Loại quả chua từng bị xem nhẹ bất ngờ lọt top 10 thế giới, mang về hàng trăm triệu USD nhờ cơn khát nguyên liệu tại Trung Quốc

Trong bức tranh xuất khẩu nông sản hiện nay, sầu riêng hay thanh long thường chiếm trọn sự chú ý của truyền thông. Tuy nhiên, số liệu thống kê mới nhất lại đang chỉ ra một thế lực âm thầm nhưng đầy uy lực mang tên chanh leo. Loại quả này không chỉ chứng minh được giá trị kinh tế khổng lồ mà còn đang tái định vị vị thế của nông sản Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Cuộc bứt tốc ngoạn mục

Theo báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Việt Nam hiện đã vươn lên góp mặt trong nhóm 10 quốc gia sản xuất và xuất khẩu chanh leo lớn nhất thế giới. Chỉ tính riêng trong vòng 5 năm qua, cả sản lượng lẫn kim ngạch xuất khẩu của loại trái cây này đều ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 300%. Đây là minh chứng rõ nét cho thấy chiến lược mở rộng diện tích đi kèm nâng cao chất lượng đang đi đúng hướng.

Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng này tiếp tục được duy trì một cách ấn tượng bất chấp những biến động chung của thị trường. Thống kê trong tháng 7/2026 cho thấy kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 27,8 triệu USD, đánh dấu mức tăng 24% so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung lũy kế 4 tháng đầu năm, các doanh nghiệp trong nước đã mang về hơn 186 triệu USD, tăng 25,6% và chiếm 3,91% tổng giá trị xuất khẩu của toàn ngành rau quả.

Cơn khát nguyên liệu từ thị trường tỷ dân

Sự bứt phá của chanh leo không đến từ việc bán trái cây tươi truyền thống, mà bắt nguồn từ khả năng đáp ứng hoàn hảo cho ngành công nghiệp thực phẩm và đồ uống. Hương vị chua thanh và mùi thơm đặc trưng biến loại quả này thành nguyên liệu cốt lõi trong các dây chuyền sản xuất nước giải khát, cocktail, bánh kẹo và hàng loạt thực phẩm chế biến sâu tại thị trường châu Âu.

Gần đây nhất, nhu cầu này thể hiện rõ nét tại Trung Quốc sau khi nước ta chính thức được phép xuất khẩu chính ngạch chanh leo. Sự bùng nổ của các chuỗi đồ uống hiện đại như Mixue, Chagee hay Heytea sâu trong lục địa Trung Quốc đã tạo ra một cơn khát nguyên liệu khổng lồ. Dịch chanh leo đông lạnh của Việt Nam nhanh chóng trở thành mặt hàng được săn đón ráo riết để phục vụ hàng vạn cửa hàng nhượng quyền đang mọc lên mỗi ngày.

Làm nông nghiệp chế biến sâu

Lợi thế cạnh tranh của Việt Nam còn đến từ việc các doanh nghiệp nội địa đã chủ động tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, từ khâu nghiên cứu giống đến chế biến thành phẩm. Đơn cử như Nafoods, đơn vị này hiện nắm giữ khoảng 10% thị phần chanh leo toàn cầu và đưa sản phẩm thâm nhập thành công vào hơn 70 quốc gia. Việc tập trung cho khâu chế biến thể hiện qua con số hơn 80% sản lượng chanh leo thu hoạch hiện nay được ưu tiên đưa vào nhà máy để chiết xuất thành nước ép, siro và dịch cô đặc.

Để đảm bảo nguồn cung nguyên liệu ổn định cho các nhà máy hoạt động hết công suất, các vùng trồng được quy hoạch rất bài bản với trọng tâm đặt tại khu vực Tây Nguyên. Tính đến năm 2024, khu vực này chiếm hơn 86% diện tích và đóng góp 92,5% tổng sản lượng cả nước, trong khi Nghệ An và Sơn La cũng đang tăng tốc mở rộng quỹ đất. Đề án phát triển cây ăn quả quốc gia đã ấn định mục tiêu duy trì 12.000 đến 15.000 ha chanh leo, cung ứng 250.000 đến 300.000 tấn nguyên liệu mỗi năm.

Bức tranh của ngành hàng này dự kiến sẽ còn tươi sáng hơn khi thị trường Mỹ chuẩn bị đăng công báo cho phép nhập khẩu chanh leo Việt Nam ngay trong năm nay. Việc vượt qua được hàng rào kỹ thuật và kiểm dịch khắt khe bậc nhất thế giới không chỉ minh chứng cho chất lượng nông sản Việt, mà còn là bước đệm hoàn hảo để chanh leo chuyển mình mạnh mẽ và tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành mặt hàng xuất khẩu tỷ USD tiếp theo.