Một tỉnh phấn đấu lên thành phố trực thuộc Trung ương hút 8 tỷ USD vốn ngoại, đứng thứ 2 cả nước chỉ sau TP.HCM

Sáng 28/10, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà làm việc trực tuyến với 9 tỉnh vùng trung du và miền núi phía Bắc về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, mục tiêu tăng trưởng hai con số, giải ngân vốn đầu tư công, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp và thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Buổi làm việc được tổ chức tại trụ sở Chính phủ và trụ sở UBND các tỉnh Lào Cai, Phú Thọ, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Cao Bằng và Lạng Sơn.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, dù đạt được nhiều kết quả tích cực trong 9 tháng đầu năm 2026, các địa phương vẫn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, nhất là yêu cầu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số trong bối cảnh thời gian còn lại của năm không nhiều.

Tăng trưởng 9,43%, nhưng phụ thuộc lớn vào hai tỉnh

Theo báo cáo tại buổi làm việc, trong 9 tháng năm 2026, GRDP toàn vùng trung du và miền núi phía Bắc tăng 9,43%, cao hơn mức bình quân chung cả nước là 9,01%, quy mô kinh tế chiếm khoảng 8,5% cả nước. Trong đó, Thái Nguyên và Phú Thọ là hai địa phương có mức tăng trưởng GRDP trên 10%, tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt kinh tế vùng.

Công nghiệp - xây dựng tiếp tục là động lực chủ yếu, tăng 13,03%, đóng góp khoảng 57% mức tăng GRDP toàn vùng. Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản cũng ghi nhận mức tăng trưởng cao hơn bình quân cả nước.

Hoạt động xuất nhập khẩu và thu hút đầu tư có nhiều chuyển biến tích cực. Tính đến ngày 15/10, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của vùng đạt khoảng 193 tỷ USD, chiếm 20,4% cả nước, tập trung chủ yếu tại Phú Thọ và Thái Nguyên.

Tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký đạt khoảng 9,68 tỷ USD, chiếm 19,2% cả nước. Riêng Thái Nguyên thu hút khoảng 8 tỷ USD, đứng thứ hai cả nước và chỉ sau TP.HCM. Khu vực tư nhân có 271 dự án đầu tư với tổng vốn hơn 334.000 tỷ đồng, trong đó có 32 dự án quy mô trên 3.000 tỷ đồng.

Về thu ngân sách nhà nước, báo cáo tại buổi làm việc ghi nhận kết quả tích cực, với tổng thu toàn vùng đạt khoảng 138.000 tỷ đồng đến ngày 25/10, bằng 99,27% dự toán. Thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt khoảng 33.500 tỷ đồng, bằng 146% dự toán.

Tuy nhiên, kết quả tăng trưởng chưa đồng đều giữa các địa phương và vẫn tiềm ẩn yếu tố thiếu bền vững. Thái Nguyên và Phú Thọ chiếm khoảng 56,4% quy mô kinh tế toàn vùng, cho thấy mức độ phụ thuộc lớn vào hai cực tăng trưởng này. Trong khi đó, nhiều địa phương vẫn dựa chủ yếu vào nông nghiệp, khai khoáng và thủy điện, còn các năng lực sản xuất mới chưa hình thành hoặc chưa phát huy hiệu quả rõ nét.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, dự kiến cả năm chỉ có Thái Nguyên đạt mục tiêu theo Nghị quyết số 169/NQ-CP của Chính phủ, trong khi 8 địa phương còn lại chưa đạt; có 5 địa phương dự kiến hụt trên 1,5 điểm phần trăm so với mục tiêu.

Tại buổi làm việc, đại diện các địa phương cũng báo cáo những kết quả nổi bật và khó khăn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Trần Văn Hậu, GRDP của tỉnh trong 9 tháng năm 2026 tăng 11,24%, đứng đầu trong 9 tỉnh của vùng và xếp thứ 6 cả nước. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 23,23% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong 5 năm trở lại đây, chủ yếu nhờ sự bứt phá của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo.

Dù vậy, tăng trưởng công nghiệp của Thái Nguyên vẫn phụ thuộc lớn vào khu vực FDI, trong khi doanh nghiệp trong nước chưa phát triển tương xứng. Hạ tầng giao thông, logistics và kết nối liên vùng chưa đồng bộ; công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư tại một số dự án còn khó khăn.

Để phấn đấu GRDP cả năm tăng từ 11% trở lên, tỉnh tập trung tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài, đồng thời xử lý các dự án tồn đọng và phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao.

Tại Phú Thọ, GRDP 9 tháng đầu năm tăng 10,01%, đứng thứ hai trong vùng và thứ 11 trong số 34 tỉnh, thành phố. Các chỉ tiêu về thu ngân sách, giải ngân đầu tư công, huy động nguồn lực đầu tư, xuất nhập khẩu, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cơ bản đáp ứng yêu cầu.

