Lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam sẽ xây dựng sân bay quốc tế hơn 9.200 tỷ nằm hoàn toàn trên mặt biển

Một sân bay quốc tế có diện tích gần 500ha, tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 9.200 tỷ đồng và đặc biệt là vị trí xây dựng hoàn toàn trên mặt biển đang được nghiên cứu tại tỉnh Khánh Hòa. Đây là Cảng hàng không quốc tế Vân Phong, công trình được kỳ vọng bổ sung cửa ngõ hàng không mới, góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế của địa phương.

Dự án vừa ghi nhận bước tiến trong quá trình chuẩn bị quy hoạch khi Bộ Xây dựng có văn bản gửi UBND tỉnh Khánh Hòa, UBND tỉnh Quảng Ngãi, Cục Hàng không Việt Nam và Công ty cổ phần Tập đoàn Mặt Trời (Sun Group), thống nhất chủ trương tiếp nhận sản phẩm nghiên cứu là hồ sơ quy hoạch chi tiết Cảng hàng không quốc tế Vân Phong và Cảng hàng không Măng Đen.

Theo Bộ Xây dựng, việc lập quy hoạch chi tiết hai sân bay xuất phát từ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương. Trên cơ sở đề xuất của Sun Group, Bộ thống nhất tiếp nhận sản phẩm nghiên cứu quy hoạch do doanh nghiệp hỗ trợ, thay vì tiếp nhận kinh phí tài trợ để cơ quan nhà nước trực tiếp tổ chức lập quy hoạch.

Sun Group được yêu cầu phối hợp với Cục Hàng không Việt Nam và các đơn vị liên quan trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, đồng thời phản hồi các ý kiến hướng dẫn trong thời hạn không quá 30 ngày. Nếu quá thời hạn mà không có phản hồi, Bộ Xây dựng sẽ xem như doanh nghiệp không tiếp tục hỗ trợ sản phẩm quy hoạch.

Sau khi hoàn thiện, hồ sơ sẽ được Cục Hàng không Việt Nam tiếp nhận, rà soát, đánh giá và thực hiện các thủ tục trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định.

Sân bay gần 500ha với vị trí xây dựng đặc biệt hiếm có

Theo Quyết định số 1140/QĐ-BXD về điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Cảng hàng không Vân Phong được định hướng phát triển thành sân bay quốc tế cấp 4E, với diện tích khoảng 497,1ha.

Tổng chi phí đầu tư dự kiến khoảng 9.214 tỷ đồng. Theo quy hoạch, sân bay có công suất khoảng 1,5 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và tăng lên 2,5 triệu hành khách/năm vào năm 2050.

Điểm đáng chú ý nhất của dự án không chỉ nằm ở quy mô đầu tư mà còn ở vị trí xây dựng khác biệt so với hệ thống sân bay hiện hữu tại Việt Nam.

Theo phương án nghiên cứu, sân bay Vân Phong dự kiến đặt tại xã Vạn Thắng, tỉnh Khánh Hòa, cách trung tâm Nha Trang khoảng 65km. Toàn bộ khu vực dự kiến xây dựng nằm trên vùng mặt nước ven bờ, thay vì sử dụng quỹ đất liền như phần lớn các cảng hàng không trong nước.

Nếu phương án được phê duyệt và triển khai, Vân Phong có thể trở thành sân bay đầu tiên tại Việt Nam được xây dựng hoàn toàn trên mặt biển.

Đặc điểm này cũng đặt ra những yêu cầu kỹ thuật cao hơn đối với quá trình đầu tư xây dựng. Công trình cần được nghiên cứu kỹ về địa chất, giải pháp xử lý nền móng, kiểm soát lún, khả năng chịu tác động của sóng biển và bảo đảm an toàn khai thác lâu dài.

