Lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam có 2 cảng biển lọt TOP 20 hiệu quả nhất thế giới, một cảng tăng tốc ngoạn mục sau 5 năm
Trong khi nhiều quốc gia đang cạnh tranh quyết liệt để giành lợi thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, Việt Nam vừa ghi thêm một dấu mốc đáng chú ý trên bản đồ hàng hải quốc tế.
Lần đầu tiên, cảng Cái Mép và cảng Hải Phòng cùng xuất hiện trong nhóm 20 cảng container có hiệu suất khai thác tốt nhất thế giới theo Chỉ số hiệu suất cảng container (CPPI) 2025 do Ngân hàng Thế giới (WB) và S&P Global Market Intelligence công bố.
Kết quả này không chỉ phản ánh năng lực vận hành của từng cảng, mà còn cho thấy những thay đổi đáng kể của hệ thống logistics Việt Nam sau nhiều năm đầu tư mạnh cho hạ tầng cửa ngõ xuất nhập khẩu.
Hai "cửa ngõ" của nền kinh tế cùng được gọi tên
Theo bảng xếp hạng năm 2025, cảng Cái Mép đạt 122 điểm, đứng thứ 11 thế giới. Trong khi đó, cảng Hải Phòng xếp thứ 13 với cùng số điểm.
Đây là hai đầu mối hàng hải quan trọng nhất của Việt Nam hiện nay, đại diện cho hai cực tăng trưởng kinh tế Bắc - Nam.
Nếu Cái Mép là trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế của khu vực phía Nam, nơi có khả năng đón các tàu container cỡ lớn đi thẳng châu Âu và Mỹ, thì Hải Phòng lại đóng vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu chủ lực của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Việc đồng thời góp mặt trong nhóm dẫn đầu thế giới cho thấy năng lực khai thác cảng biển của Việt Nam đang dần tiệm cận các trung tâm logistics lớn trong khu vực.
Trong bảng xếp hạng năm nay, hai cảng của Việt Nam đứng sau các tên tuổi lớn như Phúc Châu, Đại Liên, Ninh Ba (Trung Quốc), Hamad (Qatar), Salalah (Oman), Tanger Med (Ma Rốc) hay Kobe (Nhật Bản).
Hải Phòng tạo bước nhảy vọt hiếm thấy
Điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo năm nay không nằm ở vị trí xếp hạng mà ở tốc độ cải thiện hiệu suất của cảng Hải Phòng.
Cách đây 5 năm, cảng chỉ đạt 70 điểm theo thang đánh giá CPPI. Đến năm 2025, con số này đã tăng lên 122 điểm, tương đương mức tăng 52 điểm.
Mức cải thiện này đưa Hải Phòng trở thành một trong 20 cảng có tốc độ nâng cao hiệu quả khai thác nhanh nhất thế giới, đồng thời đứng thứ 6 toàn cầu về mức tăng trưởng chỉ số CPPI trong giai đoạn 2020-2025.
Đằng sau sự thay đổi đó là quá trình đầu tư liên tục vào hạ tầng cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, nâng cấp luồng tàu, hiện đại hóa thiết bị xếp dỡ và tăng cường kết nối với mạng lưới cao tốc liên vùng.
Từ vị thế của một cảng phục vụ khu vực phía Bắc, Hải Phòng hiện đã trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng quốc tế, phục vụ trực tiếp các trung tâm sản xuất điện tử, công nghiệp chế biến và xuất khẩu của Việt Nam.
Khi cuộc đua không còn nằm ở chiều dài cầu cảng
Trong nhiều năm, năng lực cảng biển thường được đánh giá thông qua quy mô đầu tư hay số lượng bến cảng. Tuy nhiên, xu hướng mới của thế giới đang chuyển sang hiệu quả vận hành.
Một cảng có thể không sở hữu diện tích lớn nhất, nhưng nếu giảm được thời gian tàu nằm bến, tăng tốc độ bốc dỡ và tối ưu quy trình khai thác thì vẫn có khả năng tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội. Đó cũng chính là tiêu chí mà CPPI đo lường.
Việc hai cảng biển của Việt Nam đạt thứ hạng cao cho thấy những thay đổi về chất lượng vận hành đang bắt đầu phát huy hiệu quả. Từ số hóa quy trình quản lý, ứng dụng công nghệ trong điều phối hàng hóa đến cải thiện khả năng kết nối với hệ thống logistics phía sau cảng, nhiều khâu trong chuỗi vận tải đang được rút ngắn đáng kể.
Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam ngày càng thu hút các tập đoàn sản xuất toàn cầu, nơi chi phí logistics và tốc độ lưu chuyển hàng hóa đóng vai trò quyết định sức cạnh tranh.
Bệ phóng cho tham vọng logistics quốc gia
Theo nhiều chuyên gia, lợi thế lớn nhất của Việt Nam hiện nay không chỉ nằm ở vị trí địa lý mà còn ở khả năng tận dụng làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi các trung tâm sản xuất truyền thống.
Muốn biến cơ hội đó thành lợi thế dài hạn, hệ thống cảng biển phải đóng vai trò trung tâm.
Sự hiện diện của Cái Mép và Hải Phòng trong nhóm 20 cảng hiệu quả nhất thế giới cho thấy Việt Nam đang đi đúng hướng trong chiến lược phát triển kinh tế biển và logistics.
Quan trọng hơn, đây là tín hiệu cho thấy các khoản đầu tư hàng tỷ USD vào hạ tầng cảng biển, cao tốc, trung tâm logistics và chuyển đổi số trong nhiều năm qua đang bắt đầu tạo ra những kết quả cụ thể.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục tái cấu trúc, năng lực của các cảng biển không còn đơn thuần là câu chuyện vận tải. Đó ngày càng trở thành thước đo cho khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị quốc tế của mỗi nền kinh tế. Và với kết quả mới nhất từ CPPI 2025, hai cảng biển lớn nhất Việt Nam đã có thêm một bước tiến đáng kể trên hành trình đó.
