Bản đồ hàng hóa quý IV/2026: Dầu neo cao, thép Việt Nam kỳ vọng đi ngược Trung Quốc

Chứng khoán Vietcombank (VCBS) vừa công bố báo cáo chuyên đề hàng hóa quý IV/2026.

Báo cáo đưa ra triển vọng đối với hàng loạt nguyên liệu quan trọng, từ dầu thô, phân bón, thép và hóa chất đến thịt heo, cá tra, đường, sữa bột và cao su.

Giá dầu neo cao, đà tăng phụ thuộc 4 yếu tố

Dầu thô là một trong những hàng hóa biến động mạnh nhất trong quý III/2026. Theo VCBS, giá Brent bắt đầu quý ở khoảng 72 USD/thùng, vượt 100 USD vào cuối tháng 7 và lập đỉnh gần 109 USD/thùng vào giữa tháng 9.

Nguyên nhân giá dầu tăng chủ yếu do xung đột tại Trung Đông leo thang khiến nguồn cung suy giảm, trong khi tồn kho toàn cầu tiếp tục bị rút để bù đắp thiếu hụt. Ngoài ra, rủi ro với hạ tầng dầu khí và vận tải gia tăng khiến lo ngại về gián đoạn nguồn cung đẩy giá dầu tăng thêm.

VCBS cho rằng giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao trong quý IV/2026 nhưng đà tăng sẽ hạn chế do việc mở rộng các tuyến xuất khẩu thay thế sẽ bù đắp một phần sản lượng bị gián đoạn, qua đó hạn chế áp lực tăng giá.

VCBS cho rằng diễn biến giá dầu sẽ phụ thuộc vào:

- Nguồn cung Trung Đông: Nếu tiếp tục gián đoạn sẽ khiến nguồn cung toàn cầu thu hẹp, duy trì áp lực lên giá;

- Các phương án xuất khẩu thay thế dần mở rộng: Thông qua đường ống, tuyến vận chuyển đường vòng và hình thức chuyển dầu giữa các tàu giúp bù đắp một phần lượng dầu bị gián đoạn;

- Chi phí vận chuyển và bảo hiểm rủi duy trì ở mức cao: Điều này tiếp tục làm tăng chi phí. Tuy nhiên, áp lực này sẽ giảm dần khi hoạt động vận tải được khôi phục.

- Tồn kho dầu tiếp tục suy giảm do được sử dụng để bù đắp thiếu hụt nguồn cung. Tuy nhiên tốc độ rút tồn kho có thể chậm lại khi các nguồn cung và tuyến xuất khẩu thay thế dần được khôi phục.

Trong bối cảnh đó, các tổ chức quốc tế đưa ra những dự báo khác nhau về giá dầu. Citi Research đưa ra mức 70 USD/thùng đối với dầu Brent trong quý IV, JPMorgan Research dự báo 80 USD, Goldman Sachs 85 USD, Fitch Ratings 87 USD, còn Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ dự báo tới 105 USD/thùng.

Giá xăng dầu trong nước dự báo duy trì mức cao

Về dầu mỏ, Việt Nam là nước có trữ lượng khoảng 4,4 tỷ thùng, xếp thứ 28 thế giới. Gia tăng trữ lượng 9 tháng đầu năm 2026 đạt 13 triệu tấn quy dầu. Hiện hai mỏ, công trình đang được đưa vào khai thác sớm hơn kế hoạch.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, Việt Nam khai thác 6,66 triệu tấn dầu thô, trong đó 82% là khai thác trong nước và 18% khai thác tại nước ngoài. tổng sản lượng khí về bờ đạt 4,82 tỷ m3.

Tại Việt Nam, giá bán lẻ xăng dầu cũng biến động mạnh. Giá E10 RON95-III tăng từ khoảng 20.400 đồng/lít đầu tháng 7 lên 27.100 đồng/lít cuối tháng 9; giá dầu diesel tăng lên 30.500 đồng/lít.

VCBS dự báo giá xăng dầu trong nước tiếp tục duy trì ở mức cao trong quý IV nhưng đà tăng hạn chế, bám theo diễn biến dầu thô và sản phẩm lọc dầu trên thị trường thế giới.

Giá phân bón dự báo duy trì mức cao

Giá phân bón thế giới cũng được dự báo neo cao. Theo VCBS, urê sẽ điều chỉnh trong tháng 7-8 và phục hồi vào tháng 9, trong khi DAP và MAP có tương đối ổn định do nguồn cung photphate và kali ít chịu tác động trực tiếp từ gián đoạn Trung Đông.

Theo VCBS, nguồn cung Trung đông vẫn gián đoạn tiếp tục hỗ trợ mặt bằng giá urea. Khi dòng thương mại được điều chỉnh, một phần nguồn cung được khôi phục, giá urea sẽ hạ nhiệt.

