Dự thảo Luật Đất đai mới: 8 trường hợp bị thu hồi đất nhưng không được bồi thường về đất

Nguyên tắc bồi thường và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo dự thảo Luật Đất đai 2026

Theo Điều 42 Dự thảo Luật Đất đai 2026, bản dự thảo ngày 8/8/2026, nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được đề xuất theo hướng bảo đảm quyền lợi về tài sản, việc làm, thu nhập và điều kiện sống của người có đất bị thu hồi.

Theo đó, chủ sở hữu tài sản theo quy định của pháp luật dân sự nếu bị thiệt hại về tài sản sẽ được bồi thường thiệt hại. Trường hợp chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh phải ngừng sản xuất, kinh doanh do Nhà nước thu hồi đất thì được xem xét hỗ trợ.

Nhà nước cũng có trách nhiệm hỗ trợ người có đất thu hồi và chủ sở hữu tài sản, nhằm tạo điều kiện để những người này có việc làm, có thu nhập, ổn định đời sống và sản xuất.

Đối với tái định cư, dự thảo quy định khu tái định cư phải hoàn thiện các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ theo quy hoạch chi tiết được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đồng thời, khu tái định cư phải phù hợp với truyền thống văn hóa, phong tục, tập quán của cộng đồng dân cư nơi có đất thu hồi. Một khu tái định cư có thể được bố trí cho một hoặc nhiều dự án.

Trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, nếu người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại của thửa đất bị thu hồi thì cơ quan, người có thẩm quyền thu hồi đất sẽ quyết định thu hồi đất và thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, quản lý diện tích đất này theo quy định của Chính phủ.

Kinh phí và việc chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được thực hiện theo quy định của Chính phủ.

Đáng chú ý, trong thời gian thông báo thu hồi đất còn hiệu lực, nếu người có đất thu hồi thực hiện chuyển quyền sử dụng đất thì bên nhận chuyển quyền sử dụng đất được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Tuy nhiên, mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư không vượt quá tổng mức áp dụng đối với bên chuyển quyền sử dụng đất.

Những trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi

Bên cạnh các nguyên tắc về bồi thường, dự thảo Luật Đất đai 2026 cũng quy định các trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất.

Cụ thể, trường hợp thứ nhất là đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất, trừ đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân được bồi thường về đất theo quy định của Luật.

Thứ hai là đất được Nhà nước giao cho tổ chức thuộc trường hợp có thu tiền sử dụng đất nhưng được miễn tiền sử dụng đất.

Thứ ba là đất được Nhà nước cho thuê trả tiền thuê đất hằng năm; đất thuê trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất. Ngoại lệ là trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải là đất ở được Nhà nước bồi thường về đất theo quy định của Luật.

Thứ tư là đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích do Ủy ban nhân dân cấp xã cho thuê.

Thứ năm là đất nhận khoán để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối.

Thứ sáu là diện tích đất nông nghiệp được giao vượt hạn mức giao đất.

Thứ bảy là đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý.

Thứ tám là đất bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai; do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật; do người sử dụng đất giảm hoặc không còn nhu cầu sử dụng đất và tự nguyện trả lại đất theo quy định của Luật.

Ngoài các trường hợp trên, dự thảo còn quy định các trường hợp khác do Chính phủ quy định.

Dự thảo Luật Đất đai 2026 dự kiến được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ 2, vào tháng 10/2026.