Hơn 3.800 người mất việc, càng có bằng Đại học càng lo thất nghiệp: Chuyện gì xảy ra ở quốc gia giàu nhất Đông Nam Á?

Dù Singapore có diện tích khiêm tốn 744,3 km2 (nhỏ hơn Việt Nam khoảng 445 lần) nhưng theo trang thống kê Worldometers, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo “Đảo quốc Sư tử” là nước có tổng sản phẩm quốc nội (GDP) bình quân đầu người dẫn đầu Đông Nam Á trong năm 2026 ở mức 107.758 USD/người (gần 2,84 tỷ đồng/người).

Tuy nhiên, số người lao động bị cắt giảm nhân sự tại Singapore đã tăng đáng kể trong quý I/2026. Trong đó, nhóm lao động có trình độ học vấn cao hơn và người lao động lớn tuổi đã và đang chịu ảnh hưởng rõ rệt hơn khi các doanh nghiệp tiếp tục tái cơ cấu ở những lĩnh vực trọng điểm.

Theo hãng tin Channel News Asia (CAN), số lao động bị sa thải đã tăng lên 3.830 người trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3 năm nay, so với 3.690 người của quý IV/2025. Bộ Nhân lực Singapore (MOM) cho biết phần lớn các đợt cắt giảm việc làm xuất phát từ hoạt động tái cơ cấu tổ chức thay vì cắt giảm chi phí. Tỷ lệ sa thải đối với nhóm lao động có bằng Đại học tăng vọt từ mức trung bình 2,6 lên 3,1 người trên 1.000 lao động cư trú - mức cao nhất trong tất cả các nhóm trình độ học vấn.

Người lao động lớn tuổi từ 50 đến 59 tuổi cũng ghi nhận tỷ lệ bị sa thải tăng, từ 2,8 lên 3,1 trên 1.000 lao động. MOM cho biết xu hướng này phản ánh những điều chỉnh đang diễn ra trong các ngành nghề chuyên môn, tài chính và sản xuất - những lĩnh vực vẫn nhạy cảm với biến động toàn cầu và sự thay đổi công nghệ.

Dù số lượng sa thải tăng, tỷ lệ sa thải chung vẫn nằm trong ngưỡng bình thường của giai đoạn không suy thoái, ở mức 1,6 trên mỗi 1.000 lao động. Nhóm lao động chuyên môn, quản lý, điều hành và kỹ thuật (PMET) tiếp tục có tỷ lệ bị sa thải cao nhất trong các nhóm nghề nghiệp ở Singapore, giữ nguyên ở mức 2,6 trên 1.000 người.

Video thị trường lao động Singapore: Số trường hợp sa thải tăng trong quý I/2026, tỷ lệ tăng mạnh ở nhóm có bằng Đại học - Nguồn clip: CNA

Tuy vậy, thị trường lao động vẫn cho thấy khả năng chống chịu ở nhiều khía cạnh khác. Tỷ lệ người lao động cư trú tìm được việc làm trong vòng 6 tháng sau khi bị cắt giảm đã tăng lên 60,7%, từ mức 57,4% trước đó. Bộ trưởng Nhân lực Singapore Tan See Leng cho biết việc người lao động quay trở lại thị trường việc làm nhanh hơn là tín hiệu tích cực, ngay cả khi họ vẫn phải đối mặt với bất ổn do khó khăn kinh tế và sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo (AI).

Báo cáo của MOM cũng lần đầu tiên đưa dữ liệu về tác động của AI đối với việc làm ở Singapore. Dù một số ít doanh nghiệp áp dụng AI cho biết họ đã giảm tuyển dụng hoặc tinh giản nhân sự, tỷ lệ lớn hơn lại lựa chọn thiết kế lại vị trí công việc. Khoảng 85% người lao động sử dụng công cụ AI cho biết năng suất và chất lượng công việc của họ đã được cải thiện.

Đáng chú ý, tăng trưởng việc làm của Singapore đã chậm lại, với số việc làm tăng thêm đạt 9.400 trong quý I/2026 so với mức 17.700 trong quý IV/2025. Sự giảm tốc này chủ yếu do việc làm của lao động không cư trú suy yếu trong các lĩnh vực xây dựng và sản xuất. Tuy nhiên, việc làm của lao động cư trú tăng nhanh hơn quý trước nhờ các ngành hỗ trợ hành chính, dịch vụ liên quan đến du lịch, vận tải và hành chính công.

Số lượng vị trí tuyển dụng ở Singapore đã giảm xuống còn 73.300 vào tháng 3 năm nay, từ mức 77.700 của tháng 12 năm ngoái, dù số việc làm trống vẫn cao hơn số người tìm việc. Tỷ lệ thất nghiệp của quốc gia giàu nhất Đông Nam Á này vẫn duy trì ổn định ở mức 2%.

Ngày càng nhiều doanh nghiệp Singapore đã áp dụng chế độ tuần làm việc ngắn hoặc cho nghỉ việc tạm thời - có 1.230 người lao động nằm trong diện này, mức cao nhất sau 5 năm kể từ cuối năm 2021. MOM cho biết điều đó cho thấy doanh nghiệp đang sử dụng biện pháp giảm giờ làm để điều chỉnh nhu cầu nhân lực thay vì tiến hành sa thải nhân viên.

Tỷ lệ người lao động tự nguyện nghỉ việc ở Singapore cũng chạm mức thấp kỷ lục, khi nhiều người lựa chọn ở lại do bất ổn toàn cầu. Tỷ lệ tuyển dụng mới cũng giảm, phản ánh tâm lý tuyển dụng thận trọng.

MOM dự báo thị trường lao động của Singapore sẽ tiếp tục duy trì khả năng chống chịu, nhưng cảnh báo rằng các doanh nghiệp có thể vẫn thận trọng trong quyết định tuyển dụng và tăng lương nếu các rủi ro toàn cầu kéo dài.