Lãnh đạo VCCI chỉ rõ 3 điểm nghẽn doanh nghiệp Việt phải tháo gỡ để bứt phá

Phát biểu tại Diễn đàn “Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới” chiều 22/10, Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng cho rằng biến động địa chính trị, sự dịch chuyển chuỗi cung ứng, thay đổi chính sách thương mại cùng sức ép chuyển đổi số đang buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách thức vận hành.

Theo ông Phòng, doanh nghiệp không thể mãi loay hoay với mục tiêu duy trì hoạt động mà cần chủ động tái cấu trúc, nâng cao khả năng thích ứng và xây dựng mô hình kinh doanh có sức chống chịu tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài.

Muốn vậy, doanh nghiệp phải chuyển từ tư duy ứng phó ngắn hạn sang xây dựng năng lực dài hạn, bắt đầu bằng việc xác định lại giá trị tạo ra, lợi thế cạnh tranh cốt lõi và những khâu còn phụ thuộc vào bên ngoài.

Ba trụ cột quyết định khả năng bứt phá

Phó Chủ tịch VCCI chỉ ra ba trụ cột trọng yếu trong quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp.

Thứ nhất, về chiến lược và mô hình kinh doanh, doanh nghiệp không thể chỉ tập trung tăng doanh thu hay mở rộng quy mô mà phải xác định rõ vị trí trong chuỗi giá trị, đồng thời nâng cao tỷ lệ giá trị nội địa.

Thứ hai, về quản trị và tài chính, hiệu quả kinh doanh không thể được bảo đảm chỉ bằng một sản phẩm tốt. Quản trị lỏng lẻo, dòng tiền thiếu kiểm soát hoặc phụ thuộc quá mức vào tài sản bảo đảm thay vì hiệu quả hoạt động thực chất đều có thể đẩy doanh nghiệp vào rủi ro.

Thứ ba, doanh nghiệp cần tái cấu trúc công nghệ và nguồn nhân lực. Trong bối cảnh khoảng 80% doanh nghiệp thuộc nhóm nhỏ và vừa, thậm chí siêu nhỏ, theo ông Phòng, việc đầu tư công nghệ phải có trọng tâm, tập trung vào những khâu tạo ra hiệu quả lớn nhất thay vì dàn trải nguồn lực.

Chuyển đổi số cũng không thể chỉ dừng ở việc triển khai một vài phần mềm riêng lẻ. Đây phải là công cụ giúp doanh nghiệp thay đổi phương thức quản trị, tối ưu vận hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Đáng chú ý, ông Phòng nhấn mạnh tái cấu trúc khó thành công nếu doanh nghiệp chỉ thay đổi sơ đồ tổ chức mà bỏ quên yếu tố con người. Đội ngũ nhân sự cần có tư duy dữ liệu, khả năng thích ứng, năng lực quản trị rủi ro và hiểu biết về thị trường quốc tế.

Cơ hội tăng trưởng lớn, doanh nghiệp phải tự nâng cấp

Phân tích bối cảnh kinh tế, lãnh đạo VCCI cho biết GDP quý III/2026 ước tăng 9,95%, đưa mức tăng trưởng 9 tháng lên 9,01%. Kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 888 tỷ USD, trong khi thu ngân sách vượt 2 triệu tỷ đồng.

Cùng với việc tháo gỡ nhiều dự án tồn đọng và đẩy mạnh đầu tư công vào các công trình hạ tầng, những kết quả này mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp trong nước.

Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành kết quả thực tế khi doanh nghiệp nâng được tiêu chuẩn sản phẩm, năng lực tài chính và mức độ tuân thủ pháp luật. Theo ông Phòng, tư duy kinh doanh đơn lẻ sẽ trở thành điểm yếu trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Doanh nghiệp cần chuyển từ cạnh tranh riêng lẻ sang liên kết hệ sinh thái, tăng hợp tác giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời kết nối với viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức tài chính. Việc chia sẻ công nghệ, dữ liệu và nhân lực sẽ giúp các bên tối ưu nguồn lực, nâng cao sức cạnh tranh.

Doanh nghiệp cần môi trường chính sách có tính dự báo

Theo Phó Chủ tịch VCCI, nỗ lực từ phía doanh nghiệp là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Quá trình tái cấu trúc còn đòi hỏi hệ sinh thái chính sách đồng bộ, với hệ thống pháp luật minh bạch, ổn định, nhất quán và có tính dự báo cao để giảm chi phí tuân thủ.

Nhắc lại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp hồi tháng 7, ông Phòng cho biết VCCI đã tổng hợp gần 900 phản ánh thành 53 nhóm vướng mắc thuộc 10 lĩnh vực. VCCI sẽ tiếp tục thực hiện vai trò cầu nối giữa cộng đồng doanh nghiệp và cơ quan hoạch định chính sách.

Thông điệp được lãnh đạo VCCI nhấn mạnh là tái cấu trúc không phải giải pháp tình thế mà là yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp nâng cao sức chống chịu và phát triển bền vững. Nhà nước cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, còn doanh nghiệp phải chủ động đổi mới từ mô hình kinh doanh, công nghệ đến tư duy quản trị.

“VCCI cam kết sẽ luôn sát cánh cùng cộng đồng doanh nghiệp, góp phần dựng xây một môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng, thuận lợi để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ hiên ngang vượt sóng gió mà còn tạo ra những động lực tăng trưởng mới cho đất nước”, ông Phòng nhấn mạnh.