Theo thông tin nghiên cứu ban đầu, khu vực dự kiến xây dựng sân bay không có dân cư sinh sống, không có rừng phòng hộ và chưa được quy hoạch làm khu neo đậu tàu thuyền. Đây là những yếu tố có thể tạo thuận lợi trong quá trình chuẩn bị mặt bằng, hạn chế ảnh hưởng trực tiếp đến các khu dân cư hiện hữu.

Tuy nhiên, phương án xây dựng trên mặt nước vẫn đòi hỏi đánh giá toàn diện về tác động môi trường biển, điều kiện thủy văn, chi phí đầu tư và khả năng kết nối với hệ thống giao thông trên đất liền.

Trước đó, tỉnh Khánh Hòa từng nghiên cứu phương án huy động vốn đầu tư sân bay theo hình thức đối tác công tư (PPP). Trong đó, vốn tư nhân dự kiến chiếm khoảng 76,7%, tương đương hơn 7.000 tỷ đồng; phần còn lại khoảng 2.150 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước.

Dù vậy, đây mới là phương án tài chính được nghiên cứu, chưa phải cơ cấu vốn chính thức được phê duyệt.

Cửa ngõ hàng không mới cho Khu kinh tế Vân Phong

Không chỉ là công trình hạ tầng giao thông có vị trí đặc biệt, sân bay Vân Phong còn được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển cho khu vực phía Bắc Khánh Hòa, nơi đang được định hướng hình thành các trung tâm công nghiệp, cảng biển, logistics và dịch vụ du lịch.

Hiện nay, Khánh Hòa đã có Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh phục vụ nhu cầu vận tải hàng không của địa phương và khu vực lân cận. Trong khi đó, sân bay Vân Phong được nghiên cứu nhằm bổ sung khả năng kết nối cho khu vực phía Bắc tỉnh, đặc biệt là Khu kinh tế Vân Phong.

Với vị trí cách trung tâm Nha Trang khoảng 65km, công trình được kỳ vọng mở rộng khả năng tiếp cận bằng đường hàng không đến các khu vực du lịch, dịch vụ và công nghiệp đang phát triển.

Đáng chú ý, Khu kinh tế Vân Phong có lợi thế về vị trí ven biển, cảng nước sâu và khả năng kết nối với các hành lang giao thông quan trọng. Việc hình thành thêm sân bay quốc tế có thể góp phần hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức, kết nối đường hàng không với đường bộ và cảng biển.

Đối với lĩnh vực du lịch, sân bay mới được kỳ vọng tạo thêm lựa chọn di chuyển cho du khách, mở rộng khả năng tiếp cận các điểm đến phía Bắc Khánh Hòa và từng bước giảm sự phụ thuộc vào một cửa ngõ hàng không duy nhất.

Trong lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, khả năng kết nối hàng không thuận lợi có thể hỗ trợ hoạt động đi lại của chuyên gia, nhà đầu tư và doanh nghiệp, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của Khu kinh tế Vân Phong.

Về dài hạn, nếu được đầu tư đồng bộ với hệ thống giao thông kết nối, sân bay có thể góp phần mở rộng không gian phát triển đô thị, thương mại và dịch vụ, tạo thêm việc làm và thúc đẩy liên kết kinh tế giữa Khánh Hòa với các địa phương Nam Trung Bộ, Tây Nguyên.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của dự án sẽ phụ thuộc vào nhu cầu vận tải, khả năng huy động vốn, phương án kết nối giao thông và tiến độ phát triển các ngành kinh tế trong khu vực.

Đến nay, việc Bộ Xây dựng thống nhất chủ trương tiếp nhận hồ sơ nghiên cứu quy hoạch chi tiết mới là bước chuẩn bị về quy hoạch, chưa đồng nghĩa dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc xác định thời điểm khởi công.

Nếu được triển khai, Cảng hàng không quốc tế Vân Phong không chỉ bổ sung một công trình hạ tầng hàng không có vị trí đặc biệt vào mạng lưới sân bay Việt Nam, mà còn có thể trở thành mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển Khu kinh tế Vân Phong và mở rộng kết nối của Khánh Hòa trong dài hạn.