Giá vàng lao dốc chỉ là bước 'chạy đà': TS.Phạm Xuân Hòe tiết lộ lý do vàng có thể chạm đỉnh 6.000 USD/ounce

Lý do gì khiến giá vàng có thể chạm đỉnh 6.000 USD/ounce?

Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, giá vàng đang trở thành tâm điểm chú ý với những đợt dao động mạnh. Chia sẻ về diễn biến giá vàng trong talkshow “Đừng để "cú sập" đánh lừa bạn! Vàng vẫn có thể ‘bùng lên’ 6.000 USD/ounce?”, TS. Phạm Xuân Hòe - nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Ngân hàng nhận định, các “cú sập” hay nhịp điều chỉnh giảm gần đây chỉ là giai đoạn “chạy đà” trước khả năng kim loại quý này có thể bứt phá lên vùng 5.000 – 6.000 USD/ounce.

Ông cho rằng có bốn yếu tố cốt lõi đang chi phối thị trường vàng hiện nay, gồm bất ổn địa chính trị toàn cầu, chính sách lãi suất của Fed, xu hướng mua vàng của các ngân hàng trung ương và kỳ vọng lạm phát vẫn ở mức cao.

Đặc biệt, xung đột Nga – Ukraine cùng căng thẳng tại Trung Đông vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, tiếp tục củng cố tâm lý trú ẩn an toàn vào vàng. Song song đó, việc các ngân hàng trung ương lớn như Trung Quốc và Ấn Độ liên tục gia tăng dự trữ vàng để giảm phụ thuộc vào USD cũng cho thấy vị thế chiến lược ngày càng rõ nét của kim loại quý này trong trật tự tài chính mới.

TS. Phạm Xuân Hòe nhấn mạnh vàng không chỉ là tài sản cá nhân mà còn là nguồn lực mang tính chiến lược của nền kinh tế quốc gia. Trong lịch sử tiền tệ, vàng luôn được xem là “tiền thật” nhờ tính thanh khoản cao, khả năng chia nhỏ và giá trị ít bị bào mòn bởi lạm phát.

Với các hộ gia đình, vàng đóng vai trò như một “lá chắn” an toàn trước rủi ro tài chính và biến cố đời sống. Tuy nhiên, ông bày tỏ lo ngại khi lượng vàng lớn đang nằm yên trong két sắt người dân mà chưa được đưa vào lưu thông để tạo ra tín dụng, việc làm hay thúc đẩy công nghệ mới.

Theo thống kê, lượng vàng trong dân trên thế giới lên tới hàng chục nghìn tấn, trong đó Ấn Độ khoảng 25.000 tấn và Trung Quốc khoảng 20.000 tấn, tạo thành kho dự trữ khổng lồ nhưng chưa được khai thác hiệu quả tại nhiều quốc gia.

Huy động vàng trong dân thế nào để đưa vàng trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế?

Nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, TS. Phạm Xuân Hòe đánh giá cao mô hình “tài chính hóa vàng” của Trung Quốc. Từ một quốc gia từng kiểm soát chặt chẽ việc sở hữu vàng, Trung Quốc đã chuyển hướng mạnh mẽ khi thành lập Sàn giao dịch vàng Thượng Hải năm 2002, hình thành cơ chế vận hành theo thị trường minh bạch.

Thay vì các mô hình huy động vàng kiểu gửi vàng lấy lãi từng thất bại ở nhiều nơi, Trung Quốc xây dựng hệ sinh thái tài chính đa dạng gồm tài khoản vàng số hóa, quỹ ETF vàng và các chương trình tích lũy định kỳ qua ngân hàng.

Theo ông Hòe, cách làm này giúp người dân vẫn giữ quyền sở hữu vàng, nhưng tài sản được “đưa vào hệ thống”, qua đó giúp Nhà nước kiểm soát dòng vốn và biến vàng thành nguồn lực trung và dài hạn phục vụ sản xuất – kinh doanh. Đây cũng là yếu tố giúp Trung Quốc vừa phát triển thị trường vốn, vừa giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng.

Ngược lại, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ lại cho thấy những thách thức lớn khi triển khai các chương trình liên quan đến vàng trong bối cảnh đặc thù văn hóa và niềm tin xã hội.

Tại Ấn Độ, đề án huy động vàng vật chất năm 2015 không đạt kết quả như kỳ vọng do người dân có thói quen giữ vàng trang sức truyền đời và không muốn chuyển hóa tài sản mang giá trị văn hóa. Chỉ khi Chính phủ phát hành trái phiếu vàng do Bộ Tài chính bảo lãnh, người dân mới dần đón nhận vì vẫn được hưởng chênh lệch giá vàng, nhận lãi suất và đảm bảo an toàn.

Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ lại đối mặt với hệ quả khi lạm phát tăng vọt 60–80%, khiến người dân mất niềm tin vào đồng nội tệ và rút vàng khỏi ngân hàng để tự cất giữ, nhằm bảo toàn giá trị. TS. Phạm Xuân Hòe nhấn mạnh, niềm tin vào ổn định vĩ mô và đồng tiền quốc gia là yếu tố sống còn đối với mọi chương trình huy động vàng.

Tại Đông Nam Á, Indonesia đang thử nghiệm mô hình “Ngân hàng vàng” nhằm nội địa hóa giao dịch vàng và giảm phụ thuộc vào các sàn quốc tế.

Tuy nhiên, TS. Phạm Xuân Hòe bày tỏ sự thận trọng, cho rằng nếu thiết kế không chặt chẽ, mô hình này có thể dẫn tới nguy cơ “vàng hóa” bảng cân đối của ngân hàng, kéo theo rủi ro thanh khoản khi giá vàng biến động mạnh.

Ông Hòe cũng nhắc lại bài học của Việt Nam trước năm 2012, khi hoạt động huy động và cho vay bằng vàng từng gây ra hệ lụy đáng kể đối với an ninh tiền tệ. Theo ông, vàng là loại tài sản đặc biệt khó quản lý, đòi hỏi nhà làm chính sách phải có sự thận trọng và nghiên cứu kỹ lưỡng để tránh rủi ro vĩ mô.

Đối với Việt Nam, TS. Phạm Xuân Hòe cho rằng việc xây dựng sàn giao dịch vàng vật chất và tiến tới số hóa vàng là hướng đi cần thiết trong dài hạn. Hiện một số ngân hàng thương mại đang nghiên cứu sản phẩm cho vay cầm cố bằng vàng, có thể xem là bước khởi đầu để đưa vàng vào hệ thống tài chính.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Việt Nam cần sớm xây dựng tiêu chuẩn vàng quốc gia thống nhất nhằm đảm bảo minh bạch và bảo vệ quyền lợi người dân trong giao dịch. Nếu thiếu cơ chế quản lý phù hợp, tình trạng chảy máu ngoại tệ qua nhập lậu vàng vẫn có thể tiếp diễn, gây áp lực lên tỷ giá và an ninh tài chính quốc gia.

Ông cũng lưu ý không nên sử dụng các biện pháp hành chính cứng nhắc để huy động vàng, bởi quyền sở hữu tài sản của người dân đã được luật pháp bảo đảm.

Khi có một hệ thống pháp lý đồng bộ, các sản phẩm tài chính minh bạch và quyền lợi của người dân được bảo đảm, nguồn lực vàng rất lớn trong dân sẽ dần dịch chuyển vào nền kinh tế, trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng và phát triển bền vững.