Làn sóng IPO thứ 3 và kỳ vọng bùng nổ từ Thaco Auto, Bách Hoá Xanh, Long Châu

Theo thống kê của Chứng khoán BIDV (BSC Research), trong khoảng thời gian 10 năm từ 2016 đến 2025, thị trường Việt Nam ghi nhận 184 thương vụ IPO, xếp thứ 4 trong tổng số 6 quốc gia ASEAN nổi bật.

Tổng giá trị vốn hóa từ các đợt IPO tại Việt Nam đạt 40,22 tỷ USD, tương đương 12,5% tổng quy mô toàn khu vực. Đáng chú ý, dù tổng vốn huy động không quá cao, nhưng quy mô vốn hóa bình quân mỗi thương vụ IPO của Việt Nam đạt khoảng 219 triệu USD, vượt Singapore (191 triệu USD) và Malaysia (97 triệu USD).

Làn sóng IPO lần thứ ba đã bắt đầu xuất hiện những tín hiệu tích cực, mở ra kỳ vọng về một chu kỳ khởi sắc mới với hàng loạt thương vụ IPO đáng chú ý trong giai đoạn 2025-2027.

Động lực cho xu hướng này đến từ các chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, triển vọng FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, cùng với quá trình cải cách toàn diện từ phía cơ quan quản lý.

Trước đó, dữ liệu lịch sử cho thấy trong giai đoạn 2000-2024, thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua hai làn sóng IPO lớn, diễn ra vào các giai đoạn 2007-2009 và 2017-2018.

Yếu tố then chốt định hình làn sóng IPO thứ ba

Giai đoạn 2006-2007 được xem là thời kỳ khởi đầu của quá trình cổ phần hóa. Đây là giai đoạn các doanh nghiệp Nhà nước tăng tốc sau khi Việt Nam gia nhập WTO.

Những doanh nghiệp quy mô như Vietcombank, Bảo Việt, VietinBank… lần lượt niêm yết, góp phần đưa thị trường chứng khoán từ trạng thái sơ khai trở thành kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế.

Giai đoạn 2017-2018 đánh dấu sự vươn lên mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân. Nếu làn sóng đầu tiên mang dấu ấn của doanh nghiệp Nhà nước, thì làn sóng thứ hai lại ghi nhận sự thống lĩnh của các tập đoàn tư nhân đa ngành.

Trong giai đoạn này, tổng giá trị IPO là 105.924 tỷ đồng, trong đó năm 2018 đạt 73.549 tỷ đồng, tập trung ở nhóm DNTN (54.082 tỷ đồng) và DNNN (19.467 tỷ đồng).

Các thương vụ IPO có giá trị hàng tỷ USD của Vinhomes (VHM), Vincom Retail (VRE), Techcombank (TCB) hay VPBank (VPB) không chỉ thiết lập các cột mốc mới về quy mô, mà còn giúp thị trường Việt Nam lọt vào tầm ngắm của nhiều quỹ đầu tư chỉ số lớn trên thế giới.

Theo đánh giá của các chuyên gia, làn sóng IPO và huy động vốn sắp tới sẽ không đơn thuần lặp lại mô hình cũ, mà được định hình bởi ba yếu tố cốt lõi.

Thứ nhất là sự thay đổi về cơ cấu ngành. Thay vì tập trung chủ yếu vào tài chính và bất động sản, làn sóng mới chứng kiến sự nổi lên của các lĩnh vực thuộc kinh tế mới, bao gồm công nghệ, bán lẻ hiện đại, y tế và giáo dục. Đây là những ngành hưởng lợi từ sự gia tăng của tầng lớp trung lưu và quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ tại Việt Nam.

Thứ hai là yêu cầu về chuẩn mực quốc tế và ESG. Các doanh nghiệp chuẩn bị IPO trong giai đoạn này phải đáp ứng những tiêu chí khắt khe hơn từ các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt về quản trị doanh nghiệp và các tiêu chuẩn ESG. Nhờ đó, chất lượng doanh nghiệp niêm yết được kỳ vọng cải thiện rõ rệt so với cách đây một thập kỷ.

Thứ ba là động lực từ lộ trình nâng hạng thị trường. Quyết tâm chuyển đổi từ thị trường Cận biên sang Mới nổi (Emerging Markets) tạo sức hút lớn đối với các doanh nghiệp có kế hoạch IPO. Việc niêm yết không chỉ nhằm mục tiêu huy động vốn mà còn là bước đi chiến lược để tái định giá doanh nghiệp theo chuẩn mực quốc tế.

Đáng chú ý, năm 2025 - năm mở đầu của làn sóng IPO lần thứ ba – đã ghi nhận giá trị tăng vốn thông qua IPO đạt 142.071 tỷ đồng, mức cao thứ hai trong lịch sử thị trường, chỉ đứng sau năm 2018 với 145.313 tỷ đồng. Đây cũng là thời điểm cho thấy xu hướng IPO đang phục hồi rõ rệt sau hơn 7 năm trầm lắng trên thị trường chứng khoán.

Làn sóng IPO thứ ba đang phát đi những tín hiệu tích cực, thể hiện rõ tại nhóm ngành dịch vụ tài chính với các thương vụ IPO quy mô lớn đến từ khối công ty chứng khoán như VPS, TCBS và VPBankS. Bên cạnh đó, hoạt động IPO cũng ghi nhận sự tham gia của nhiều doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực tiềm năng khác như hạ tầng với Gelex, nông nghiệp với Hòa Phát, cùng các doanh nghiệp bán lẻ tiêu biểu như Bách Hóa Xanh và Điện Máy Xanh.

Những “bom tấn” của làn sóng IPO lần thứ ba

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến gần đến làn sóng IPO thứ ba trong giai đoạn 2025-2027, với xu hướng dịch chuyển rõ nét sang khối kinh tế tư nhân cùng các ngành tiêu dùng và công nghệ.

Theo đó, danh sách các thương vụ IPO tiềm năng quy tụ nhiều doanh nghiệp đầu ngành với mức định giá rất lớn. Trong lĩnh vực bán lẻ, những cái tên nổi bật như Bách Hóa Xanh với định giá 1,7 tỷ USD và chuỗi nhà thuốc Long Châu đạt khoảng 1,45 tỷ USD.

Ngành F&B góp mặt với các thương vụ có quy mô từ 600-800 triệu USD như Golden Gate và Highlands Coffee. Ở lĩnh vực công nghệ và tài chính, thị trường kỳ vọng vào các doanh nghiệp như VNPAY với mức định giá 2 tỷ USD.

Nổi bật những doanh nghiệp quy mô lớn như Thaco Auto với định giá dự kiến 5 tỷ USD, cùng kế hoạch niêm yết của các doanh nghiệp khác như Viettel IDC, Misa, DatVietVac, BVX… được xem là những động lực quan trọng. Theo ước tính của Dragon Capital, chứng khoán Việt Nam có thể đón làn sóng IPO quy mô đến 47 tỷ USD trong 3 năm tới.