Đề xuất xây ‘siêu hành lang’ đường sắt xuyên 4 quốc gia, kết nối loạt thị trường châu Á
Nga đang đề xuất nghiên cứu khả năng xây dựng một tuyến đường sắt hướng tới Ấn Độ Dương, qua đó mở thêm một hành lang vận tải trên bộ kết nối Nga với Ấn Độ và khu vực Nam Á.
Phó Thủ tướng Nga Marat Khusnullin cho biết trong một cuộc phỏng vấn với hãng thông tấn TASS rằng Moscow cần xem xét các tuyến vận tải thay thế nhằm giảm những rủi ro liên quan đến các tuyến hàng hải chiến lược, trong đó có eo biển Bosphorus và eo biển Hormuz.
Theo ông Khusnullin, một trong những phương án có thể được nghiên cứu là xây dựng tuyến đường sắt từ Nga, đi qua Turkmenistan, Iran, Afghanistan và Pakistan trước khi kết nối với Ấn Độ.
“Chúng tôi cần xem xét tất cả các phương án có thể giúp tiếp cận Ấn Độ”, ông Khusnullin cho biết.
Tuy nhiên, đây mới chỉ là đề xuất ở giai đoạn nghiên cứu. Hiện chưa có quyết định chính thức về việc xây dựng tuyến đường sắt trực tiếp Nga - Ấn Độ, cũng chưa có thông tin về tuyến cụ thể, thời gian triển khai, giá vé hay việc khai thác tàu chở khách.
Giảm phụ thuộc vào các “nút thắt” hàng hải
Đề xuất của Moscow được đưa ra trong bối cảnh các tuyến hàng hải chiến lược ngày càng trở thành những điểm dễ tổn thương của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới. Khoảng 25% lượng dầu giao dịch toàn cầu và gần 20% lượng LNG vận chuyển bằng đường biển đi qua khu vực này.
Trong khi đó, eo biển Bosphorus giữ vai trò cửa ngõ kết nối Biển Đen với Địa Trung Hải và là tuyến vận tải quan trọng đối với hàng hóa của Nga cũng như nhiều quốc gia trong khu vực.
Theo ông Khusnullin, những rủi ro liên quan đến các điểm nghẽn hàng hải này cho thấy Nga cần nghiên cứu thêm các tuyến vận tải trên bộ.
Nếu hình thành được một hành lang đường sắt hướng tới Ấn Độ Dương, Nga có thể có thêm lựa chọn để đưa hàng hóa tới khu vực Nam Á mà không hoàn toàn phụ thuộc vào vận tải đường biển.
Đối với Ấn Độ, tuyến kết nối này về lâu dài có thể mở thêm một hành lang đường bộ tới Nga, đồng thời tăng khả năng tiếp cận các thị trường Trung Á và những khu vực khác của Nam Á.
Gắn với tham vọng mở rộng hành lang Bắc - Nam
Ý tưởng về một tuyến đường sắt Nga - Ấn Độ cũng có thể được đặt trong bối cảnh Moscow và New Delhi đang thúc đẩy các tuyến kết nối thương mại thay thế.
Một trong những sáng kiến đáng chú ý là Hành lang Vận tải Quốc tế Bắc Nam (INSTC), do Nga, Ấn Độ và Iran khởi xướng từ năm 2000. Đây là mạng lưới vận tải kết hợp đường biển, đường sắt và đường bộ, nhằm kết nối Ấn Độ với Nga và châu Âu thông qua Iran và khu vực Caspi.
Một số tuyến thuộc hành lang này đã được đưa vào khai thác và hàng hóa đã được vận chuyển giữa Nga và Ấn Độ. Tuy nhiên, toàn bộ mạng lưới vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Phương án mà ông Khusnullin đề cập có điểm khác biệt đáng chú ý khi tính tới khả năng đi qua Turkmenistan, Afghanistan và Pakistan trước khi tới Ấn Độ.
Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ là một tuyến kết nối trên bộ có quy mô lớn, nhưng cũng phải đối mặt với hàng loạt thách thức.
Hàng loạt trở ngại phía trước
Afghanistan hiện chưa sở hữu một mạng lưới đường sắt hoàn chỉnh đủ để tạo thành tuyến xuyên quốc gia liên tục, trong khi quan hệ giữa Ấn Độ và Pakistan vẫn tồn tại nhiều bất đồng.
Trong khi đó, quan hệ giữa Ấn Độ và Pakistan vẫn tồn tại nhiều bất đồng. Việc xây dựng một hành lang đường sắt đi qua lãnh thổ Pakistan để kết nối với Ấn Độ vì thế sẽ là bài toán phức tạp cả về kinh tế lẫn chính trị.
Đây cũng là một trong những lý do Ấn Độ lâu nay thúc đẩy các tuyến kết nối với Trung Á và Nga không phụ thuộc vào Pakistan. Trong số đó có việc phát triển cảng Chabahar của Iran như một cửa ngõ để Ấn Độ tiếp cận Afghanistan và khu vực Trung Á.
Do đó, tuyến đường sắt mà Nga đề xuất hiện vẫn mang tính định hướng hơn là một dự án đã được quyết định.
Nếu có thể vượt qua những trở ngại về hạ tầng và địa chính trị, một hành lang đường sắt kết nối Nga với Ấn Độ có thể giúp hai nước đa dạng hóa các tuyến thương mại, giảm phụ thuộc vào những điểm nghẽn hàng hải và mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường Trung Á, Nam Á.
Đối với Moscow, đây cũng có thể trở thành một phần trong chiến lược xây dựng các tuyến vận tải thay thế, trong bối cảnh Nga ngày càng tìm cách mở rộng các hành lang thương mại trên bộ sang phía Nam và Đông.
Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, chưa có quyết định xây dựng tuyến đường sắt trực tiếp Nga, Ấn Độ. Đề xuất mới chỉ dừng ở việc nghiên cứu khả năng kết nối và sẽ cần thêm nhiều bước đàm phán, đầu tư cơ sở hạ tầng cũng như thỏa thuận giữa các quốc gia liên quan trước khi có thể trở thành một tuyến vận tải thực tế.
