Không cạnh tranh nổi Hòa Phát, đối thủ của tỷ phú Trần Đình Long báo lỗ 48.000 tỷ đồng trong 4 năm

Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (Formosa Hà Tĩnh) là thành viên của Tập đoàn Formosa Plastics Group (Đài Loan, Trung Quốc).

Năm 2025, Formosa Hà Tĩnh ghi nhận doanh thu hơn 2,9 tỷ USD (khoảng 76.200 tỷ đồng). Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn báo lỗ sau thuế 388 triệu USD, tương đương 10.000 tỷ đồng. Đây cũng là năm thứ tư liên tiếp doanh nghiệp thua lỗ kể từ năm 2022.

Trước đó, Formosa Hà Tĩnh lỗ khoảng 8.500 tỷ đồng trong năm 2022, mức lỗ tăng lên gần 17.000 tỷ đồng năm 2023 và tiếp tục âm hơn 13.800 tỷ đồng trong năm 2024. Tổng mức lỗ trong 4 năm qua của công ty lên tới hơn 48.000 tỷ đồng.

Chỉ riêng năm 2021, khi ngành thép vào đỉnh chu kỳ, nhu cầu tăng mạnh và giá thép lập mức cao kỷ lục, công ty báo lãi hơn 31.400 tỷ đồng.

Nhận định về bối cảnh hoạt động của ngành thép hiện nay, Formosa Hà Tĩnh cho biết việc Việt Nam áp dụng thuế chống bán phá giá đối với một số sản phẩm thép nhập khẩu từ năm 2025 đã góp phần giúp giá thép trong nước dần ổn định.

Tuy nhiên, tại các thị trường xuất khẩu, ngành thép vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức do căng thẳng địa chính trị giữa các quốc gia và các biện pháp kiểm soát hạn ngạch thuế quan nhập khẩu.

Doanh nghiệp cũng đánh giá tích cực về triển vọng dài hạn của ngành thép Việt Nam sau khi Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển ngành thép đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Chiến lược này hướng đến nâng cao hiệu quả sản xuất, cải thiện chất lượng sản phẩm, đồng thời thúc đẩy phát triển các dòng thép hợp kim và thép đặc chủng phục vụ ngành chế tạo trong nước, từng bước thay thế hàng nhập khẩu. Theo Formosa Hà Tĩnh, đây sẽ là động lực hỗ trợ ngành thép tiếp tục tăng trưởng trong những năm tới.

Formosa Hà Tĩnh là chủ đầu tư Dự án Khu liên hợp gang thép và Cảng nước sâu Sơn Dương tại Khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh). Dự án có quy mô khoảng 3.318ha, với tổng vốn đầu tư lũy kế gần 12,8 tỷ USD. Tổ hợp gồm ba hạng mục chính là nhà máy gang thép, cụm cảng nước sâu Sơn Dương và tổ hợp nhà máy nhiệt điện.

Hiện nhà máy gang thép Formosa Hà Tĩnh có công suất khoảng 7,5 triệu tấn thép mỗi năm, cung ứng ra thị trường khoảng 6 triệu tấn sản phẩm thép các loại.

Đáng chú ý, trước năm 2020, Formosa Hà Tĩnh là doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam đầu tư bài bản vào chuỗi sản xuất thép tích hợp khép kín từ quặng sắt đến thép cuộn cán nóng (HRC). Đến nay, Formosa Hà Tĩnh và Tập đoàn Hòa Phát (HPG) là hai doanh nghiệp duy nhất trong nước có khả năng sản xuất HRC.

Tuy nhiên, bức tranh kinh doanh của hai doanh nghiệp lại có sự khác biệt lớn. Trong khi Formosa Hà Tĩnh liên tục thua lỗ trong nhiều năm gần đây, Hòa Phát vẫn duy trì khả năng sinh lời cao.

Cụ thể, tập đoàn thép của tỷ phú Trần Đình Long ghi nhận lợi nhuận sau thuế hơn 8.444 tỷ đồng năm 2022, khoảng 6.800 tỷ đồng năm 2023, hơn 12.000 tỷ đồng năm 2024 và tiếp tục tăng lên trên 15.500 tỷ đồng trong năm 2025.

Về thị phần, theo số liệu của Chứng khoán Kafi, tại quý I/2022, Formosa Hà Tĩnh là doanh nghiệp dẫn đầu với khoảng 60% thị phần HRC, trong khi Hòa Phát nắm giữ khoảng 40%. Đến quý I/2023, thị phần của Hòa Phát tiếp tục thu hẹp thêm khoảng 5%, qua đó giúp Formosa nâng tỷ trọng lên khoảng 65%.

Tuy nhiên, cục diện thị trường bắt đầu thay đổi từ quý II/2023 khi Hòa Phát tăng tốc mạnh ở mảng HRC. Từ mức khoảng 35% thị phần, doanh nghiệp từng bước mở rộng vị thế và đến quý IV/2025 đã chiếm hơn 60% thị trường. Ngược lại, Formosa Hà Tĩnh ghi nhận sự sụt giảm đáng kể, mất hơn 25% thị phần trong cùng giai đoạn.

Động lực chính cho sự bứt phá của Hòa Phát đến từ việc đầu tư và đưa vào vận hành hai tổ hợp sản xuất thép quy mô lớn là Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất 1 và Dung Quất 2 tại Quảng Ngãi. Hai dự án này có tổng vốn đầu tư hơn 171.000 tỷ đồng (tương đương khoảng 7 tỷ USD), giúp Hòa Phát gia tăng mạnh công suất HRC, qua đó nhanh chóng thu hẹp khoảng cách và vượt lên dẫn đầu thị trường.

Trước nhiều khó khăn, vào tháng 5/2025, tại buổi làm việc với UBND tỉnh Hà Tĩnh, lãnh đạo Formosa Hà Tĩnh đã trình bày một số định hướng phát triển trong giai đoạn tới. Theo đó, doanh nghiệp đề xuất đầu tư khu công nghiệp chuyên ngành thép, bổ sung sản phẩm thép dây vào cơ cấu sản phẩm hiện hữu, điều chỉnh công năng khai thác của Cảng Sơn Dương và triển khai các giai đoạn đầu tư tiếp theo.

Nếu các kế hoạch được thực hiện, công suất của Khu liên hợp gang thép Formosa Hà Tĩnh có thể được nâng từ mức hiện tại 7,5 triệu tấn lên khoảng 15 triệu tấn thép mỗi năm, qua đó đưa dự án trở thành một trong những trung tâm sản xuất thép lớn nhất khu vực Đông Nam Á.