Chuyên gia VCBS nhận định trong ngắn hạn, giá phân bón thế giới duy trì mức cao trong quý IV nhưng phân hoá giữa các nhóm sản phẩm DAP/MAP và urea.

Tại thị trường trong nước, giá phân bón nhiều khả năng tiếp tục ở mức cao nhưng khó tăng mạnh. Nhu cầu bước vào vụ Đông Xuân là yếu tố hỗ trợ. Theo VCBS, DAP/MAP có khả năng duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, xuất khẩu từ Trung Quốc chưa phục hồi, trong khi urea có thể đi ngang hoặc giảm khi nguồn cung thế giới dần cải thiện.

Cùng với đó, VCBS nhận định giá phốt pho vàng và axit photphoric nhiều khả năng tiếp tục dao động trong biên độ hẹp ở quý IV; iá Xút được dự báo đi ngang.

Hạ tầng thúc đẩy, giá thép Việt Nam có thể đi ngược xu hướng Trung Quốc

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của báo cáo nằm ở mặt hàng thép với triển vọng trái chiều giữa thép Việt Nam và Trung Quốc.

Trong bức tranh tổng thể, 52% sản phẩm thép cung ứng cho ngành xây dựng; 28% cho linh kiện máy móc; 17% cho ngành công nghiệp ô tô và đóng tàu; còn lại 3% cho mảng thiết bị điện tử.

Các nhà sản xuất thép chính có thể kể đến Trung Quốc (54%); Ấn Độ (7%); Mỹ (5%); khối EU (4%).

Ở trong nước, Việt Nam có trữ lượng 1,3 tỷ tấn sắt, 6,6 tỷ tấn than. Sản lượng tiêu thụ thép 8 tháng đầu năm khoảng 4,47 triệu tấn.

Trên thế giới, trong quý III, giá thép Trung Quốc giảm nhẹ vào đầu quý rồi phục hồi từ tháng 8, đạt khoảng 3.109 CNY/tấn vào cuối tháng 9, tăng 2% so với quý trước.

Đà phục hồi chủ yếu đến từ kỳ vọng nhu cầu tăng trong mùa xây dựng tháng 9-10, cùng với việc sản lượng thép thô toàn cầu suy giảm.

VCBS dự báo giá thép Trung Quốc chỉ đi ngang trong vùng thấp trong quý IV. Nhu cầu thép toàn cầu có thể giảm 0,1% trong năm 2026, còn nhu cầu tại Trung Quốc dự báo giảm 2% do yếu tố mùa vụ; đồng thời do lĩnh vực bất động sản tiếp tục suy yếu.

Tại Việt Nam, quy mô kế hoạch đầu tư công năm 2026 khoảng 1,07 triệu tỷ đồng, tăng mạnh so với 755.000 tỷ đồng của năm 2025. Nhiều dự án bất động sản quy mô lớn được triển khai có thể bổ sung nhu cầu đối với thép xây dựng.

Do vậy, giá thép trong nước được kỳ vọng có thể phục hồi trong quý IV nhờ nhu cầu từ hạ tầng, bất động sản và nhà ở xã hội. Tuy vậy, VCBS nhận định khó bước vào một chu kỳ tăng giá mạnh nếu nhu cầu nhà ở tư nhân chưa cải thiện rõ rệt.

Một yếu tố khác có thể hỗ trợ biên lợi nhuận ngành thép là giá quặng sắt. Cuối quý III, giá quặng sắt ở mức 96,6 USD/tấn. VCBS dự báo giá tiếp tục giảm khi Australia và Brazil duy trì lượng xuất khẩu lớn, còn mỏ Simandou tại Guinea tạo thêm nguồn cung mới. Ở chiều cầu, nhu cầu từ Trung Quốc được dự báo yếu, trong khi tồn kho quặng tại các cảng vẫn cao.

Giá than cốc được dự báo đi ngang. Nhu cầu nhập khẩu của Ấn Độ có thể tăng khi bước vào mùa xây dựng, nhưng nguồn cung than Trung Quốc có khả năng phục hồi sau những đợt kiểm tra an toàn mỏ, còn xuất khẩu từ Australia có thể gia tăng.

Trong kịch bản giá bán thép trong nước phục hồi còn quặng sắt giảm, các doanh nghiệp sản xuất thép có thể cải thiện chênh lệch giữa giá bán và chi phí nguyên liệu. Tuy nhiên, mức hưởng lợi thực tế sẽ khác nhau tùy lượng tồn kho, thời điểm mua nguyên liệu và cơ cấu sản phẩm.

