Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam chính thức ra mắt, loại quả tỷ đô này sẽ được thí điểm đầu tiên

Chiều 26/12, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ra mắt hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam. Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam được xây dựng như một nền tảng số thống nhất, phục vụ ghi nhận, quản lý và tra cứu thông tin nguồn gốc sản phẩm nông, lâm, thủy sản xuyên suốt các khâu từ sản xuất, chế biến, vận chuyển đến lưu thông trên thị trường.

Thông qua hệ thống, người tiêu dùng có thể dễ dàng kiểm tra thông tin sản phẩm một cách minh bạch; trong khi cơ quan quản lý nhà nước có công cụ theo dõi, thống kê và thực hiện truy vết khi cần thiết, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm và củng cố niềm tin đối với nông sản Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng nhấn mạnh, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, giá trị của nông sản hiện nay không còn được đo bằng sản lượng đơn thuần, mà phụ thuộc ngày càng lớn vào chất lượng, mức độ minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Theo Bộ trưởng, hệ thống được giới thiệu lần này sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tiếp cận các giải pháp công nghệ số một cách thuận lợi, với chi phí phù hợp. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực kết nối thị trường, mở rộng kênh xuất khẩu và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe từ những thị trường khó tính.

Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt mà Nghị quyết 57-NQ/TW đã đề ra: lấy đổi mới sáng tạo làm nền tảng, lấy chuyển đổi số làm công cụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm".

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), kim ngạch xuất khẩu rau quả năm 2025 ước đạt khoảng 8,59 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm 2024, với nhiều thị trường duy trì mức tăng trưởng cao. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ các loại trái cây chủ lực như sầu riêng, chuối, xoài, mít, dừa, bưởi, trong đó sầu riêng tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt.

Tuy nhiên, ngành rau quả đang đối mặt với các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe về mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát dư lượng và an toàn thực phẩm, đòi hỏi sự vào cuộc kịp thời của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng nỗ lực thích ứng của doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân để duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Lộ trình áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam sẽ theo 3 giai đoạn. Ở giai đoạn đầu, Bộ sẽ thí điểm truy xuất với trái sầu riêng trong 6 tháng tới (từ 01/01/2026 đến 30/6/2026), làm cơ sở để từng bước mở rộng truy xuất nguồn gốc đối với các mặt hàng nông sản, đặc biệt là nhóm nông sản thực phẩm.

Từ 1/7/2026, hệ thống vận hành chính thức, mở rộng sang các nhóm nông sản thiết yếu. Sau đó, từ 1/7/2027, toàn bộ nông sản (trong nước, xuất khẩu) sẽ được truy xuất nguồn gốc qua hệ thống này và thí điểm với hàng nhập khẩu.

Hiện tại, 6 doanh nghiệp xuất khẩu tham gia thử nghiệm dán tem xác thực điện tử (QR code) cho các lô sầu riêng. Người dân khi quét mã QR đính trên quả sẽ được chuyển tới trang dữ liệu của Bộ. Tại đây, toàn bộ nhật ký hành trình sản phẩm, từ mã vùng trồng, ngày thu hoạch, kho lưu trữ đến đơn vị phân phối được hiển thị minh bạch.

Sở dĩ sầu riêng là loại quả đầu tiên được thí điểm truy xuất nguồn gốc bởi tiềm năng xuất khẩu lớn từ loại quả được mệnh danh là 'vua trái cây' này. Xuất khẩu sầu riêng đã lập kỷ lục mới khi đạt hơn 3,33 tỷ USD trong 10 tháng, tăng 10,4% so với cùng kỳ, theo thống kê của Hải quan.

Đây là mức cao nhất từ trước đến nay, đưa sầu riêng trở thành nhóm nông sản đóng góp lớn nhất vào kim ngạch xuất khẩu toàn ngành.

Động lực chính đến từ thị trường Trung Quốc, chiếm 94,35% tổng kim ngạch 10 tháng, tương đương hơn 3,14 tỷ USD. Dù lượng xuất khẩu trong tháng 10 giảm hơn 41% so với tháng trước do cuối vụ và các điều chỉnh trong kiểm soát nhập khẩu, giá trị cộng dồn sang thị trường này vẫn tăng gần 14% so với cùng kỳ. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng tháng 10 đạt hơn 572 triệu USD, cao gấp 2,7 lần cùng kỳ năm trước.