Hơn 2 tuần nữa, Việt Nam chính thức có thêm thành phố trực thuộc Trung ương thứ 9

Từ ngày 20/9, Bắc Ninh sẽ chính thức chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, mở ra một giai đoạn phát triển mới cho vùng đất Kinh Bắc giàu truyền thống văn hóa và đang giữ vị thế nổi bật về công nghiệp, xuất khẩu.

Chỉ còn hơn 2 tuần nữa, bản đồ các thành phố trực thuộc Trung ương của Việt Nam sẽ có thêm một cái tên mới, đó là Bắc Ninh.

Theo Nghị quyết được Quốc hội thông qua ngày 24/8/2026, thành phố Bắc Ninh được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Bắc Ninh. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 20/9/2026. Với sự kiện này, Bắc Ninh sẽ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương thứ 9 của cả nước.

Không đơn thuần là sự thay đổi về cấp hành chính, bước chuyển này đặt một vùng đất có chiều sâu lịch sử và văn hóa vào một không gian phát triển rộng lớn hơn.

Từ vùng đất Kinh Bắc đến cực tăng trưởng công nghiệp

Bắc Ninh từ lâu được biết đến là vùng đất Kinh Bắc, nơi hội tụ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. Dân ca Quan họ Bắc Ninh được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; nghề làm tranh dân gian Đông Hồ cũng được UNESCO đưa vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Nhưng song hành với chiều sâu văn hiến là một Bắc Ninh hiện đại với tốc độ công nghiệp hóa mạnh mẽ.

Theo số liệu tỉnh công bố, 8 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 22,15% so với cùng kỳ. Giá trị sản xuất công nghiệp đạt khoảng 2,2 triệu tỷ đồng sau 8 tháng, tăng 17,49%.

Đáng chú ý hơn, tỉnh Bắc Ninh tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu cả nước về xuất khẩu. Trong 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đạt 75,48 tỷ USD, tăng 31,84%; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt xấp xỉ 152,5 tỷ USD.

Những con số này cho thấy nền tảng kinh tế của địa phương không chỉ nằm ở quy mô đô thị, mà còn ở một hệ sinh thái sản xuất công nghiệp và xuất khẩu có sức cạnh tranh cao.

Theo đánh giá của Chính phủ, Bắc Ninh đang đứng trước yêu cầu chuyển từ vị thế một “cứ điểm sản xuất, lắp ráp quy mô lớn” sang trung tâm công nghiệp công nghệ cao, tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một thành phố mới với quy mô gần 4 triệu dân

Sau khi thành lập, thành phố Bắc Ninh có diện tích tự nhiên 4.713,75km2, dân số 3.989.623 người và 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 45 phường và 54 xã. Quy mô này tạo ra một không gian phát triển hoàn toàn khác so với cách hình dung về một đô thị Bắc Ninh trước đây.

Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn 2075 xác định mô hình phát triển đa cực, đa trung tâm, gắn với 3 phân vùng phát triển, 4 hành lang phát triển và 6 cụm trung tâm động lực.

Mục tiêu đặt ra là xây dựng Bắc Ninh thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, giàu bản sắc Kinh Bắc; đồng thời trở thành cực tăng trưởng của miền Bắc và cả nước, trung tâm công nghiệp điện tử với trọng tâm là bán dẫn, sản xuất vi mạch và trí tuệ nhân tạo.

Tầm nhìn dài hạn còn hướng tới một thành phố có khả năng dung nạp trên 10 triệu dân vào năm 2075, với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và xã hội đồng bộ, hiện đại.

Không gian mới, yêu cầu phát triển mới

Dấu mốc 20/9 vì thế cũng đặt ra yêu cầu lớn đối với công tác quản trị. Ngay sau khi Nghị quyết có hiệu lực, Bắc Ninh phải bảo đảm bộ máy chính quyền đô thị vận hành thông suốt, đồng thời tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, quy hoạch, cơ chế chính sách và môi trường đầu tư để tương xứng với vị thế mới.

Tại hội nghị ngày 3/9, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Hoàng Sơn yêu cầu các Sở, ngành, địa phương hoàn tất các điều kiện phục vụ lễ công bố Nghị quyết, đồng thời rà soát tổ chức bộ máy, nhân sự, cơ chế, chính sách và nguồn lực, không để công việc bị gián đoạn sau ngày 20/9.

Song song với đó là bài toán duy trì đà tăng trưởng. Sau 8 tháng, tổng thu ngân sách nhà nước của Bắc Ninh đạt 64.742,5 tỷ đồng, tương đương 89,5% dự toán năm; vốn thu hút đầu tư quy đổi đạt hơn 17,69 tỷ USD. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 79,47% kế hoạch Thủ tướng giao, đứng đầu cả nước theo số liệu địa phương công bố.

Bắc Ninh cũng đang tập trung nguồn lực cho những dự án hạ tầng có tính kết nối và lan tỏa lớn, trong đó có Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và các tuyến đường kết nối.

Quốc hội đánh giá việc thành lập thành phố Bắc Ninh không chỉ tạo ra một cấu trúc quản trị mới mà còn mở thêm không gian và cơ hội phát triển. Thành phố được kỳ vọng trở thành một cực tăng trưởng kinh tế, đồng thời phải nâng cao chất lượng quản trị, phát triển hạ tầng và chất lượng sống của người dân.

Từ ngày 20/9, cái tên Bắc Ninh sẽ chính thức đứng trong danh sách các thành phố trực thuộc Trung ương của Việt Nam. Với một bên là chiều sâu văn hóa Kinh Bắc, một bên là sức bật của công nghiệp, công nghệ và xuất khẩu, dấu mốc này mở ra một chương mới: chuyển những lợi thế đã được tích lũy qua nhiều năm thành sức mạnh của một đô thị có tầm vóc vùng và quốc gia.

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính với Bắc Giang, Bắc Ninh hiện nay đang sở hữu diện tích tự nhiên khoảng 4.713,75km2 đến 4.718,6km2; quy mô dân số khoảng 3,98 triệu người. Trong đó, dân số thành thị chiếm khoảng 61,63% tổng quy mô dân số.

Việt Nam hiện có 8 TP trực thuộc Trung ương gồm: Hà Nội, TP. HCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế, Đồng Nai và Quảng Ninh. Như vậy từ ngày 20/9, với việc Bắc Ninh lên thành phố, Việt Nam sẽ chính thức có 9 TP trực thuộc Trung ương.