Kiểm soát an toàn ra sao khi kết nối thanh toán xuyên biên giới?
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho rằng: "An toàn và niềm tin phải là điều kiện xuyên suốt. Công nghệ có thể thay đổi rất nhanh, nhưng nguyên tắc bảo vệ người sử dụng, phân định rõ trách nhiệm, kiểm soát rủi ro và duy trì khả năng chống chịu của hệ thống phải luôn được đặt ở vị trí trung tâm”.
Kết nối hạ tầng chỉ là điểm khởi đầu
Tại Hội thảo “Thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới qua mã QR: Động lực mới cho bán lẻ và du lịch” do Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức chiều 25/9, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cho biết, Việt Nam đã đạt những bước tiến rõ nét trong thanh toán không dùng tiền mặt. Hạ tầng thanh toán ngày càng hiện đại, trong khi mã QR trở thành phương thức quen thuộc đối với người dân và doanh nghiệp.
Theo ông Dũng, đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp tục mở rộng khả năng kết nối thanh toán với các quốc gia, vùng lãnh thổ.
Tuy nhiên, Phó Thống đốc lưu ý, câu chuyện không chỉ nằm ở một công nghệ hay một mã QR. “Điều quan trọng hơn là làm thế nào để những kết nối thanh toán đó tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế”, ông Dũng nói.
Một khách du lịch quốc tế đến Việt Nam có thể sử dụng ứng dụng thanh toán quen thuộc để chi trả tại khách sạn, nhà hàng, cửa hàng hay hộ kinh doanh. Ngược lại, người Việt Nam khi ra nước ngoài có thể thanh toán bằng ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử của mình.
Theo ông Dũng, phát triển thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua mã QR cần được nhìn nhận rộng hơn, từ kết nối hạ tầng thanh toán đến kết nối người dân, doanh nghiệp; từ kết nối hệ thống đến hỗ trợ dòng chảy của du lịch, bán lẻ, thương mại và dịch vụ.
“Nói cách khác, kết nối hạ tầng là điểm khởi đầu, còn kết nối kinh tế mới là mục tiêu cần hướng tới”, ông Dũng nhấn mạnh.
Phó Thống đốc cho rằng việc mở rộng kết nối thanh toán xuyên biên giới trong giai đoạn tới cần xuất phát từ nhu cầu kinh tế thực, gắn với dòng chảy du lịch, thương mại, đầu tư và nhu cầu thanh toán giữa Việt Nam với từng quốc gia, vùng lãnh thổ. Đặc biệt, trọng tâm cần chuyển từ “kết nối được” sang “sử dụng được và sử dụng hiệu quả”.
“An toàn và niềm tin phải là điều kiện xuyên suốt. Công nghệ có thể thay đổi rất nhanh, nhưng nguyên tắc bảo vệ người sử dụng, phân định rõ trách nhiệm, kiểm soát rủi ro và duy trì khả năng chống chịu của hệ thống phải luôn được đặt ở vị trí trung tâm”, ông Dũng nói.
Khách du lịch có thể chi tiêu nhiều hơn
Ông Phạm Văn Thủy - Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam - cho rằng, thanh toán số đang trở thành một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao trải nghiệm và mức chi tiêu của du khách. Theo ông Thủy, đây cũng là một trong những yếu tố góp phần chuyển dịch mô hình tăng trưởng du lịch từ chú trọng số lượng sang chất lượng và giá trị gia tăng.
Du khách hiện không chỉ quan tâm đến cảnh quan hay giá cả mà còn đánh giá mức độ thuận tiện của toàn bộ hành trình, từ tìm kiếm thông tin, đặt vé, phòng lưu trú đến thanh toán, mua sắm và chăm sóc sau chuyến đi. Các yêu cầu nổi bật đối với thanh toán gồm tỷ giá, chi phí, hóa đơn.
Đặc biệt, việc mở rộng thanh toán xuyên biên giới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về an toàn, bảo mật, phòng chống gian lận, phòng chống rửa tiền, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi khách hàng.
Theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước, khả năng tương tác và chuẩn hóa giữa các hệ thống cần tiếp tục được cải thiện để tạo ra trải nghiệm đơn giản ở phía người dùng, đồng thời bảo đảm cơ chế vận hành phía sau an toàn, minh bạch và hiệu quả.
Ông Nguyễn Đăng Hùng - Phó Tổng Giám đốc NAPAS - cho biết, dòng khách hai chiều giữa Việt Nam với thế giới tăng trưởng ổn định đang tạo thêm dư địa cho hệ sinh thái du lịch - thanh toán - dịch vụ.
Theo ông Hùng, trước năm 2018, thanh toán QR mới bắt đầu manh nha xuất hiện trên thị trường. Sau khi Ngân hàng Nhà nước ban hành tiêu chuẩn QR cơ sở năm 2018, phương thức này ngày càng phổ biến. Từ năm 2021, NAPAS ban hành VietQR NAPAS 247 trên cơ sở QR cơ sở.
Theo Phó Tổng Giám đốc NAPAS, QR thanh toán xuyên biên giới giúp đơn giản hóa thanh toán quốc tế khi du khách có thể thanh toán nhanh ngay trên ứng dụng ngân hàng hoặc ví điện tử quen thuộc.
Người dùng có thể thanh toán bằng đồng nội tệ, với tỷ giá ưu đãi mà không phải qua bên quy đổi thứ ba. Điều này giúp giảm chi phí triển khai và vận hành, đồng thời nâng cao hiệu quả thanh toán.
Mục tiêu tiếp theo của NAPAS là phối hợp trong hệ sinh thái thanh toán Việt Nam để nhanh chóng mở rộng độ phủ chấp nhận thanh toán xuyên biên giới tại Việt Nam, thông qua các ngân hàng, trung gian thanh toán và mạng lưới bán hàng.
