Hợp đồng hơn 280.000 tỷ đồng bị nghi 'đội giá', loạt 'ông lớn' dầu khí vướng cáo buộc hối lộ

Kazakhstan cáo buộc một số tập đoàn dầu khí quốc tế tham gia phát triển mỏ Kashagan đã trao các hợp đồng tổng trị giá 10,7 tỷ USD (tương đương khoảng 280.340 tỷ đồng) với mức chi phí bị đẩy lên bất hợp lý hoặc có liên quan đến hành vi hối lộ. Thông tin được đưa ra trong một cuộc điều tra của Hiệp hội Nhà báo Điều tra Quốc tế (ICIJ).

Theo ICIJ, các cáo buộc xuất hiện trong một vụ tranh chấp trọng tài mật giữa Kazakhstan và liên danh phát triển Kashagan. Vụ việc đã được đăng ký tại Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ở La Hay, song hội đồng trọng tài chưa đưa ra phán quyết về những cáo buộc liên quan đến tham nhũng.

Kashagan là một trong những mỏ dầu lớn nhất thế giới, nằm ngoài khơi Biển Caspi và có trữ lượng ước tính khoảng 35 tỷ thùng dầu. Dự án được phát triển bởi North Caspian Project, liên danh giữa công ty dầu khí quốc doanh Kazakhstan KazMunayGas cùng các tập đoàn quốc tế gồm Eni, Shell, ExxonMobil, TotalEnergies, CNPC của Trung Quốc và INPEX của Nhật Bản.

Theo chính phủ Kazakhstan, trong những năm 2000, liên danh này đã trao hơn 10 hợp đồng có giá trị cao bất thường hoặc được ký kết dưới tác động của các khoản hối lộ.

Đây là một trong những cáo buộc nghiêm trọng nhất mà Kazakhstan đưa ra nhằm vào các tập đoàn dầu khí lớn trong cuộc tranh chấp kéo dài nhiều năm xoay quanh dự án Kashagan. Nội dung tranh chấp bao gồm chi phí đầu tư tăng mạnh, tiến độ dự án bị trì hoãn và những vấn đề liên quan đến môi trường.

Các hợp đồng bị nghi ngờ là một phần trong yêu cầu bồi thường khoảng 160 tỷ USD mà Kazakhstan đưa ra đối với các đối tác phát triển Kashagan. Chính phủ nước này cho rằng những bất cập tại dự án đã khiến Kazakhstan chịu thiệt hại lớn do mất sản lượng, thất thu lợi nhuận và phát sinh các vấn đề môi trường.

Tổng giá trị các yêu cầu bồi thường mà Kazakhstan đang theo đuổi trong nhiều vụ kiện liên quan đến các dự án dầu khí lên tới khoảng 166 tỷ USD. Phần lớn số tiền này gắn với những khoản doanh thu mà Kazakhstan cho rằng đã bị mất do Kashagan chậm tiến độ.

Kể từ khi bắt đầu được triển khai, Kashagan liên tục gặp khó khăn, từ chi phí phát triển tăng cao, nhiều lần lùi thời hạn vận hành cho đến các vấn đề kỹ thuật phức tạp.

Những tranh chấp kéo dài cũng đang tác động đến quyết định đầu tư của các tập đoàn dầu khí quốc tế tại Kazakhstan. Shell, một trong những đối tác của dự án, đã tạm dừng một số kế hoạch đầu tư mới tại quốc gia Trung Á này.

“Chúng tôi thất vọng vì các bên trong liên doanh và chính phủ vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về một số vấn đề. Điều này ảnh hưởng đến mức độ sẵn sàng tăng đầu tư của chúng tôi tại Kazakhstan”, CEO Shell Wael Sawan nói với các nhà phân tích hồi đầu năm.

Theo ông Sawan, Kazakhstan vẫn sở hữu “rất nhiều cơ hội đầu tư tiềm năng”. Tuy nhiên, Shell sẽ chờ đến khi có thêm sự rõ ràng về kết quả các tranh chấp trước khi quyết định có tiếp tục mở rộng đầu tư tại quốc gia này hay không.