CPI tháng 9 tăng 5,08%: 3 nhóm hàng nào đang kéo mặt bằng giá lên mạnh nhất?

Theo báo cáo tổng quan thị trường giá cả tháng 9, quý III và 9 tháng năm 2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 tăng 0,62% so với tháng trước và tăng 5,08% so với cùng kỳ năm 2025. So với tháng 12/2025, CPI tăng 4,20%.

Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có 9 nhóm tăng giá và 2 nhóm giảm giá.

Xăng dầu kéo CPI tháng 9 tăng mạnh

Nhóm giao thông là điểm nhấn đáng chú ý nhất trong diễn biến giá tháng 9 khi tăng tới 3,97% so với tháng trước, tác động làm CPI chung tăng 0,40 điểm phần trăm.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ giá nhiên liệu. Giá xăng tăng 9,39%, trong khi dầu diesel tăng 4,53%, phản ánh tác động từ các đợt điều chỉnh giá xăng, dầu trong nước theo diễn biến giá nhiên liệu thế giới.

Không chỉ nhiên liệu, một số dịch vụ liên quan đến phương tiện đi lại cũng tăng. Giá phụ tùng tăng 0,42%; dịch vụ bảo dưỡng phương tiện đi lại tăng 0,54%; học bằng lái xe tăng 1,24%; dịch vụ trông giữ xe tăng 0,17% và dịch vụ rửa xe, bơm xe tăng 0,10%.

Ở chiều ngược lại, giá vận tải hành khách bằng đường hàng không giảm 9,95%; vận tải hành khách bằng đường bộ giảm 0,53%. Giá ô tô đã qua sử dụng giảm 0,92%, ô tô mới giảm 0,17%.

Diễn biến này cho thấy áp lực từ giao thông trong tháng 9 chủ yếu tập trung ở nhóm nhiên liệu, thay vì lan rộng đồng đều sang toàn bộ các dịch vụ vận tải.

Giáo dục và thực phẩm cùng tăng

Sau giao thông, giáo dục là nhóm có mức tăng đáng chú ý trong tháng 9, với 1,41% so với tháng trước, tác động làm CPI chung tăng 0,08 điểm phần trăm.

Trong đó, giá dịch vụ giáo dục tăng 1,60%. Các mặt hàng phục vụ học tập cũng tăng như bút viết các loại 0,62%; văn phòng phẩm, đồ dùng học tập khác 0,59%; sản phẩm từ giấy 0,55%.

Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 0,19%, đóng góp 0,07 điểm phần trăm vào mức tăng chung của CPI. Trong nhóm này, thực phẩm tăng 0,27%, lương thực tăng 0,11% và ăn uống ngoài gia đình tăng 0,03%.

Đáng chú ý, giá rau tươi, khô và chế biến tăng 2,98%; quả tươi, chế biến tăng 0,95%; trứng tăng 0,28%; thủy sản tươi sống tăng 0,16%. Giá sữa, bơ, phô mai tăng 0,51%, trong khi chè, cà phê, ca cao tăng 0,43%.

Ở chiều ngược lại, giá thịt lợn giảm 0,96% do nguồn cung dồi dào trong khi sức mua chưa tăng mạnh.

Một số mặt hàng lương thực cũng tăng giá, như khoai tăng 2,38%, ngô tăng 0,97%, ngũ cốc ăn liền tăng 0,71%, mì sợi, mì, phở, cháo ăn liền tăng 0,57%.

Trong khi đó, giá gạo giảm 0,06% trong bối cảnh nguồn cung gạo thế giới dồi dào, cạnh tranh giữa các nước xuất khẩu gia tăng và nhu cầu nhập khẩu tại một số thị trường lớn chậm lại.

Hàng ăn, nhà ở và giao thông tạo sức ép lớn

Nếu nhìn rộng hơn trong 9 tháng, áp lực giá không chỉ đến từ xăng dầu.

Bình quân 9 tháng năm 2026, CPI tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước. Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, hàng ăn và dịch vụ ăn uống, nhà ở - điện nước - chất đốt - vật liệu xây dựng và giao thông là những nhóm có mức tăng đáng chú ý và đóng góp lớn vào CPI.

Cụ thể, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%, tác động làm CPI chung tăng 1,69 điểm phần trăm, mức đóng góp lớn nhất trong các nhóm hàng.

Nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%, tác động làm CPI chung tăng 1,52 điểm phần trăm.

Trong khi đó, nhóm giao thông tăng 6,06%, tác động làm CPI chung tăng 0,60 điểm phần trăm.

Như vậy, riêng ba nhóm này đã tạo ra phần lớn sức ép lên mặt bằng giá trong 9 tháng, với tổng mức tác động được Cục Thống kê ghi nhận khoảng 3,81 điểm phần trăm.

Đáng chú ý, nhóm nhà ở không chỉ chịu tác động từ giá năng lượng mà còn từ các chi phí liên quan. Trong tháng 9, nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 0,28%; giá dầu hỏa tăng 2,19%, gas tăng 1,35%, thuê nhà tăng 0,10% và vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 0,07%.

Ngược lại, giá điện sinh hoạt giảm 0,13% do nhu cầu sử dụng của các hộ gia đình giảm khi thời tiết có mưa bão và áp thấp nhiệt đới.

Mặt bằng giá vẫn chịu tác động từ nhiều phía

Ngoài ba nhóm trên, một số nhóm hàng hóa và dịch vụ khác cũng tăng trong 9 tháng. Hàng hóa và dịch vụ khác tăng 4,61%; đồ uống và thuốc lá tăng 3,74%; giáo dục tăng 3,35%; thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 2,84%; văn hóa, giải trí và du lịch tăng 2,78%.

Nhóm may mặc, mũ nón và giày dép tăng 2,05%, thuốc và dịch vụ y tế tăng 1,12%, trong khi thông tin và truyền thông tăng 0,12%.

Tính riêng quý III/2026, CPI tăng 4,80% so với cùng kỳ năm trước. Một số nhóm ghi nhận mức tăng cao gồm giao thông tăng 7,73%; nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,59%; hàng hóa và dịch vụ khác tăng 5,90%.

Ở chiều giảm, tháng 9 ghi nhận nhóm văn hóa, giải trí và du lịch giảm 0,28%, chủ yếu nhờ các chương trình khuyến mại kích cầu của doanh nghiệp du lịch. Nhóm thông tin và truyền thông cũng giảm 0,14%, trong đó điện thoại thông minh và máy tính bảng giảm 0,85%.

Nhìn tổng thể, diễn biến CPI tháng 9 cho thấy giá nhiên liệu là cú hích đáng kể trong ngắn hạn, trong khi số liệu 9 tháng cho thấy áp lực giá mang tính rộng hơn, tập trung ở các khoản chi thiết yếu như ăn uống, nhà ở và đi lại. Đây cũng là những nhóm có mức tác động lớn nhất tới mặt bằng giá chung từ đầu năm đến nay.