Hơn 130 quốc gia đồng ý triển khai 'kế hoạch' của Trung Quốc: Hàng loạt đường sắt, cảng biển được xây dựng, hàng triệu người có cơ hội thoát nghèo
Ngân hàng Thế giới (World Bank) ước tính cơ sở hạ tầng được xây dựng trong khuôn khổ BRI có thể tạo ra lợi ích tương đương 1,3% GDP toàn cầu mỗi năm, tương đương khoảng 1.600 tỷ USD vào năm 2030. Khoảng 90% lợi ích này được dự báo thuộc về các quốc gia tham gia sáng kiến.
Một nghiên cứu phân tích dữ liệu từ hàng trăm quốc gia và vùng lãnh thổ cho thấy Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) của Trung Quốc có mối liên hệ với việc cải thiện quản trị và phát triển kinh tế, theo các nhà nghiên cứu tại Đại học Nam Kinh.
Nghiên cứu cho thấy chương trình thương mại và đầu tư trải rộng tại châu Phi, châu Á, châu Âu và nhiều khu vực khác cũng gắn với cải thiện khả năng kiểm soát tham nhũng và giảm rủi ro nợ.
Được biết, nhóm nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển châu Á - Thái Bình Dương của Đại học Nam Kinh, do Mao Weizhun dẫn đầu.
Nghiên cứu được công bố vào cuối tháng 7 trên Quarterly Journal of International Politics, một tạp chí khoa học chính trị của Trung Quốc có phản biện học thuật.
Nghiên cứu phân tích dữ liệu của 197 quốc gia và vùng lãnh thổ trong giai đoạn 2000-2023. Trong số này có 135 quốc gia đã triển khai hoặc hoàn thành các dự án cơ sở hạ tầng thuộc sáng kiến.
Cơ sở hạ tầng thúc đẩy tăng trưởng và ổn định
Phân tích của nhóm nghiên cứu Đại học Nam Kinh đối với các thỏa thuận hợp tác BRI trong giai đoạn 2013-2023 cho thấy các dự án cơ sở hạ tầng do Trung Quốc hỗ trợ góp phần tạo ra một “chu kỳ phát triển - cơ sở hạ tầng - an ninh”, thông qua việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, năng lực quản lý nhà nước và ổn định xã hội.
“Đặc biệt, xây dựng cơ sở hạ tầng trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường đã thúc đẩy đáng kể một chu kỳ tích cực dài hạn về phát triển trong nước và an ninh quốc gia tại các nước tham gia”, Mao viết trong nghiên cứu.
Các dự án thuộc sáng kiến này bao gồm đường bộ, đường sắt, cảng biển, mạng lưới điện, hệ thống thông tin liên lạc và các khu công nghiệp.
Các nhà nghiên cứu sử dụng dữ liệu liên quốc gia để đánh giá liệu việc tham gia BRI và phát triển cơ sở hạ tầng trong khuôn khổ sáng kiến có liên quan đến những thay đổi về ổn định chính trị, chất lượng quản trị và hiệu quả kinh tế hay không.
Kết quả cho thấy các dự án cơ sở hạ tầng BRI có mối liên hệ với sự cải thiện về ổn định chính trị và chất lượng quản trị.
Nhóm nghiên cứu cho rằng cơ sở hạ tầng yếu kém có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo đói, thất nghiệp và bất bình đẳng. Trong khi đó, khả năng kết nối tốt hơn, dịch vụ công được mở rộng và nhiều cơ hội kinh tế hơn có thể giúp giảm những sức ép này, đặc biệt tại các nước đang phát triển.
Nghiên cứu cho thấy những quốc gia tiếp nhận đầu tư cơ sở hạ tầng thuộc BRI có sự cải thiện về kiểm soát tham nhũng, hiệu quả hoạt động của Chính phủ và chất lượng quản trị.
Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng những dự án này không đơn thuần là xây dựng đường sá, cảng biển, nhà máy điện hay mạng lưới thông tin liên lạc, mà còn góp phần nâng cao năng lực của Chính phủ trong phân bổ nguồn lực và cung cấp dịch vụ công.
Theo nhóm nghiên cứu, những cải thiện liên quan đến cơ sở hạ tầng vượt ra ngoài phạm vi tăng trưởng kinh tế, khi giúp Chính phủ duy trì trật tự, kết nối các khu vực xa xôi và nâng cao hiệu quả của các thể chế.
Không tìm thấy bằng chứng BRI làm gia tăng rủi ro nợ
Nhóm nghiên cứu cũng xem xét liệu các dự án cơ sở hạ tầng do Trung Quốc tài trợ có làm gia tăng rủi ro nợ hay không, dựa trên các chỉ số như nợ Chính phủ và năng lực tài khóa.
Kết quả cho thấy không có bằng chứng cho thấy việc tham gia BRI làm gia tăng mức độ dễ tổn thương tài chính của các quốc gia.
