Lạm phát 'chạm trần' 4,5%, dư địa nào cho những tháng cuối năm?

Giá xăng dầu tăng trở lại trong quý III, lan tỏa vào chi phí

CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%, cao hơn đáng kể mức tăng 3,27% của cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 9, CPI tăng 0,62% so với tháng trước, tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước. Lạm phát cơ bản bình quân 9 tháng tăng 4,26%.

Áp lực lên mặt bằng giá trong 9 tháng tập trung ở một số nhóm hàng lớn. Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%, tác động làm CPI chung tăng 1,69 điểm phần trăm. Nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%, làm CPI tăng 1,52 điểm phần trăm.

Đáng chú ý, riêng giá nhiên liệu tăng 10,89%, tác động làm CPI tăng 0,52 điểm phần trăm.

Bà Nguyễn Thu Oanh - Trưởng ban Ban Thống kê dịch vụ và giá, Cục Thống kê - nhận định áp lực lạm phát những tháng cuối năm vẫn hiện hữu. Giá năng lượng và nguyên nhiên vật liệu thế giới có thể biến động do căng thẳng địa chính trị làm gián đoạn vận tải và chi phí logistics tăng cao. Trong nước, nhu cầu tiêu dùng, sản xuất và dịch vụ thường tăng vào cuối năm cũng có thể tạo thêm sức ép lên giá.

Bên cạnh đó, biến động giá nguyên liệu nhập khẩu, tỷ giá và chi phí vận chuyển có thể tiếp tục được truyền dẫn vào giá thành sản xuất. Các nhóm giáo dục, y tế, hàng hóa và dịch vụ khác cũng là những yếu tố cần theo dõi sát.

Đáng chú ý, áp lực lên mặt bằng giá đang gia tăng khi giá xăng dầu tăng trở lại trong quý III và lan tỏa vào chi phí của nền kinh tế.

Bà Lê Thị Tuyết Nhung - Phó cục trưởng Cục Quản lý giá - Bộ Tài chính - cho biết, bên cạnh theo dõi sát cung - cầu và bảo đảm nguồn cung hàng thiết yếu, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục sử dụng các công cụ tài khóa để giảm áp lực chi phí đầu vào.

Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị quyết 43 kéo dài thời gian áp dụng các mức thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất và nhiên liệu bay đến hết ngày 31/12/2026.

Tuy nhiên, dư địa từ chính sách thuế cũng có giới hạn khi giá xăng dầu trong nước vẫn phụ thuộc đáng kể vào diễn biến giá thế giới. Vì vậy, theo đại diện Cục Quản lý giá, trọng tâm thời gian tới vẫn là bảo đảm nguồn cung, tránh để biến động bên ngoài bị khuếch đại bởi thiếu hụt hoặc mất cân đối trong nước.

Giữ giá điện, không đề xuất tăng giá nhiều mặt hàng, dịch vụ

Một dư địa khác là giãn, hạn chế thời điểm điều chỉnh các mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước định giá. Với dịch vụ khám, chữa bệnh, Bộ Tài chính tham gia phương án điều chỉnh theo hướng mức tăng không quá 4%; từ nay đến cuối năm, dự kiến không có đề xuất tăng giá dịch vụ khám chữa bệnh và giáo dục. Với giá điện, Thủ tướng chỉ đạo cố gắng không tăng giá.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho rằng, kiểm soát lạm phát năm 2026 sẽ theo chỉ tiêu Quốc hội cho phép. Đây là nhiệm vụ đã được Chính phủ quán triệt. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục bảo đảm nguồn cung các mặt hàng chiến lược, cân đối nguồn cung xăng dầu, không để thiếu điện và bảo đảm hàng hóa thiết yếu.

Cùng với đó, các chính sách ưu đãi về thuế được duy trì đến hết năm, trong khi kiểm tra, giám sát việc thực thi pháp luật về giá được tăng cường để hạn chế đầu cơ, lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý.

Với các mặt hàng Nhà nước định giá, việc điều chỉnh giá điện, y tế và giáo dục được thực hiện theo hướng hạn chế tác động cộng hưởng lên CPI.