Tỉnh cũng từng bước kiện toàn bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Đáng chú ý, Phú Thọ đã đưa vào vận hành hệ thống quản trị, điều hành phát triển kinh tế - xã hội trên nền tảng dữ liệu thời gian thực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.

Tuy nhiên, độ mở kinh tế lớn khiến địa phương dễ chịu tác động từ biến động kinh tế thế giới. Một số ngành công nghiệp chủ lực gặp khó khăn, trong khi tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công chưa cao.

Giải ngân đầu tư công còn thấp, 178 dự án tồn đọng kéo dài

Bên cạnh những kết quả đạt được, giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục là điểm nghẽn của vùng. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, toàn vùng đã giải ngân khoảng 44.500 tỷ đồng, bằng 63,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn mức bình quân 69,4% của cả nước.

Trong đó, vốn ngân sách địa phương đạt 71,1%, vốn ngân sách trung ương đạt 45,6% và vốn ODA đạt 34,2%. Tiến độ triển khai 9 dự án giao thông trọng điểm liên vùng, như cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng, Hữu Nghị - Chi Lăng và tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, còn chậm do vướng mắc giải phóng mặt bằng và nguồn cung vật liệu.

Hạ tầng giao thông kết nối ngang nội vùng còn yếu, ảnh hưởng đến khả năng liên kết và phát huy lợi thế giữa các địa phương. Vùng cũng đang chịu tình trạng nhập siêu 4,3 tỷ USD do độ mở kinh tế lớn.

Đáng chú ý, toàn vùng hiện còn 178 dự án tồn đọng, kéo dài. Việc xử lý dứt điểm các dự án này được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm khơi thông nguồn lực gần 72.000 tỷ đồng và khoảng 5.000 ha đất, tạo thêm dư địa cho phát triển kinh tế - xã hội.

Trước thực trạng trên, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu các địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch được giao. Các tỉnh cần kiên quyết điều chuyển vốn từ những dự án chậm tiến độ sang các dự án có khả năng hoàn thành khối lượng, trong đó trọng tâm là 9 dự án giao thông liên vùng.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, giải ngân đầu tư công không chỉ nhằm hoàn thành các công trình, dự án mà còn góp phần thúc đẩy hoạt động kinh tế, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GRDP của từng địa phương và tăng trưởng chung của cả nước.

Đối với 178 dự án tồn đọng, kéo dài, các tỉnh cần tập trung xử lý dứt điểm để đưa nguồn lực vào phục vụ phát triển. Đồng thời, mỗi địa phương phải phát huy tối đa lợi thế riêng có, gắn các động lực tăng trưởng truyền thống với những lĩnh vực có tiềm năng phát triển mới.

Theo đó, Lạng Sơn, Lào Cai, Cao Bằng và Sơn La cần đẩy mạnh kinh tế cửa khẩu, hạ tầng logistics và thương mại biên giới. Thái Nguyên và Phú Thọ cần mở rộng hạ tầng khu công nghiệp, thu hút FDI gắn với phát triển công nghiệp hỗ trợ trong nước.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ghi nhận nỗ lực của chính quyền và nhân dân 9 tỉnh trong điều kiện vùng còn nhiều khó khăn về điều kiện phát triển, kết cấu hạ tầng và nguồn lực đầu tư.

Phó Thủ tướng đánh giá kết quả tăng trưởng 9 tháng đầu năm là đáng ghi nhận, với sự đóng góp quan trọng của công nghiệp - xây dựng và hoạt động xuất nhập khẩu. Bên cạnh đó, các địa phương đạt nhiều kết quả trong thu ngân sách, bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo, chăm lo đời sống nhân dân và triển khai các nhiệm vụ về y tế, giáo dục, nhất là tại khu vực biên giới.

Tuy nhiên, trước áp lực thực hiện nhiệm vụ quý IV/2026, Phó Thủ tướng yêu cầu các tỉnh quán triệt, triển khai nghiêm túc Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết chuyên đề chiến lược của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Phó Thủ tướng khẳng định mục tiêu tăng trưởng hai con số không thể nói lùi mà là một mệnh lệnh chính trị, đòi hỏi các địa phương phải quyết tâm thực hiện.

Các tỉnh cần rà soát kịch bản tăng trưởng cụ thể đến từng tuần, từng tháng, từng ngành, từng sản phẩm, thực hiện theo nguyên tắc “6 rõ”, gồm rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ quy trình và rõ kết quả. Qua đó, kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn, chủ động bù đắp nguồn lực và bảo đảm hoàn thành mục tiêu năm 2026.