Nhóm nông sản: Cá tra, đường và cao su tăng, giá heo còn chịu áp lực

Nhóm nông nghiệp, thực phẩm, giá heo hơi được dự báo tiếp tục giảm trong đầu quý IV trước khi hồi phục vào thời điểm cận Tết.

Trong quý III, giá heo bình quân đạt khoảng 56.100 đồng/kg, giảm 11,2% so với quý trước nhưng vẫn cao hơn 1,4% so với cùng kỳ. Mức giảm tại miền Bắc, miền Trung và miền Nam lần lượt là 14,6%, 11,4% và 7,5%.

VCBS cho rằng dịch tả heo châu Phi cùng mưa lũ kéo dài tại nhiều địa phương có thể khiến người chăn nuôi bán chạy đàn nhằm giảm thiệt hại, qua đó tạo ra tình trạng dư cung trong ngắn hạn.

Nguồn cung từ nước ngoài cũng tăng. Trong tám tháng đầu năm, lượng thịt heo nhập khẩu tăng 18,8%, trong khi giá trị giảm 23,8%. Giá nhập khẩu bình quân được ước tính khoảng 45.000 đồng/kg, thấp hơn đáng kể mặt bằng trong nước.

Áp lực có thể giảm dần vào cuối năm khi nhu cầu tiêu thụ tăng trong giai đoạn chuẩn bị Tết Nguyên đán.

Giá cá tra được dự báo tăng. Trong tám tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu cá tra của Việt Nam đạt khoảng 1,5 tỷ USD, tăng 10%. Xuất khẩu sang Trung Quốc và Hong Kong tăng 29%, khối CPTPP tăng 12%, Brazil tăng 8% và Trung Đông tăng 7%. Riêng thị trường Mỹ giảm 14%.

Theo VCBS, giá cá tra có thể tăng trong quý cuối năm do giá cá nguyên liệu đang đi lên, trong khi nguồn cá giống có nguy cơ hạn chế. Hoạt động thả nuôi mới diễn ra chậm, tỷ lệ hao hụt và mắc bệnh sau thả cao có thể làm nguồn cung nguyên liệu thắt chặt.

Giá đường thế giới cũng có triển vọng tăng. Cuối quý III, giá đường thế giới đạt khoảng 18,9 cent/pound, còn giá đường trong nước ở mức 19.600 đồng/kg.

VCBS dự báo giá đường thế giới tiếp tục tăng, trong khi giá đường Việt Nam duy trì ở mức cao. Dù nhu cầu có thể chậm lại sau mùa Trung thu, sức tiêu thụ dự kiến phục hồi khi các doanh nghiệp bánh kẹo bước vào giai đoạn sản xuất phục vụ Tết.

Giá cao su cũng được dự báo tiếp tục đi lên sau khi đạt khoảng 250 cent/kg vào cuối quý III. Mưa lớn tại Thái Lan và một số khu vực của Trung Quốc gây gián đoạn hoạt động khai thác mủ. Giá dầu cao đồng thời làm tăng chi phí sản xuất cao su tổng hợp, qua đó hỗ trợ cao su thiên nhiên.

Giá hàng hóa tăng chưa đồng nghĩa cổ phiếu sẽ tăng

VCBS thống kê mối tương quan giữa giá hàng hóa và các cổ phiếu liên quan trong quý III. Kết quả cho thấy mức tương quan khá thấp, thậm chí nhiều doanh nghiệp cùng ngành diễn biến trái chiều.

Theo đó, sự tương quan giữa giá dầu và cổ phiếu PVD ở mức âm 5%, trong khi PVS đạt dương 8%. Giá thép có tương quan khoảng 6% với HPG, 18% với HSG và 20% với NKG.

Ở nhóm thực phẩm, VHC có mức tương quan với giá cá tra là âm 2%, còn ANV đạt dương 21%. DBC tương quan âm 14% với giá heo nhưng BAF lại dương 21%.

QNS có tương quan âm 37% với giá đường, trong khi SBT đạt dương 13%. Ngay trong nhóm phân bón, DPM tương quan dương 33% với giá urê Mỹ nhưng DCM lại âm 51%.

Kết quả trên cho thấy biến động cổ phiếu còn chịu ảnh hưởng từ sản lượng, tồn kho, cơ cấu chi phí, khả năng chuyển giá, tình hình tài chính và kỳ vọng riêng đối với từng doanh nghiệp.

Do vậy, không đơn thuần là chọn những cổ phiếu gắn với hàng hóa được dự báo tăng giá. Điều quan trọng hơn là xác định doanh nghiệp đứng ở mắt xích nào trong chuỗi giá trị và có khả năng chuyển biến động giá thành lợi nhuận thực tế hay không.