Hơn 1 tỷ thùng dầu đã 'biến mất'

Theo công ty phân tích Kpler, gần 4 tháng gián đoạn vận chuyển dầu từ Trung Đông đã khiến thị trường toàn cầu thiếu hụt khoảng 1,15 tỷ thùng dầu. Khoảng trống khổng lồ này đang đẩy hệ thống năng lượng thế giới vào trạng thái mong manh chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ.

Dự trữ chiến lược của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) hiện ở mức thấp nhất kể từ năm 1990. Tại Mỹ, Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) giảm xuống mức thấp nhất trong 43 năm, trong khi lượng tồn kho thương mại cũng đang tiến sát các ngưỡng gây áp lực cho hoạt động vận hành.

Phát biểu tại hội nghị G7 ở Versailles ngày 17/6, Tổng thống Donald Trump cảnh báo rằng nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, lượng dự trữ hiện nay có thể cạn kiệt chỉ trong vài tuần.

Dù tuyên bố này gây tranh cãi, nhiều chuyên gia cho rằng mối lo về tồn kho không phải không có cơ sở. Việc eo biển Hormuz được mở cửa trở lại giúp giảm bớt áp lực trước mắt, nhưng chưa đủ để nhanh chóng đưa lượng dầu thiếu hụt trở lại thị trường.

Giá dầu giảm mạnh nhưng rủi ro vẫn còn

Trái với những lo ngại về nguồn cung, giá dầu lại giảm đáng kể trong thời gian gần đây khi triển vọng hợp tác giữa Mỹ và Iran trở nên rõ ràng hơn.

Giá dầu Brent đã lao dốc từ đỉnh thời chiến 126,41 USD/thùng xuống dưới 80 USD/thùng sau khi các thông tin về lệnh ngừng bắn và tiến trình đàm phán được công bố.

Sự điều chỉnh này phần lớn xuất phát từ lượng dầu dư thừa tích lũy trước khi xung đột bùng phát. Chính nguồn cung dự phòng lớn đã giúp thị trường hấp thụ cú sốc gián đoạn lớn nhất trong lịch sử hiện đại mà không rơi vào khủng hoảng ngay lập tức.

Tuy nhiên, lớp đệm an toàn đó đang dần biến mất.

Trong vài tháng qua, lượng tồn kho dầu toàn cầu đã giảm khoảng 190 triệu thùng. Tại trung tâm lưu trữ dầu Cushing ở bang Oklahoma, Mỹ, lượng dầu dự trữ đã giảm xuống mức có thể ảnh hưởng đến hoạt động vận chuyển và duy trì áp suất đường ống.

Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại nhiều kho chứa dầu lớn trên thế giới. Khi lượng dầu khả dụng giảm xuống quá thấp, việc khai thác và luân chuyển nguồn cung sẽ trở nên khó khăn hơn đáng kể.

Thị trường có thể đang quá lạc quan

Các chuyên gia cho rằng nhiều nhà đầu tư đang đánh giá thấp thời gian cần thiết để khôi phục hoàn toàn chuỗi cung ứng dầu toàn cầu.

Sau nhiều tháng xung đột, eo biển Hormuz cần được rà phá bom mìn và đảm bảo an toàn hàng hải. Các tàu chở dầu phải quay trở lại khu vực, hoạt động khai thác cần được tái khởi động và lượng dầu mới cũng cần thời gian để vận chuyển tới các thị trường tiêu thụ.

Trong khoảng thời gian đó, nền kinh tế thế giới vẫn phải phụ thuộc vào lượng tồn kho hiện có.

"Thị trường đang đi trước thực tế quá xa. Mọi người cho rằng mọi chuyện đã kết thúc, nhưng việc đưa hệ thống trở lại trạng thái bình thường là một thách thức hậu cần rất lớn", bà Helima Croft, Giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu của RBC Capital Markets, nhận định.

Theo ông Matt Smith, chuyên gia của Kpler, sự lạc quan hiện tại có thể khiến thị trường bỏ qua thực tế rằng nguồn cung vật chất vẫn chưa thực sự phục hồi. Khi các yếu tố cung cầu quay trở lại chi phối, giá dầu có khả năng tăng trở lại.

Các tính toán của giới phân tích cho thấy ngay cả khi thị trường dư cung khoảng 5 triệu thùng/ngày như dự báo của IEA, thế giới vẫn cần gần một năm để bù đắp lượng nguồn cung 1,15 tỷ thùng đã mất trong thời gian xung đột.

"Đến cuối cùng, những thùng dầu vật chất vẫn là thứ quan trọng nhất. Nếu đánh mất chúng, hậu quả sẽ rất đáng kể", chuyên gia năng lượng Dan Pickering nhận định.

Nhưng chưa chắc giá dầu sẽ bùng nổ

Dù vậy, không phải ai cũng tin rằng thị trường sắp bước vào một chu kỳ tăng giá mới.

Nhiều nhà giao dịch đang kỳ vọng nguồn cung mới sẽ sớm quay trở lại, đặc biệt từ các nước OPEC đang có nhu cầu tăng sản lượng để cải thiện nguồn thu ngân sách.

Theo ông Jay Hatfield, Giám đốc điều hành Infrastructure Capital Advisors, triển vọng nguồn cung bổ sung có thể tiếp tục tạo áp lực giảm giá lên thị trường.

Ngoài ra, cần lưu ý rằng trước khi xung đột xảy ra, thị trường dầu thế giới vốn đã trong trạng thái dư cung tương đối lớn. Chính lượng dầu dư thừa này đã giúp thị trường chống chịu được đợt sụt giảm tồn kho quy mô lớn vừa qua.

"Chúng ta từng có một vùng đệm rất lớn và phần lớn đã bị tiêu hao. Tồn kho hiện thấp hơn năm ngoái, nhưng chưa phải thấp đến mức báo động", ông Vikas Dwivedi, chiến lược gia dầu khí toàn cầu tại Macquarie Group, cho biết.

Ví dụ, lượng dự trữ dầu diesel của Mỹ hiện ở mức thấp nhất kể từ năm 2003 nhưng chỉ thấp hơn khoảng 12,4% so với mức trung bình 5 năm gần đây. Tồn kho xăng cũng chỉ thấp hơn khoảng 5% so với cùng kỳ năm trước.

Ông Dwivedi cho rằng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung là có thật, song những dự báo về một cuộc khủng hoảng dầu mỏ mới có thể đang bị thổi phồng.

Sau nhiều tháng biến động, thị trường dầu mỏ hiện đứng trước hai lực kéo đối nghịch. Một bên là lượng tồn kho suy giảm và quá trình phục hồi nguồn cung diễn ra chậm chạp. Bên còn lại là kỳ vọng về làn sóng dầu mới từ các nhà sản xuất lớn.

Kết quả của cuộc giằng co này sẽ quyết định liệu giá dầu có bước vào một chu kỳ tăng mới hay tiếp tục hạ nhiệt trong những tháng tới.

Theo CNN