nguồn lực đến dẫn dắt tăng trưởng".

Đây là diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế và đại diện doanh nghiệp cùng đánh giá lại quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước thời gian qua, phân tích những vướng mắc đang cản trở quá trình đổi mới, đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tài sản nhà nước, thúc đẩy cải cách quản trị và phát huy vai trò của doanh nghiệp Nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.

Trả lời câu hỏi về những khó khăn lớn nhất của Tổng Công ty Lương thực miền Bắc (Vinafood 1) trong quá trình tái cơ cấu, cũng như các kiến nghị nhằm tháo gỡ vướng mắc, ông Nguyễn Vũ Hoan, Thành viên HĐTV Vinafood 1, cho biết đến năm 2025, Vinafood 1 đã triển khai đề án cơ cấu lại doanh nghiệp theo kế hoạch, song quá trình thực hiện gặp nhiều khó khăn.

Theo đại diện Vinafood 1, trở ngại lớn nhất là hiệu quả sử dụng vốn còn thấp. Ngành lương thực có biên lợi nhuận rất mỏng, có thời điểm bán một kg gạo chỉ lãi khoảng 50 đồng.

Quy mô vốn của nhiều đơn vị thành viên chỉ dao động từ 5-10 tỷ đồng nên khó thu hút nhà đầu tư. Cùng với đó, những vướng mắc kéo dài về đất đai và hồ sơ pháp lý khiến việc định giá doanh nghiệp cũng như xử lý tài sản gặp nhiều khó khăn.

Hoạt động thoái vốn cũng chưa đạt kết quả như kỳ vọng do các doanh nghiệp trong lĩnh vực lương thực, muối và bao bì có sức hấp dẫn đầu tư thấp, dù đã nhiều lần tổ chức đấu giá nhưng không có nhà đầu tư tham gia.

Bên cạnh đó, hệ thống chính sách và pháp luật còn chồng chéo, thường xuyên thay đổi giữa các quy định liên quan đến đất đai, đầu tư và quản lý vốn nhà nước, khiến quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp bị kéo dài.

Dù vậy, ông Nguyễn Vũ Hoan cho biết vẫn có những điểm tích cực từ mô hình liên doanh. Cụ thể, Công ty Lương thực Phương Đông liên doanh với Tập đoàn Louis Dreyfus đã tăng vốn hoàn toàn từ lợi nhuận để lại và hiện thuộc nhóm doanh nghiệp xuất khẩu gạo hàng đầu cả nước. Trong khi đó, Công ty Bột mì Cái Lân và liên doanh Hakumatsu trong lĩnh vực muối cũng hoạt động hiệu quả.

Từ thực tiễn trên, Vinafood 1 kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý vốn nhà nước; sớm tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến đất đai; đa dạng hóa các phương thức thoái vốn; tăng cường phân cấp đi đôi với cơ chế hậu kiểm; đồng thời xây dựng bộ tiêu chí đánh giá doanh nghiệp Nhà nước dựa trên hiệu quả sử dụng vốn, năng lực đổi mới sáng tạo và mức độ đóng góp cho tăng trưởng, thay vì chỉ căn cứ vào lợi nhuận ngắn hạn.

Vinafood 1 được thành lập ngày 24/5/1995 trên cơ sở sắp xếp lại Tổng công ty Lương thực Trung ương I và các đơn vị kinh doanh lương thực của các tỉnh từ Thừa Thiên Huế (cũ) trở ra.

Ngày 5/10/1995, Vinafood 1 đã chính thức ra mắt hoạt động với nhiệm vụ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước, tiêu thụ hết lúa gạo hàng hóa cho nông dân, xuất khẩu lương thực và hợp tác liên doanh với các tổ chức kinh tế trong nước và nước ngoài.

Sau hơn 30 năm, Vinafood 1 đã trở thành một trong những doanh nghiệp đứng đầu cả nước về thị phần xuất khẩu với sản lượng gạo xuất khẩu các năm gần đây (đạt từ 1,3-1,5 triệu tấn); thiết lập được quan hệ hợp tác bền vững với nhiều tổ chức, tập đoàn nước ngoài mà thành quả là các liên doanh đang hoạt động ở vị thế dẫn đầu cả nước trong các ngành hàng chế biến bột mì, xuất khẩu gạo…