Việt Nam sắp xây tuyến đường sắt 171.000 tỷ dài 175km qua 5 tỉnh thành, nối TP giàu nhất cả nước với miền Tây

Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận vừa báo cáo Bộ Xây dựng kết quả nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư tuyến đường sắt TP.HCM - Cần Thơ. Đây là tuyến đường sắt mới có vai trò kết nối vùng Đông Nam Bộ với Đồng bằng sông Cửu Long, được quy hoạch để vận chuyển hỗn hợp cả hành khách và hàng hóa.

Theo hồ sơ nghiên cứu, tuyến đường sắt có điểm đầu tại ga An Bình (phường Dĩ An, TP.HCM) và điểm cuối tại ga Cần Thơ (phường Hưng Phú, TP. Cần Thơ), với tổng chiều dài khoảng 175,2 km. Tuyến đi qua 5 địa phương gồm TP.HCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long và TP. Cần Thơ.

Dự án được đầu tư mới hoàn toàn, phục vụ vận tải hỗn hợp hành khách và hàng hóa. Trong giai đoạn 1, tuyến được xây dựng theo tiêu chuẩn đường đơn, khổ đường 1.435 mm, sau đó sẽ hoàn thiện thành đường đôi theo quy hoạch. Toàn tuyến dự kiến bố trí 12 ga và 3 depot tại An Bình, Tân Kiên và Cần Thơ.

Theo phương án thiết kế sơ bộ, tuyến được xây dựng theo tiêu chuẩn đường sắt cấp II với tải trọng trục 22,5 tấn. Tàu khách có tốc độ thiết kế tối đa 160 km/h, trong khi tàu hàng đạt 120 km/h. Đoàn tàu khách sử dụng động lực phân tán EMU, còn tàu hàng sử dụng động lực tập trung. Hệ thống điện khí hóa sử dụng nguồn điện xoay chiều 25 kV, kết hợp hệ thống thông tin truyền dẫn cáp quang, công nghệ số cùng các hệ thống tín hiệu hiện đại nhằm bảo đảm vận hành an toàn và hiệu quả.

Về phương án kỹ thuật, tuyến đường sắt được thiết kế theo nguyên tắc bảo đảm năng lực khai thác, an toàn vận hành, giao cắt khác mức với đường bộ và hạn chế tối đa tác động đến môi trường tại các khu vực đi qua.

Đáng chú ý, khoảng 56% chiều dài tuyến sẽ được xây dựng trên cầu, chủ yếu tại các khu vực đô thị, khu dân cư đông đúc, các vị trí vượt sông hoặc giao cắt với hệ thống hạ tầng hiện hữu nhằm bảo đảm khai thác liên tục. Khoảng 44% chiều dài còn lại sẽ được xây dựng trên nền đất tại những khu vực có địa chất ổn định, mật độ dân cư thấp và ít chịu ảnh hưởng bởi ngập lụt.

Đối với các công trình cầu, giai đoạn đầu dự kiến xây dựng với bề rộng khoảng 6,5 m, chiều dài nhịp từ 24 m đến 450 m. Riêng đoạn vượt sông Hậu, đơn vị nghiên cứu đề xuất phương án sơ bộ cho tuyến đường sắt đi chung với cầu Cần Thơ 2.

Để triển khai dự án theo quy hoạch hoàn chỉnh, nhu cầu giải phóng mặt bằng được xác định khoảng 801,5 ha.

Trên cơ sở tính toán sơ bộ, đơn vị tư vấn đưa ra hai phương án đầu tư. Với phương án tuyến đường sắt đi chung cầu đường bộ tại vị trí vượt sông Hậu dài khoảng 4,7 km, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 171.300 tỷ đồng, tương đương 6,4 tỷ USD. Trong khi đó, nếu xây dựng cầu đường sắt riêng biệt hoàn toàn với cầu đường bộ, tổng mức đầu tư sẽ tăng lên khoảng 175.110 tỷ đồng, tương đương 6,6 tỷ USD.

Trên cơ sở quy mô nền kinh tế, khả năng huy động vốn và kinh nghiệm quốc tế, đơn vị tư vấn kiến nghị lựa chọn hình thức đầu tư công nhằm bảo đảm tính khả thi và khả năng triển khai thành công của dự án.

Theo phương án khai thác được nghiên cứu, trong giai đoạn đầu khi tuyến đường sắt xuyên tâm An Bình - Sài Gòn (Hòa Hưng) - Tân Kiên chưa được đầu tư, các đoàn tàu khách sẽ xuất phát từ ga An Bình, đi theo tuyến vành đai qua ga Tân Kiên để đến Cần Thơ. Khi tuyến xuyên tâm hoàn thiện, các đoàn tàu khách quốc gia và liên tỉnh sẽ có thể đi xuyên qua trung tâm TP.HCM trước khi tiếp tục hành trình về các tỉnh miền Tây.

Đơn vị tư vấn cũng đề xuất giao Tổng công ty Đường sắt Việt Nam tiếp nhận quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng và tổ chức vận hành khai thác toàn tuyến sau khi dự án hoàn thành.

Theo lộ trình đề xuất, dự án sẽ được trình Quốc hội xem xét, phê duyệt chủ trương đầu tư vào tháng 8/2026. Công tác lập thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) dự kiến hoàn thành trong quý I/2028, đồng thời dự án đầu tư cũng sẽ được phê duyệt trong giai đoạn này. Việc giải phóng mặt bằng dự kiến bắt đầu từ quý I/2028. Đến quý III cùng năm, dự án sẽ hoàn thành thiết kế xây dựng sau FEED, lựa chọn nhà thầu gói thầu xây lắp đầu tiên để khởi công. Mục tiêu đặt ra là cơ bản hoàn thành toàn tuyến vào năm 2035.

Theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tuyến đường sắt kết nối TP.HCM - Cần Thơ được xác định có chiều dài khoảng 174 km, khổ đường 1.435 mm và dự kiến được đầu tư trước năm 2030. Hiện Bộ Xây dựng đang lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư, với mục tiêu hoàn thành và đưa vào khai thác đồng bộ cùng tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trong tương lai.