Theo nghiên cứu, các dự án đã cải thiện hoạt động logistics, mở rộng năng lực sản xuất và tạo thêm nguồn thu, qua đó nâng cao khả năng trả nợ và giảm gánh nặng nợ của các quốc gia.
Phân tích sử dụng các mô hình thống kê để theo dõi các quốc gia qua ba giai đoạn: Khi tham gia BRI; khi bắt đầu triển khai các dự án cơ sở hạ tầng và khi các dự án hoàn thành, đi vào vận hành.
Kết quả cho thấy hệ số quy mô nợ trong giai đoạn đầu là -1,2, chưa đạt mức có ý nghĩa thống kê. Tuy nhiên, hệ số này trở nên có ý nghĩa thống kê trong giai đoạn thứ hai, ở mức -10,1, và giai đoạn thứ ba, ở mức -11,2.
“Kiểm định xu hướng song song đối với mức nợ này cho thấy lập luận về ‘bẫy nợ’ là sai lầm”, Mao viết.
Các nhà nghiên cứu cho rằng dù các dự án cơ sở hạ tầng cần nguồn vốn vay đáng kể, những khoản đầu tư này đồng thời tạo ra tài sản có khả năng sinh lợi và tạo ra giá trị kinh tế.
Theo nhóm nghiên cứu, khi hoàn thành, các dự án đã cải thiện mạng lưới giao thông, năng lượng, thông tin liên lạc và logistics. Điều này có thể nâng cao hiệu quả sản xuất, thúc đẩy hoạt động công nghiệp và mở rộng nguồn thu thuế của Chính phủ.
“Xây dựng cơ sở hạ tầng quy mô lớn không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp cho các quốc gia tham gia mà còn tối ưu hóa cơ cấu kinh tế và củng cố năng lực phát triển độc lập của họ. Khi năng lực phát triển được cải thiện, các quốc gia tham gia có thể tận dụng tốt hơn nguồn lực trong nước thay vì phụ thuộc vào nguồn vốn vay bên ngoài để trả nợ”, Mao viết.
BRI thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
Nghiên cứu cũng cho thấy các dự án cơ sở hạ tầng BRI có mối liên hệ với hiệu quả kinh tế tốt hơn, nhờ cải thiện khả năng kết nối, giảm chi phí thương mại và mở rộng năng lực sản xuất công nghiệp.
Để đánh giá tác động này, các nhà nghiên cứu xem xét nhiều chỉ số, bao gồm giá trị sản xuất ròng của khu vực công nghiệp, tăng trưởng GDP, năng suất lao động và việc làm trong các ngành sản xuất và dịch vụ.
Theo nhóm nghiên cứu, đường sắt, cảng biển và mạng lưới năng lượng có thể thu hút đầu tư, cải thiện logistics và hỗ trợ tăng trưởng ngành sản xuất.
Nghiên cứu dẫn các dự án như Đường sắt Trung Quốc - Lào, Đường sắt cao tốc Jakarta - Bandung và Hành lang Kinh tế Trung Quốc - Pakistan làm ví dụ về những dự án cơ sở hạ tầng giúp cải thiện kết nối khu vực.
Việc tham gia BRI được cho là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, trong đó cải thiện cơ sở hạ tầng, việc làm và tiêu dùng đóng vai trò quan trọng.
Các nhà nghiên cứu dẫn những ước tính trước đây cho thấy tổng GDP của các quốc gia tham gia BRI tăng 39,6% sau 5 năm kể từ khi gia nhập sáng kiến.
Một ước tính khác cho rằng khoảng 55,3% mức tăng trưởng kinh tế liên quan đến việc tham gia BRI có thể được quy cho những cải thiện về cơ sở hạ tầng.
Ngân hàng Thế giới (World Bank) ước tính cơ sở hạ tầng được xây dựng trong khuôn khổ BRI có thể tạo ra lợi ích tương đương 1,3% GDP toàn cầu mỗi năm, tương đương khoảng 1.600 tỷ USD vào năm 2030. Khoảng 90% lợi ích này được dự báo thuộc về các quốc gia tham gia sáng kiến.
Nghiên cứu cũng đánh giá tác động xã hội của đầu tư cơ sở hạ tầng, bao gồm tạo việc làm, giảm nghèo và thúc đẩy phát triển bao trùm.
Các nhà nghiên cứu cho rằng cơ sở hạ tầng được cải thiện có thể kết nối những khu vực nghèo hơn với thị trường, mở rộng cơ hội kinh tế và cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ công.
Nhóm nghiên cứu dẫn các ước tính cho thấy hợp tác trong khuôn khổ BRI đã hỗ trợ đầu tư, tạo ra hàng trăm nghìn việc làm và giúp hàng triệu người thoát nghèo.
Ngân hàng Thế giới dự báo các dự án phát triển thuộc BRI có thể giúp khoảng 7,6 triệu người thoát khỏi tình trạng nghèo cùng cực và 32 triệu người thoát khỏi nghèo đói ở mức vừa phải vào năm 2030.
Theo SCMP
